త్యాజ్యం కర్మ పరాధీనం కాయమాత్మవశం సదా
ఇతరులపై ఆధారపడే పనులను వదిలేయాలి; శరీరాన్ని మాత్రం ఎప్పుడూ తన నియంత్రణలో ఉంచుకోవాలి.
యస్మిన్కర్మణ్యంతరాత్మా క్రియమాణే ప్రసీదతి 4.1.35.
ఏ పని చేస్తూ మన అంతరాత్మ సంతృప్తి పొందుతుందో, అదే చేయాలి.
ప్రథమం ధర్మసర్వస్వం ప్రోక్తా యన్నియమా యమాః
ధర్మసారాన్ని మొదటిగా నియమాలు, యమాలు అని పేర్కొన్నారు.
సత్యం క్షమార్జవం ధ్యానమానృశంస్యమహింసనమ్
సత్యం, సహనం, నేరుగా ఉండటం, ధ్యానం, దయ, హింస చేయకపోవడం ఇవే యమాలు.
శౌచం స్నానం తపో దానం మౌనేజ్యాధ్యయనం వ్రతమ్
శుద్ధి, స్నానం, తపస్సు, దానం, మౌనం, పూజ, పఠనం, వ్రతాచరణ ఇవన్నీ కూడా నియమాలు.
కామం క్రోధం మదం మోహం మాత్సర్యం లోభమేవ చ
కామం, కోపం, అహంకారం, మాయ, అసూయ, లోభం ఇవన్నీ వదలాలి.
శనైః శనైః స చినుయాద్ధర్మం వల్మీక శృంగవత్
ఒక చీమ తన పుట్టను నిర్మించ듯, మనిషి కూడా క్రమంగా ధర్మాన్ని సంపాదించాలి.
ధర్మ ఏవ సహాయీ స్యాదముత్ర న పరిచ్ఛదః
ఈ లోకంలో ధర్మమే మనకు తోడుగా ఉంటుంది; ధనం, వస్తువులు కాదు.
జాయతే చైకలః ప్రాణీ ప్రమ్రియేత తథైకలః
ప్రతి జీవి ఒంటరిగా పుడతాడు, అలాగే ఒంటరిగా చనిపోతాడు.
దేహం పంచత్వమాపన్నం త్యక్త్వా కౌ కాష్ఠలోష్ఠవత్
శరీరం చెక్క లేదా మట్టి ముద్దలా అయిపోయిన తర్వాత వదిలిపెట్టాలి.
కృతీ సంచినుయాద్ధర్మం తతోఽముత్ర సహాయినమ్
వివేకి ధర్మాన్ని కూడబెట్టాలి; అది పరలోకంలో మనకు తోడుగా ఉంటుంది.
సంబంధానాచరేన్నిత్యముత్తమైరుత్తమైః సుధీః 4.1.35.
మేధావి ఎప్పుడూ ఉత్తములలో ఉత్తములతోనే స్నేహం చేయాలి.
ఉత్తమానుత్తమానేవ గచ్ఛన్హీనాంశ్చ వర్జయన్
ఉత్తములను చేరాలి; నీచులను దూరంగా ఉంచాలి.
అనధ్యయనశీలం చ సదాచారవిలంఘినమ్
విద్యాభ్యాసం చేయని, సదాచారాన్ని పాటించని వారిని దూరంగా ఉంచాలి.
తతోఽభ్యసేత్ప్రయత్నేన సదాచారం సదా ద్విజః
కాబట్టి ద్విజుడు ఎప్పుడూ శ్రద్ధగా సదాచారాన్ని అభ్యసించాలి.
రజనీప్రాంతయామార్ధం బాహ్మః సమయ ఉచ్యతే
రాత్రి చివరి భాగంలో అర్ధ భాగాన్ని బ్రాహ్మముహూర్తం అంటారు.
గజాస్యం సంస్మరేదాదౌ తత ఈశం సహాంబయా
మొదటగా ఏనుగు ముఖం కలిగిన వినాయకుడిని స్మరించాలి. ఆ తరువాత అంబతో కూడిన పరమేశ్వరునిని గుర్తు చేసుకోవాలి.
ఇంద్రాదీన్సకలాన్దేవాన్వసిష్ఠాదీన్మునీనపి
ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలను, వశిష్ఠుడు మొదలైన మహర్షులను కూడా మనసులో ఉంచుకోవాలి.
క్షీరోదాదీన్సముద్రాంశ్చ మానసాది సరాంసి చ
క్షీరసాగరం మొదలైన సముద్రాలను, మానస సరస్సు మొదలైన సరస్సులను కూడా స్మరించాలి.
కల్పవృక్షాది వృక్షాంశ్చ ధాతూన్కాంచనముఖ్యతః
కల్పవృక్షం మొదలైన చెట్లను, ముఖ్యంగా బంగారం వంటి లోహాలను కూడా గుర్తు చేసుకోవాలి.
నాగాశ్చ శేషప్రముఖాన్గజానైరావతాదికాన్
శేషుడు మొదలైన నాగులను, ఐరావతం మొదలైన ఏనుగులను కూడా స్మరించాలి.
స్మరేదరుంధతీముఖ్యాః పతివ్రతవతీర్వధూః 4.1.35.
అరుంధతి మొదలైన పతివ్రతా స్త్రీలను కూడా మనసులో ఉంచుకోవాలి.
విశ్వేశాదీని లింగాని వేదానృక్ప్రముఖానపి
విశ్వేశ్వరుడు మొదలైన లింగాలను, ఋగ్వేదం మొదలైన వేదాలను కూడా స్మరించాలి.
ప్రణవాదిమహాబీజం నారదాదీంశ్చ వైష్ణవాన్
ఓం మొదలైన మహాబీజాక్షరాలను, నారదుడు మొదలైన వైష్ణవులను కూడా గుర్తు చేసుకోవాలి.
వదాన్యాంశ్చ దధీచ్యాదీన్హరిశ్చంద్రాది భూపతీన్
దధీచి మొదలైన దాతలను, హరిశ్చంద్రుడు మొదలైన రాజులను కూడా స్మరించాలి.
పితరం చ గురూంశ్చాపి హృది ధ్యాత్వా ప్రసన్నధీః
మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచి తండ్రిని, గురువులను హృదయంలో ధ్యానించాలి.
గ్రామాద్ధనుఃశతం గచ్ఛేన్నగరాచ్చ చతుర్గుణమ్
గ్రామం నుండి వంద ధనుస్సుల దూరం, పట్టణం నుండి నాలుగు రెట్లు దూరం వెళ్లాలి.
కర్ణోపవీత్యుదగ్వక్త్రో దివసే సంధ్యయోరపి
కర్ణంపై యజ్ఞోపవీతం వేసుకుని, ఉత్తరదిశను చూస్తూ, పగటి రెండు సంధ్యాకాలాల్లో కూడా ఉండాలి.
న తిష్ఠన్నాప్సు నో విప్ర గో వహ్న్యనిల సంముఖః
నీటిలో నిల్చోవద్దు. బ్రాహ్మణుడు, ఆవు, అగ్ని, గాలి ఎదుట నిల్చోవద్దు.
నాలోకయేద్దిశోభాగాఞ్జ్యోతిశ్చక్రం నభోమలమ్
దిక్కులను, వెలుగు వలయాన్ని, ఆకాశంలోని మలినాన్ని చూడకూడదు.