న తృప్తిమధిగచ్ఛామి శృణ్వన్వారాణసీకథామ్
వారణాసి కథను వినుతూ నాకు తృప్తి కలగడం లేదు.
అనుగ్రహో యది మయి యోగ్యోస్మి శ్రవణే యది
మీరు నాపై అనుగ్రహం చూపితే, నేను వినడానికి యోగ్యుడనైతే,
కోసౌ భైరవనామాత్ర కాశిపుర్యాం వ్యవస్థితః
ఈ కాశీపట్నంలో స్థిరంగా ఉన్న భైరవుడు ఎవరు?
కథమారాధితశ్చైవ సిద్ధిదః సాధకస్య వై
ఆయనను ఎలా పూజిస్తారు? సాధకులకు సిద్ధులను ప్రసాదించేవాడు ఎలా అవుతాడు?
తథా న కస్యచిన్మన్యే తతో వక్ష్యామ్యశేషతః
ఇలా, నేను ఇంకెవ్వరినీ భావించను. అందుకే, దీనిని పూర్తిగా వివరంగా చెబుతాను.
ప్రాదుర్భావం భైరవస్య మహాపాతకనాశనమ్
భైరవుని అవతారం మహాపాతకాలను నశింపజేసేది.
పాణిభ్యాం పరితః ప్రపీడ్య సుదృఢం నిశ్చోత్య నిశ్చోత్య చ బ్రహ్మాండం సకలం పచేలిమరసాలోచ్చైః ఫలాభం ముహుః
తన చేతులతో చుట్టూ బలంగా నొక్కి, మళ్లీ మళ్లీ పిండుతూ, పచేలిమరసం ద్వారా మొత్తం బ్రహ్మాండాన్ని పండు లాగా మారుస్తాడు.
కుంభయోనే న వేత్త్యేవ మహిమానం మహేశితుః
కుంభంలో పుట్టినవాడు మహేశ్వరుని మహిమను అసలు తెలియడు.
న చిత్రమత్ర భూదేవ భవమాయా దురత్యయా
ఇందులో ఆశ్చర్యం ఏమీలేదు, భూదేవా; భవమాయను దాటి పోవడం చాలా కష్టం.
వేదయేద్యదిచాత్మానం స ఏవ పరమేశ్వరః 4.1.31.
తనను తాను తెలుసుకున్నవాడే పరమేశ్వరుడు.
స సర్వగోపి నేక్ష్యేత స్వాత్మారామో మహేశ్వరః
ఆయన అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు, కాని కనిపించడు; మహేశ్వరుడు తనలో తానే ఆనందిస్తాడు.
పురా పితామహం విప్ర మేరుశృంగే మహర్షయః
ఒకప్పుడు, పితామహుడు, మహర్షులతో కలిసి, మేరు శిఖరంపై ఉన్నారు.
సమా యయా మహేశస్య మోహితో లోకసంభవః
ఆ మహేశ్వరుని మాయ వల్ల లోకసృష్టికర్తతో పాటు అందరూ మాయలో పడిపోయారు.
జగద్యోనిరహం ధాతా స్వయంభూరేక ఈశ్వరః
నేనే జగత్తుకు మూలమైనవాడిని, పోషకుడిని, స్వయంభువుని, ఏకైకేశ్వరుడిని.
ప్రవర్తకో హి జగతామహమేకో నివర్తకః
ఈ జగత్తును ప్రారంభించేది నేనే, తిరిగి లయంచేయేది కూడా నేనే.
తస్యైవం బ్రువతో ధాతుః క్రతుర్నారాయణాంశజః
అలా ఆ ధాతా మాట్లాడుతుండగా, నారాయణాంశంలో పుట్టిన యజ్ఞుడు...
అవిజ్ఞాయ పరం తత్త్వం కిమేతత్ప్రతిపాద్యతే
పరమార్థాన్ని తెలియకుండానే, ఇది ఎందుకు నిశ్చయంగా చెప్పబడుతోంది?
అహం కర్తా హి లోకానాం యజ్ఞో నారాయణః పరః
నేనే లోకాల సృష్టికర్తను; యజ్ఞం పరముడు నారాయణుడు.
అహమేవ పరం జ్యోతిరహమేవ పరా గతిః
నేనే పరమ జ్యోతి; నేనే అత్యున్నత గమ్యం.
ఏవం విప్ర కృతౌ మోహాత్పరస్పరజయైషిణౌ 4.1.31.
ఇలా, బ్రాహ్మణా, కృతయుగంలో మాయవశంగా ఇద్దరూ ఒకరిపై ఒకరు గెలవాలని ఆశించారు.
యూయమేవ న సందేహః కిం తత్త్వం ప్రతితిష్ఠత
మీరు స్వయంగా, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, నిజమైన తత్త్వాన్ని స్థిరపరచాలి.
శ్రుతయ ఊచుః యది మాన్యా వయం దేవౌ సృష్టిస్థితికరౌ విభూ
వేదాలు పలికాయి: దేవతలారా! మేము సృష్టి, స్థితికి కారణమని మీరు గౌరవిస్తే—
శ్రుత్యుక్తమిదమాకర్ణ్య ప్రోచతుస్తౌ శ్రుతీః ప్రతి
వేదాలు ఇలా చెప్పినదాన్ని విని, వారిద్దరూ వేదలకు సమాధానం ఇచ్చారు.
ఋగువాచ యదంతఃస్థాని భూతాని యతః సర్వం ప్రవర్తతే
ఋగ్వేదం పలికింది: అందులోనే అన్ని జీవులు ఉంటాయి, దానినుండే సమస్తం ఉద్భవిస్తుంది—
యేన ప్రమాణం హి వయం స ఏకః సర్వదృక్ఛివః
మనల్ని కొలిచేది ఆయనే; ఆయనే సర్వాన్ని చూస్తున్న శివుడు.
యద్భాసా భాసతే విశ్వం స ఏకస్త్ర్యంబకః పరః
ఆయన వెలుగుతోనే ఈ విశ్వం ప్రకాశిస్తుంది; ఆయనే పరమ త్ర్యంబకుడు.
తమాహురేకం కైవల్యం శంకరం దుఃఖతస్కరమ్
ఆయననే ఏకైకుడు, కైవల్య స్వరూపుడు, శంకరుడు, బాధలను తొలగించేవాడు అంటారు.
శ్రుతీరితం నిశమ్యేత్థం తావతీవ విమోహితౌ
వేదాలు ఇలా చెప్పినదాన్ని విని, వారిద్దరూ ఎంతో ఆశ్చర్యపోయారు.
కథం ప్రమథనాథోసౌ రమమాణో నిరంతరమ్
ప్రమథగణాధిపతి ఎల్లప్పుడూ ఆనందిస్తూ, ఎలా ప్రవర్తిస్తాడో—
విటంకవేశో జటిలో వృషగోవ్యాలభూషణః 4.1.31.
విచిత్ర వేషధారి, జటాధారి, ఎద్దు, ఆవు, పాము అలంకారంగా ధరించినవాడిగా?