బాలోఽపి పూర్ణచంద్రాభ వదనో మదనోపమః
బాలుడే అయినా, అతని ముఖం పూర్ణచంద్రుడిలా మెరిసింది, అందంలో మదనుడితో సమానం.
యదాష్టవర్షదేశీయో హరికేశోఽభవచ్ఛిశుః
హరికేశుడు ఎనిమిదేళ్ల వయస్సు చేరినప్పుడు,
పాంసుక్రీడనసక్తోపి కుర్యాల్లింగం రజోమయమ్ 4.1.32.
బొగ్గు తోడుతూ ఆడుకుంటున్నప్పటికీ, మట్టితో లింగాన్ని తయారు చేసేవాడు.
ఆకారయతి మిత్రాణి శివనామ్నాఽఖిలాని సః
తన స్నేహితులను కూడగట్టి, వారందరికీ శివుని పేర్లు పెట్టేవాడు.
ధూర్జటే ఖండపరశో మృడానీశ త్రిలోచన
ధూర్జటి, ఖండపరశు, మృడ, ఈశ, త్రిలోచనుడు—
శ్రీకంఠనీలకంఠేశ స్మరారే పార్వతీపతే
శ్రీకంఠుడు, నీలకంఠుడు, ఈశుడు, స్మరారిని, పార్వతీపతి—
అజినాంబరదిగ్వాసః స్వర్ధునీ క్లిన్నమౌలిజ
చర్మపు వస్త్రం ధరించి, దిక్కులే వస్త్రమై, ఆకాశగంగ జలంతో జటలు తడిపి—
సవయస్కానితి ముహుః సమాహ్వయతి లాలయన్
తనతోటి పిల్లలను ఈ పేర్లతో పిలుస్తూ, ఆనందంగా ఆడించేవాడు.
పద్భ్యాం న పద్యతే చాన్యదృతే భూతేశ్వరాజిరాత్
భూతేశ్వరుని స్థలాన్ని తప్ప మరెక్కడా తన కాలును పెట్టేవాడు కాదు.
రసయేత్తస్య రసనా హరనామాక్షరామృతమ్
అతని నాలుక హరినామాక్షరామృతాన్ని రుచి చూసేది.
కరౌ తత్కౌతుకకరౌ మనో మనతి నాపరమ్
ఆయన చేతులు ఆ అద్భుతమైన పనుల్లో నిమగ్నమై ఉండేవి, మనసు మాత్రం పూర్తిగా వాటిలోనే లీనమై, ఎక్కడా మరొకదానికి పోలేదు.
భక్ష్యతే సర్వభక్ష్యాణి త్ర్యక్షప్రత్యక్షగాన్యపి
ఆయన అన్ని రకాల ఆహారాలను తిన్నాడు, మూడు కళ్లవాడి ముందు ఉన్నవాటినీ కూడ తిన్నాడు.
గచ్ఛన్గాయన్స్వపంస్తిష్ఠఞ్చ్ఛయానోఽదన్పిబన్నపి 4.1.32.
వెళ్తూ, వస్తూ, నిద్రపోతూ, నిలబడి, పడుకుని, తింటూ, తాగుతూ—
క్షణదాసు ప్రసుప్తోపి క్వ యాసీతి వదన్ముహుః
రాత్రిపూట నిద్రలో ఉన్నప్పటికీ, 'ఎక్కడికి వెళ్ళాలి?' అని మళ్లీ మళ్లీ అడిగేవాడు.
స్పష్టాం చేష్టాం విలోక్యేతి హరికేశస్య తత్పితా
హరికేశుని తండ్రి, అతని స్పష్టమైన ప్రవర్తనను చూసి ఇలా అన్నాడు—
ఏతే తురంగమా వత్స తవైతేఽశ్వకిశో రకాః
బాలా, ఇవన్నీ గుర్రాలు, ఇవి నీకే చెందిన గుర్రపు పిల్లలు.
రత్నాన్యాకరశుద్ధాని నానాజాతీన్యనేకశః
బహుళంగా, వేర్వేరు రకాలుగా, ఖనిజాల్లా నిర్మలమైన రత్నాలు—
అమత్రాణి మహార్హాణి రౌప్య కాంస్యమయాని చ
అమితమైన, ఎంతో విలువైన వెండి, కంచు వస్తువులు కూడా ఉన్నాయి.
చామరాణి విచిత్రాణి గంధద్రవ్యాణ్యనేకశః
వివిధ రంగుల చామరాలు, ఎన్నో రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలు—
ఏతత్త్వదీయం సకలంవస్తుజాతం సమంతతః
ఇవి అన్నీ నీకే చెందినవి, చుట్టూ అంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి.
చేష్టాస్త్యజ దరిద్రాణాం ధూలిధూసరిణామమూః
బీదవారి, ధూళితో, మురికి పట్టిన వారి పనులను వదిలిపెట్టు.
తాం దశాం చరమాం ప్రాప్య భక్తియోగం తతశ్చర
ఆ చివరి స్థితిని చేరాక, భక్తియోగాన్ని ఆచరించు.
రుష్టదృష్టిం చ జనకం కదాచిదవలోక్య సః 4.1.32.
ఎప్పుడైనా కోపంగా చూస్తున్న తండ్రిని చూసినప్పుడు—
తతశ్చింతామవాపోచ్చైర్దిగ్భ్రాంతిమపి చాప్తవాన్
అప్పుడు అతడు లోతైన ఆలోచనలో పడిపోయి, దిక్కులు కూడా మరిచిపోయాడు.
క్వ యామి క్వ స్థితే శంభో మమ శ్రేయో భవిష్యతి
'శంభూ, నేను ఎక్కడికి వెళ్ళాలి, ఎక్కడ ఉండాలి, నా మేలు ఎలా జరుగుతుంది?' అని అడిగాడు.
ఇతి శ్రుతం మయా పూర్వం పితురుత్సంగవర్తినా
ఇలా నేను ముందుగా, తండ్రి ఒడిలో ఉన్నప్పుడు విన్నాను.
మాత్రా పిత్రా పరిత్యక్తా యే త్యక్తా నిజబంధుభిః
తల్లిదండ్రులు వదిలేసినవారు, తమ బంధువులచేత విడిచిపెట్టబడినవారు—
జరయా పరిభూతా యే యే వ్యాధివికలీకృతాః
వృద్ధాప్యంతో అవమానించబడినవారు, వ్యాధితో బాధపడేవారు—
పదే పదే సమాక్రాంతా యే విపద్భిరహర్నిశమ్
ప్రతి అడుగులోనూ రాత్రింబవళ్ళు దురదృష్టాలు వెంటాడుతున్నవారు,
పాపరాశిభిరాక్రాంతా యే దారిద్ర్య పరాజితాః
పాపాలు పేరుకుపోయి, దారిద్ర్యానికి లోబడినవారు,