యోధ్యాపయేదేకదేశం శ్రుతేరంగాన్యథాపి వా
వేదంలోని భాగాన్ని గానీ, లేక దాని ఉపాంగాలను గానీ అవసరమైతే బోధించాలి.
యథావిధి నిషేకాది యః కర్మ కురుతే ద్విజః
యథావిధిగా గర్భాధాన మొదలైన కర్మలను చేసే ద్విజుడు—
అగ్న్యాధేయం పాకయజ్ఞానగ్నిష్టోమాదికాన్మఖాన్
అగ్ని ప్రతిష్ఠ, గృహ్యయజ్ఞాలు, అగ్నిష్టోమాది సోమయాగాలు ఇవన్నీ...
ఉపాధ్యాయాద్దశాచార్య ఆచార్యాత్తు శతం పితా
ఉపాధ్యాయునికి పది రెట్లు, ఆచార్యునికి వంద రెట్లు, తండ్రికి ఇంకా ఎక్కువ గౌరవం ఇవ్వాలి.
విప్రాణాం జ్ఞానతో జ్యైష్ఠ్యం బాహుజానాం తు వీర్యతః
బ్రాహ్మణులలో జ్ఞానంతో పెద్దతనం నిర్ణయించబడుతుంది; క్షత్రియులలో ధైర్యంతో పెద్దతనం వస్తుంది.
స్వప్నే సిక్త్వా బ్రహ్మచారీ ద్విజః శుక్రమకామతః 4.1.36.
బ్రహ్మచారి అయిన ద్విజుడు, ఆకాంక్ష లేకుండా, కలలో వీర్యాన్ని విడిచినా...
స్వధర్మనిరతానాం చ వేదయజ్ఞక్రియావతామ్
తమ ధర్మంలో నిబద్ధంగా, వేదయజ్ఞాదికర్మల్లో పాల్గొంటున్నవారికి...
అకృత్వా భైక్ష్యచరణమసమిధ్య హుతాశనమ్
భిక్షాటన చేయకుండా, అగ్ని వెలిగించకుండా...
యథేష్టచేష్టో నభవేద్గురోర్నయనగోచరే
గురువు సమక్షంలో మన ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించకూడదు.
గురునిందాభవేద్యత్ర పరివాదస్తు యత్ర చ
గురువును నిందించే చోట, లేదా అపహాస్యం జరిగే చోట...
ఖరో గురోః పరీవాదాచ్ఛ్వా భవేద్గురునిందకః
గురువును అపహాస్యం చేసినవాడు గాడిదగా పుడతాడు; గురునింద చేసినవాడు కుక్కగా జన్మిస్తాడు.
నాభివాద్యా గురోః పత్నీ స్పృష్ట్వాంఘ్రీ యువతీ సతీ
గురుపత్ని యువతిగా, పవిత్రంగా ఉన్నప్పుడు ఆమె పాదాలు తాకిన తర్వాత నమస్కరించకూడదు.
స్వభావశ్చంచలః స్త్రీణాం దోషః పుంసామతః స్మృతః
స్త్రీలకు సహజంగా చంచలత్వం ఉంటుంది; పురుషులు దాన్ని లోపంగా భావిస్తారు.
విద్వాంసమప్యవిద్వాంసం యతస్తాధర్షయంత్యలమ్
అందువల్ల, అవి విద్యావంతులనైనా, అజ్ఞానులనైనా సులభంగా ఆకర్షించగలవు.
న మాత్రా న దుహిత్రా వా న స్వస్రైకాంతశీలతా
తల్లి, కుమార్తె, లేదా అక్కచెల్లెలితో ఒంటరిగా ఉండకూడదు.
ప్రయత్నేన ఖనన్యద్వద్భూమేర్వార్యధిగచ్ఛతి 4.1.36.
భూమిని శ్రద్ధగా తవ్వితే నీరు లభించునట్లు...
శయానమభ్యుదయతే బ్రధ్నశ్చేద్బ్రహ్మచారిణమ్
బ్రహ్మచారి పడుకుని ఉన్నప్పుడు వీర్యం పైకి వస్తే...
సుతస్య సంభవే క్లేశం సహేతే పితరౌ చ యత్
కొడుకు పుట్టినప్పుడు తల్లిదండ్రులు అనుభవించే బాధ...
అతస్తయోః ప్రియం కుర్యాద్గురోరపి చ సర్వదా
అందువల్ల, వారిద్దరికీ, అలాగే గురువుకూ ఎప్పుడూ ప్రీతికరమైన పనులు చేయాలి.
తేషాం త్రయాణాం శుశ్రూషా పరమం తప ఉచ్యతే
ఈ ముగ్గురికి సేవ చేయడమే అత్యున్నత తపస్సు అని చెప్పబడింది.
త్రీనేవామూన్సమారాధ్య త్రీఁల్లోకాన్స జయేత్సుధీః
ఈ ముగ్గురిని భక్తితో పూజించిన జ్ఞానవంతుడు మూడు లోకాలను జయించగలడు.
భూర్లోకం జననీ భక్త్యా భువర్లోకం తథా పితుః
భూమిని తల్లిలా, మధ్యలోకాన్ని తండ్రిలా భక్తితో గౌరవించాలి.
ఏతదేవ నృణాం ప్రోక్తం పురుషార్థచతుష్టయమ్
మనుషులకు ఈ నాలుగు పురుషార్థాలే ముఖ్యమైనవి అని చెప్పబడింది.
అధీత్య వేదాన్వేదౌ వా వేదం వాపి క్రమాద్ద్విజః
ద్విజుడు వేదాలను లేదా కనీసం ఒక వేదాన్ని క్రమంగా అధ్యయనం చేసినవాడు—
అవిప్లుత బ్రహ్మచర్యో విశ్వేశానుగ్రహాద్భవేత్
బ్రహ్మచర్యాన్ని తప్పకుండా పాటిస్తూ, సమస్త లోకాధిపతియైన భగవంతుని అనుగ్రహాన్ని పొందుతాడు.
కాశీప్రాప్త్యా భవేజ్జ్ఞానం జ్ఞానాన్నిర్వాణమృచ్ఛతి 4.1.36.
కాశీకి చేరితే జ్ఞానం లభిస్తుంది; ఆ జ్ఞానంతో ముక్తి పొందుతాడు.
సదాచారో గృహే యద్వన్న తథాస్త్యాశ్రమాంతరే
ఇంట్లో ఉండే సద్ఆచారం, ఇతర ఆశ్రమాల్లో అంతగా కనిపించదు.
గృహాశ్రమాత్పరం నాస్తి యది పత్నీవశంవదా
భార్య భర్త మాట వినేలా ఉంటే, గృహస్థాశ్రమానికి మించినది లేదు.
ఆనుకూల్యం కలత్రం చేత్త్రిదివేనాపి కిం తతః
భార్య అనుకూలంగా ఉంటే, మూడు సార్లు దేవలోకాన్ని పొందినా ప్రయోజనం లేదు.
గృహాశ్రమః సుఖార్థాయ భార్యామూలం చ తత్సుఖమ్
గృహస్థాశ్రమం ఆనందం కోసం, ఆ ఆనందానికి మూలం భార్యే.