వనేచరోఽథ తత్స్థానం దైవాద్విస్మృతవాన్మునే
అప్పుడు, ఓ మునీ! ఆ అడవి వాసి, దైవకృపతో, ఆ చోటును మర్చిపోయాడు.
ఇతోరణ్యాత్తతో యాతి తతోరణ్యాదితో వ్రజేత్
ఒక అడవిలోనుంచి మరొక అడవికి వెళ్తూ, అటు నుంచి ఇంకొక చోటికి పోతూ ఉండేవాడు.
విహాయ మధ్యేఽరణ్యాని తం యయౌ చ స్వపక్కణమ్
అడవుల మధ్య విడిచిపెట్టి, అతడు తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
క్షుత్క్షామః శుష్కకంఠోష్ఠో హాహేతి పరిదేవయన్ ౮
ఆయన ఆకలితో బలహీనమై, గొంతు పెళ్లబారిపోయి, పెదాలు ఎండిపోయి, 'హాయో!' అని విలపిస్తూ ఉండేవాడు.
తన్మందభాగ్యతాం శ్రుత్వా లోకాత్కార్పటికో మునే
ఆయన దురదృష్టాన్ని విని, ప్రజలు ఆ మునిని బిచ్చగాడని పిలిచారు.
కాశ్యాం ప్రవేశం ప్రాప్యాపి తదస్థీని ఘటోద్భవ
ఘటోద్భవా! ఆయన కాశీలోకి వచ్చినా, అక్కడ ఆయన ఎముకలు మాత్రమే మిగిలాయి.
ఏవం కాశ్యాం ప్రవిశ్యాపి పాపీ ధర్మానుషంగతః
అలా, కాశీలోకి వచ్చినా, పాపి తన పూర్వకర్మల వల్ల బాధపడుతూనే ఉన్నాడు.
తస్మాద్విశ్వేశ్వరాజ్ఞైవ కాశీవాసేఽత్ర కారణమ్
కాబట్టి, విశ్వేశ్వరుడా! ఇక్కడ కాశీలో నివాసం నీ ఆజ్ఞ వల్లే లభిస్తుంది.
వారాణసీతి విఖ్యాతా తదారభ్య మహామునే 4.1.30.
ఆ సమయం నుండి, మహామునీ! ఈ నగరం 'వారణాసి'గా ప్రసిద్ధి చెందింది.
వారాణసీహ కరుణామయదివ్యమూర్తిరుత్సృజ్య యత్ర తు తనుం తనుభృత్సుఖేన
వారణాసిలో, దయతో నిండిన దివ్యమూర్తి ఉన్న చోటే, జీవులు ఆనందంగా శరీరం విడిచిపెడతారు.
జాతో మృతో బహుషు తీర్థవరేషు రే త్వం జంతో న జాతు తవ శాంతిరభూన్నిమజ్య
ఓ ప్రాణీ! నీవు ఎన్నో పవిత్రక్షేత్రాల్లో పుట్టినా, మరణించినా, అక్కడ స్నానం చేసినంత మాత్రాన నీకు శాంతి రాలేదు.
అన్యత్ర తీర్థ సలిలే పతితోద్విజన్మా దేవాదిభావమయతే న తథా తు కాశ్యామ్
ఇతర తీర్థాలలో నీటిలో పడి పునర్జన్మ పొందినవాడు దేవత స్థాయికి చేరతాడు, కానీ కాశీలో అలా కాదు.
నైషా పురీ సంసృతిరూపపారావారస్య పారం పురహా పురారిః
ఈ నగరం సంసారసముద్రానికి అవతల తీరం కాదు; నగరాలను నాశనం చేసే పురహరుడే దీనికి తీరుగా ఉన్నాడు.
తీర్థాంతరాణి మనుజః పరితోఽవగాహ్య హిత్వా తనుం కలుషితాం దివి దైవతం స్యాత్
మనిషి ఇతర తీర్థాలలో స్నానం చేసి, తన అపవిత్రమైన శరీరాన్ని విడిచిపెడితే, ఆకాశంలో దేవతగా మారతాడు.
వారాణసీ సమరసీకరణాదృతేపి యోగాదయోగిజనతాం జనతాపహంత్రీ
వారణాసి సమానత్వాన్ని కలిగించకపోయినా, యోగులు కానివారైనా, అందరి బాధను ఆమె తొలగిస్తుంది.
వారాణసీ పరిసరే తనుమిష్టదాత్రీం ధర్మార్థకామనిలయామహహావిసృజ్య
వారణాసి పరిసరంలో, ఆమె కోరుకున్న శరీరాన్ని ప్రసాదించేది, ధర్మ, అర్థ, కామాలకు నిలయమై, మోక్షాన్నికూడా ఇస్తుంది.
ఆఃకాశివాసిజనతా నను వంచితాభూద్భాలే విలోచనవతావనితార్ధభాజా
ఆహా! కాశీలో నివసించే ప్రజలు మోసపోలేదు; ఎందుకంటే ఆమె భాలంలో చంద్రుడున్న పరమేశ్వరుని అర్ధాంగిని.
వారాణసీ స్ఫురదసీమగుణైకభూమిర్యత్ర స్థితాస్తనుభృతఃశశిభృత్ప్రభావాత్
వారణాసి అనేక అపార గుణాలకు నిలయంగా ఉంది; అక్కడ జీవులు చంద్రధారుడి ప్రభావంతో స్థిరంగా ఉంటారు.
ఆనందకాననమిదం సుఖదం పురైవ తత్త్రాపి చక్రసరసీ మణికర్ణికాఽథ 4.1.30.
ఇది ఆనందవనం, ఎప్పటినుంచో సుఖాన్ని ఇచ్చేది; అక్కడే చక్రసరోవరమైన మణికర్ణికా కూడా ఉంది.
వారాణసీహ వరణాసి సరిద్వరిష్ఠా సంభేదఖేదజననీ ద్యునదీ లసచ్ఛ్రీః
వారణాసిలో, ఉత్తమమైన నదులైన వరణా, ఆసీ కలిసే చోటు; ఆకాశనది ప్రకాశవంతంగా, వారి కలయికకు, దుఃఖానికి తల్లి.
కిం విస్మృతం త్వహహగర్భజమామనస్యం కార్తాంతదూతకృతబంధన తాడనం చ
నీకు గర్భంలో ఉన్న బాధ, పుట్టినప్పుడు ఎదురైన కష్టం, యమదూతలు కలిగించే బంధనలు, శిక్ష వల్ల కలిగే నొప్పి అన్నీ మరచిపోయావా?
తీర్థాంతరాణి కలుషాణి హరతి సద్యః శ్రేయో దదత్యపి బహు త్రిదివం నయంతి
వివిధ తీర్థాలు ఎంత అపవిత్రమైనా, వెంటనే పాపాలను తొలగిస్తాయి, గొప్ప పుణ్యాన్ని ఇస్తాయి, అనేక మందిని స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాయి.
కాశీపురీ పరిసరే మణికర్ణికాయాం త్యక్త్వా తనుం తనుభృతస్తనుమాప్నువంతి
కాశీ నగర పరిసరాల్లోని మణికర్ణిక వద్ద ఎవరు శరీరం వదిలినా, వారు మళ్ళీ జన్మ పొందుతారు.
జ్ఞాత్వా ప్రభావమతులం మణికర్ణికాయాం యః పుద్గలం త్యజతి చాశుచిపూయగంధి
మణికర్ణిక యొక్క అపూర్వమైన మహిమను తెలుసుకుని, అక్కడ ఎవరు ఈ అపవిత్రమైన, దుర్గంధమైన శరీరాన్ని వదిలితే, వారు ముక్తి పొందుతారు.
రాగాదిదోషపరిపూర మనో హృషీకాః కాశీపురీమతులదివ్యమహాప్రభావామ్
రాగాది దోషాలతో మనస్సు, ఇంద్రియాలు నిండినవారు, అపూర్వమైన దైవ మహిమ కలిగిన కాశీ నగరాన్ని ఆశ్రయించాలి.
వారాణసీం స్మరహరప్రియరాజధానీం త్యక్త్వా కుతో వ్రజసి మూఢ దిగంతరేషు
ఓ మూర్ఖుడా! కామదేవుడు, పరమేశ్వరుడు ఇష్టపడే రాజధాని అయిన వారాణసిని వదిలిపెట్టి, నీవు ఇంకెక్కడికి వెళ్తున్నావు?
విద్యా ధనాని సదనాని గజాశ్వభృత్యాః స్రక్చందనాని వనితాశ్చ నితాంత రమ్యాః ।। స్వర్గోప్యగమ్య ఇహ నోద్యమభాజిపుంసి వారాణసీత్వసులభా శలభాదిముక్తిః। ధాత్రా ధృతాని తులయా తులనామవైతుం వైకుంఠముఖ్యభువనాని చ కాశికా చ
విద్య, ధనం, ఇళ్లు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, సేవకులు, పుష్పమాలలు, గంధం, అందమైన స్త్రీలు — ఇవన్నీ ఉన్నా, ప్రయత్నం లేని వారికి ఇక్కడ స్వర్గం దక్కదు. కాని వారాణసిలో, చిట్టడుపురుగు లాగా సులభంగా ముక్తి లభిస్తుంది. సృష్టికర్త బ్రహ్మ తూకంలో కాశీని, వైకుంఠాది లోకాలతో పోలిస్తే, కాశీనే మిక్కిలి.
కాశీ పురీమధివసన్ద్రినరోనరోపిహ్మారోప్యమాణఇహమాన్యహవైకరుద్రః 4.1.30.
కాశీ నగరంలో నివసించే పురుషులు, స్త్రీలు, వారు చనిపోయి చితికి తీసుకెళ్తున్నప్పుడు, స్వయంగా రుద్రుడు వారిని తీసుకెళ్తాడు.
స్థిరాపాయం కాయం జననమరణక్లేశనిలయం విహాయాస్యాం కాశ్యామహహపరిగృహ్ణీత న కుతః
ఈ స్థిరం కాని శరీరాన్ని, జనన మరణ బాధల నిలయాన్ని వదిలి, కాశీలో పరమ పదాన్ని ఎందుకు పొందకూడదు?
అహో లోకః శోకం కిమిహ సహతే హంతహతధీర్విపద్భారైః సారైర్నియతనిధనైర్ధ్వసిత ధనైః
అయ్యో! ఈ లోకంలో ఎందుకు అంత శోకాన్ని భరిస్తున్నారు? దురదృష్టం వల్ల మనస్సు కుంగిపోతుంది, విపత్తులు తలెత్తుతాయి, ధనం మరణంతో నశిస్తుంది.