అకృత్వా జాహ్నవీస్నానమనవేక్ష్య జగత్పతిమ్
జాహ్నవీ నదిలో స్నానం చేయక, లోకనాథుడిని దర్శించక,
భారవాడప్యరణ్యాన్యాం తామ్రసంపుటమధ్యతః।। దృష్ట్వాస్థీని వినిఃశ్వస్య తాని త్యక్త్వా గృహం యయౌ
మరొక అడవిలో, రాగి పాత్రలో, ఆ భారాన్ని మోసే వాడి ఎముకలను చూసి, ఊపిరి విడిచాడు. వాటిని అక్కడే వదిలేసి ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
వణిక్చ తద్గృహం ప్రాప్య శుష్కకంఠోష్ఠతాలుకః
ఆ వాణికుడు తన ఇంటికి చేరి, గొంతు, పెదాలు, నాలుక ఎండిపోయినవాడయ్యాడు.
ఆశయా కించిదాశ్వస్య తత్పత్నీం పరిపృష్టవాన్
కొంత ఆశతో కొంత ఊరట పొందిన వాడు, ఆ మనిషి భార్యను అడిగాడు.
వసు క్వ తే గతో భర్తా మాతురస్థీనిమేఽర్పయ
అమ్మా! నీ భర్త ఎక్కడికి వెళ్లాడు? నా తల్లి కోసం ఆ ఎముకలను ఇవ్వు.
అజ్ఞాత్వా లోభవశతస్తేన నీతోఽస్థిసంపుటః
తెలియక, లోభంతో, ఆ ఎముకల పొట్లాన్ని తీసుకెళ్లాడు.
అథవా న ప్రసూ దోషో మందభాగ్యోఽస్మి తత్సుతః
లేదా, తప్పు తల్లిలో లేదు; నేను ఆమె కొడుకుని, నా అదృష్టం బాగోలేదు.
ఉద్యమం కృతవానస్మి న సిద్ధ్యేన్మందభాగ్యతః
నేను ప్రయత్నం చేశాను, కాని నా దురదృష్టం వల్ల ఫలితం రాలేదు.
అస్థీని దర్శయత్వాశు ధనం దాస్యేఽధికం తతః 4.1.30.
ఎముకలను త్వరగా చూపించు; వాటికోసం నేను ఇంకా ఎక్కువ ధనం ఇస్తాను.
లజ్జానమ్రశిరాఃసోఽథ వృత్తాంతం వినివేద్య చ
ఆమె తలవంచి, సిగ్గుతో, జరిగినదంతా వివరంగా చెప్పింది.
వనేచరోఽథ తత్స్థానం దైవాద్విస్మృతవాన్మునే
అప్పుడు, ఓ మునీ! ఆ అడవి వాసి, దైవకృపతో, ఆ చోటును మర్చిపోయాడు.
ఇతోరణ్యాత్తతో యాతి తతోరణ్యాదితో వ్రజేత్
ఒక అడవిలోనుంచి మరొక అడవికి వెళ్తూ, అటు నుంచి ఇంకొక చోటికి పోతూ ఉండేవాడు.
విహాయ మధ్యేఽరణ్యాని తం యయౌ చ స్వపక్కణమ్
అడవుల మధ్య విడిచిపెట్టి, అతడు తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
క్షుత్క్షామః శుష్కకంఠోష్ఠో హాహేతి పరిదేవయన్ ౮
ఆయన ఆకలితో బలహీనమై, గొంతు పెళ్లబారిపోయి, పెదాలు ఎండిపోయి, 'హాయో!' అని విలపిస్తూ ఉండేవాడు.
తన్మందభాగ్యతాం శ్రుత్వా లోకాత్కార్పటికో మునే
ఆయన దురదృష్టాన్ని విని, ప్రజలు ఆ మునిని బిచ్చగాడని పిలిచారు.
కాశ్యాం ప్రవేశం ప్రాప్యాపి తదస్థీని ఘటోద్భవ
ఘటోద్భవా! ఆయన కాశీలోకి వచ్చినా, అక్కడ ఆయన ఎముకలు మాత్రమే మిగిలాయి.
ఏవం కాశ్యాం ప్రవిశ్యాపి పాపీ ధర్మానుషంగతః
అలా, కాశీలోకి వచ్చినా, పాపి తన పూర్వకర్మల వల్ల బాధపడుతూనే ఉన్నాడు.
తస్మాద్విశ్వేశ్వరాజ్ఞైవ కాశీవాసేఽత్ర కారణమ్
కాబట్టి, విశ్వేశ్వరుడా! ఇక్కడ కాశీలో నివాసం నీ ఆజ్ఞ వల్లే లభిస్తుంది.
వారాణసీతి విఖ్యాతా తదారభ్య మహామునే 4.1.30.
ఆ సమయం నుండి, మహామునీ! ఈ నగరం 'వారణాసి'గా ప్రసిద్ధి చెందింది.
వారాణసీహ కరుణామయదివ్యమూర్తిరుత్సృజ్య యత్ర తు తనుం తనుభృత్సుఖేన
వారణాసిలో, దయతో నిండిన దివ్యమూర్తి ఉన్న చోటే, జీవులు ఆనందంగా శరీరం విడిచిపెడతారు.
జాతో మృతో బహుషు తీర్థవరేషు రే త్వం జంతో న జాతు తవ శాంతిరభూన్నిమజ్య
ఓ ప్రాణీ! నీవు ఎన్నో పవిత్రక్షేత్రాల్లో పుట్టినా, మరణించినా, అక్కడ స్నానం చేసినంత మాత్రాన నీకు శాంతి రాలేదు.
అన్యత్ర తీర్థ సలిలే పతితోద్విజన్మా దేవాదిభావమయతే న తథా తు కాశ్యామ్
ఇతర తీర్థాలలో నీటిలో పడి పునర్జన్మ పొందినవాడు దేవత స్థాయికి చేరతాడు, కానీ కాశీలో అలా కాదు.
నైషా పురీ సంసృతిరూపపారావారస్య పారం పురహా పురారిః
ఈ నగరం సంసారసముద్రానికి అవతల తీరం కాదు; నగరాలను నాశనం చేసే పురహరుడే దీనికి తీరుగా ఉన్నాడు.
తీర్థాంతరాణి మనుజః పరితోఽవగాహ్య హిత్వా తనుం కలుషితాం దివి దైవతం స్యాత్
మనిషి ఇతర తీర్థాలలో స్నానం చేసి, తన అపవిత్రమైన శరీరాన్ని విడిచిపెడితే, ఆకాశంలో దేవతగా మారతాడు.
వారాణసీ సమరసీకరణాదృతేపి యోగాదయోగిజనతాం జనతాపహంత్రీ
వారణాసి సమానత్వాన్ని కలిగించకపోయినా, యోగులు కానివారైనా, అందరి బాధను ఆమె తొలగిస్తుంది.
వారాణసీ పరిసరే తనుమిష్టదాత్రీం ధర్మార్థకామనిలయామహహావిసృజ్య
వారణాసి పరిసరంలో, ఆమె కోరుకున్న శరీరాన్ని ప్రసాదించేది, ధర్మ, అర్థ, కామాలకు నిలయమై, మోక్షాన్నికూడా ఇస్తుంది.
ఆఃకాశివాసిజనతా నను వంచితాభూద్భాలే విలోచనవతావనితార్ధభాజా
ఆహా! కాశీలో నివసించే ప్రజలు మోసపోలేదు; ఎందుకంటే ఆమె భాలంలో చంద్రుడున్న పరమేశ్వరుని అర్ధాంగిని.
వారాణసీ స్ఫురదసీమగుణైకభూమిర్యత్ర స్థితాస్తనుభృతఃశశిభృత్ప్రభావాత్
వారణాసి అనేక అపార గుణాలకు నిలయంగా ఉంది; అక్కడ జీవులు చంద్రధారుడి ప్రభావంతో స్థిరంగా ఉంటారు.
ఆనందకాననమిదం సుఖదం పురైవ తత్త్రాపి చక్రసరసీ మణికర్ణికాఽథ 4.1.30.
ఇది ఆనందవనం, ఎప్పటినుంచో సుఖాన్ని ఇచ్చేది; అక్కడే చక్రసరోవరమైన మణికర్ణికా కూడా ఉంది.
వారాణసీహ వరణాసి సరిద్వరిష్ఠా సంభేదఖేదజననీ ద్యునదీ లసచ్ఛ్రీః
వారణాసిలో, ఉత్తమమైన నదులైన వరణా, ఆసీ కలిసే చోటు; ఆకాశనది ప్రకాశవంతంగా, వారి కలయికకు, దుఃఖానికి తల్లి.