క్షీరార్ణవాధిపతితాముపమన్యురవాప్తవాన్
ఉపమన్యుడు పాలసముద్రానికి అధిపతిగా అయ్యాడు.
జిగాయ శార్ఙ్గిణం సంఖ్యే దధీచిః శంభుసేవయా
దధీచి, శంభువుని సేవచేసి, యుద్ధంలో శారంగధన్వను జయించాడు.
మనోరథపథాతీతం యచ్చ వాచామగోచరమ్ 4.1.32.
మనసు కోరే దారిని దాటి, మాటలకూ అందని దైవాన్ని,
అనారాధ్య మహేశానం సర్వదం సర్వదేహినామ్
అందరికీ అన్నీ ఇచ్చే మహేశ్వరుని పూజించకుండా,
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన శంకరం శరణం వ్రజ
కాబట్టి, అన్ని విధాలా శంకరుని ఆశ్రయించు.
ఇతి శ్రుత్వా వచః పత్న్యాః పూర్ణభద్రః స యక్షరాట్
ఇలా భార్య మాటలు విన్న యక్షరాజు పూర్ణభద్రుడు,
దినైః కతిపయైరేవ పరిపూర్ణమనోరథః
కొద్ది రోజుల్లోనే తన కోరిక తీరింది.
నాదేశ్వరం సమభ్యర్చ్య కైః కైర్నాపి స్వచింతితమ్
ప్రాంతాధిపతిని పూజించి, ఎవరికీ తెలియని విధంగా తన మనసులో ఉన్నది పొందాడు.
అంతర్వత్న్యథ కాలేన తత్పత్నీ సుషువే సుతమ్
తరువాత, కాలక్రమంలో అతని భార్య గర్భవతి అయి కుమారుని ప్రసవించింది.
ప్రీతిదాయం దదౌ చాథ భూరిపుత్రాననేక్షణాత్
ఆ బిడ్డ ఆనందాన్ని ఇచ్చాడు. కానీ అతనికి ఇప్పటికే అనేక మంది కుమారులు ఉండడంతో, అతడిని ఎక్కువగా చూడలేదు.
బాలోఽపి పూర్ణచంద్రాభ వదనో మదనోపమః
బాలుడే అయినా, అతని ముఖం పూర్ణచంద్రుడిలా మెరిసింది, అందంలో మదనుడితో సమానం.
యదాష్టవర్షదేశీయో హరికేశోఽభవచ్ఛిశుః
హరికేశుడు ఎనిమిదేళ్ల వయస్సు చేరినప్పుడు,
పాంసుక్రీడనసక్తోపి కుర్యాల్లింగం రజోమయమ్ 4.1.32.
బొగ్గు తోడుతూ ఆడుకుంటున్నప్పటికీ, మట్టితో లింగాన్ని తయారు చేసేవాడు.
ఆకారయతి మిత్రాణి శివనామ్నాఽఖిలాని సః
తన స్నేహితులను కూడగట్టి, వారందరికీ శివుని పేర్లు పెట్టేవాడు.
ధూర్జటే ఖండపరశో మృడానీశ త్రిలోచన
ధూర్జటి, ఖండపరశు, మృడ, ఈశ, త్రిలోచనుడు—
శ్రీకంఠనీలకంఠేశ స్మరారే పార్వతీపతే
శ్రీకంఠుడు, నీలకంఠుడు, ఈశుడు, స్మరారిని, పార్వతీపతి—
అజినాంబరదిగ్వాసః స్వర్ధునీ క్లిన్నమౌలిజ
చర్మపు వస్త్రం ధరించి, దిక్కులే వస్త్రమై, ఆకాశగంగ జలంతో జటలు తడిపి—
సవయస్కానితి ముహుః సమాహ్వయతి లాలయన్
తనతోటి పిల్లలను ఈ పేర్లతో పిలుస్తూ, ఆనందంగా ఆడించేవాడు.
పద్భ్యాం న పద్యతే చాన్యదృతే భూతేశ్వరాజిరాత్
భూతేశ్వరుని స్థలాన్ని తప్ప మరెక్కడా తన కాలును పెట్టేవాడు కాదు.
రసయేత్తస్య రసనా హరనామాక్షరామృతమ్
అతని నాలుక హరినామాక్షరామృతాన్ని రుచి చూసేది.
కరౌ తత్కౌతుకకరౌ మనో మనతి నాపరమ్
ఆయన చేతులు ఆ అద్భుతమైన పనుల్లో నిమగ్నమై ఉండేవి, మనసు మాత్రం పూర్తిగా వాటిలోనే లీనమై, ఎక్కడా మరొకదానికి పోలేదు.
భక్ష్యతే సర్వభక్ష్యాణి త్ర్యక్షప్రత్యక్షగాన్యపి
ఆయన అన్ని రకాల ఆహారాలను తిన్నాడు, మూడు కళ్లవాడి ముందు ఉన్నవాటినీ కూడ తిన్నాడు.
గచ్ఛన్గాయన్స్వపంస్తిష్ఠఞ్చ్ఛయానోఽదన్పిబన్నపి 4.1.32.
వెళ్తూ, వస్తూ, నిద్రపోతూ, నిలబడి, పడుకుని, తింటూ, తాగుతూ—
క్షణదాసు ప్రసుప్తోపి క్వ యాసీతి వదన్ముహుః
రాత్రిపూట నిద్రలో ఉన్నప్పటికీ, 'ఎక్కడికి వెళ్ళాలి?' అని మళ్లీ మళ్లీ అడిగేవాడు.
స్పష్టాం చేష్టాం విలోక్యేతి హరికేశస్య తత్పితా
హరికేశుని తండ్రి, అతని స్పష్టమైన ప్రవర్తనను చూసి ఇలా అన్నాడు—
ఏతే తురంగమా వత్స తవైతేఽశ్వకిశో రకాః
బాలా, ఇవన్నీ గుర్రాలు, ఇవి నీకే చెందిన గుర్రపు పిల్లలు.
రత్నాన్యాకరశుద్ధాని నానాజాతీన్యనేకశః
బహుళంగా, వేర్వేరు రకాలుగా, ఖనిజాల్లా నిర్మలమైన రత్నాలు—
అమత్రాణి మహార్హాణి రౌప్య కాంస్యమయాని చ
అమితమైన, ఎంతో విలువైన వెండి, కంచు వస్తువులు కూడా ఉన్నాయి.
చామరాణి విచిత్రాణి గంధద్రవ్యాణ్యనేకశః
వివిధ రంగుల చామరాలు, ఎన్నో రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలు—
ఏతత్త్వదీయం సకలంవస్తుజాతం సమంతతః
ఇవి అన్నీ నీకే చెందినవి, చుట్టూ అంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి.