యూయమేవ న సందేహః కిం తత్త్వం ప్రతితిష్ఠత
మీరు స్వయంగా, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, నిజమైన తత్త్వాన్ని స్థిరపరచాలి.
శ్రుతయ ఊచుః యది మాన్యా వయం దేవౌ సృష్టిస్థితికరౌ విభూ
వేదాలు పలికాయి: దేవతలారా! మేము సృష్టి, స్థితికి కారణమని మీరు గౌరవిస్తే—
శ్రుత్యుక్తమిదమాకర్ణ్య ప్రోచతుస్తౌ శ్రుతీః ప్రతి
వేదాలు ఇలా చెప్పినదాన్ని విని, వారిద్దరూ వేదలకు సమాధానం ఇచ్చారు.
ఋగువాచ యదంతఃస్థాని భూతాని యతః సర్వం ప్రవర్తతే
ఋగ్వేదం పలికింది: అందులోనే అన్ని జీవులు ఉంటాయి, దానినుండే సమస్తం ఉద్భవిస్తుంది—
యేన ప్రమాణం హి వయం స ఏకః సర్వదృక్ఛివః
మనల్ని కొలిచేది ఆయనే; ఆయనే సర్వాన్ని చూస్తున్న శివుడు.
యద్భాసా భాసతే విశ్వం స ఏకస్త్ర్యంబకః పరః
ఆయన వెలుగుతోనే ఈ విశ్వం ప్రకాశిస్తుంది; ఆయనే పరమ త్ర్యంబకుడు.
తమాహురేకం కైవల్యం శంకరం దుఃఖతస్కరమ్
ఆయననే ఏకైకుడు, కైవల్య స్వరూపుడు, శంకరుడు, బాధలను తొలగించేవాడు అంటారు.
శ్రుతీరితం నిశమ్యేత్థం తావతీవ విమోహితౌ
వేదాలు ఇలా చెప్పినదాన్ని విని, వారిద్దరూ ఎంతో ఆశ్చర్యపోయారు.
కథం ప్రమథనాథోసౌ రమమాణో నిరంతరమ్
ప్రమథగణాధిపతి ఎల్లప్పుడూ ఆనందిస్తూ, ఎలా ప్రవర్తిస్తాడో—
విటంకవేశో జటిలో వృషగోవ్యాలభూషణః 4.1.31.
విచిత్ర వేషధారి, జటాధారి, ఎద్దు, ఆవు, పాము అలంకారంగా ధరించినవాడిగా?
తదుదీరితమాకర్ణ్య ప్రణవాత్మా సనాతనః
ఇలా చెప్పినదాన్ని విని, ప్రణవ స్వరూపుడైన శాశ్వతుడు—
ప్రణవ ఉవాచ కదాచిద్రమతే రుద్రో లీలారూపధరో హరః
ప్రణవుడు పలికాడు: రుద్రుడు, హరుడు, కొన్నిసార్లు లీలారూపంలో ఆనందిస్తాడు.
అసౌ హి భగవానీశః స్వయంజ్యోతిః సనాతనః
ఆయనే భగవంతుడు, స్వయంగా ప్రకాశించే, శాశ్వతమైన ఈశ్వరుడు.
ఇత్యేవముక్తేపి తదా మఖమూర్తేరజస్య హి
ఇలా చెప్పినా, అప్పటికి బ్రహ్మ యొక్క యజ్ఞమూర్తి విషయమై—
ప్రాదురాసీత్తతో జ్యోతిరుభయోరంతరే మహత్
ఆ ఇద్దరి మధ్యలో ఒక గొప్ప వెలుగు ప్రత్యక్షమైంది.
జ్యోతిర్మండలమధ్యస్థో దదృశే పురుషాకృతిః
ఆ ప్రకాశవలయపు మధ్యలో మనిషి రూపంలో ఒకటి కనిపించింది.
ఆవయోరంతరం కోసౌ బిభృయాత్పురుషాకృతిమ్
మన మధ్య నిలబడి, ఈ మనిషి రూపంలో ఉన్నవాడు ఎవరు?
స్రష్టా క్షణేన చ మహాన్పురుషో నీలలోహితః
ఒక క్షణంలోనే నీలం, ఎరుపు రంగులతో మహా సృష్టికర్త ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
హిరణ్యగర్భస్తం ప్రాహ జానే త్వాం చంద్రశేఖరమ్
హిరణ్యగర్భుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'చంద్రశేఖరా, నేను నిన్ను తెలుసు.'
రోదనాద్రుద్రనామాపి యోజితోసి మయా పురా 4.1.31.
'నీవు ఏడ్చినందువల్ల, నేను నిన్ను రుద్రుడని పూర్వంలో పేరు పెట్టాను.'
అథేశ్వరః పద్మయోనేః శ్రుత్వా గర్వవతీం గిరమ్
అప్పుడు పద్మంలో పుట్టినవాడి గర్వభరితమైన మాటలు వినిన ఈశ్వరుడు,
ప్రాహ పంకజజన్మాసౌ శాస్యస్తే కాలభైరవ
'ఈ పద్మంలో జన్మించినవాడిని నీవే శిక్షించాలి, కాలభైరవా,' అని అన్నాడు.
విశ్వం భర్తుం సమర్థోఽసి భరణాద్భైరవః స్మృతః
'నీవు ఈ జగత్తును పోషించగలవు కనుక, నిన్ను భైరవుడని అంటారు.'
ఆమర్దయిష్యతి భవాంస్తుష్టో దుష్టాత్మనో యతః
'నీవు సంతోషపడినప్పుడు, దుష్టహృదయులను నీవే సంహరిస్తావు.'
యతః పాపాని భక్తానాం భక్షయిష్యతి తత్క్షణాత్
'భక్తుల పాపాలను నీవు వెంటనే నాశనం చేస్తావు.'
యా మే ముక్తిపురీ కాశీ సర్వాభ్యోపి గరీయసీ
'నా ముక్తిపురి అయిన కాశీ, అన్నిటికన్నా గొప్పది.'
తత్ర యే పాపకర్తారస్తేషాం శాస్తా త్వమేవ హి
'అక్కడ పాపాలు చేసే వారిపై నీవే పాలకుడవు.'
ఏతాన్వరాన్ప్రగృహ్యాఽథ తత్క్షణాత్కాలభైరవః
ఈ వరాలు అందుకున్న కాలభైరవుడు వెంటనే—
యదంగమపరాధ్నోతి కార్యం తస్యైవ శాసనమ్
'ఎవరైనా తప్పు చేస్తే, అతడిని శిక్షించడం నీ కర్తవ్యం.'
యజ్ఞమూర్తిధరో విష్ణుస్తతస్తుష్టావ శంకరమ్ 4.1.31.
తర్వాత యజ్ఞమూర్తిగా ఉన్న విష్ణువు శంకరుని స్తుతించాడు.