స్వయం వ్యాపారయామాస రక్షార్థం శశిశేఖరః
చంద్రశేఖరుడు స్వయంగా ఆ స్థలాన్ని రక్షించేందుకు చర్యలు తీసుకున్నాడు.
తే ప్రవేశం ప్రయచ్ఛంతి నాన్యేషాం హి కదాచన ఆశ్చర్యకారిపరమం కాశీభక్తిప్రవర్ధనమ్
వారు కొందరికి మాత్రమే ప్రవేశం అనుమతిస్తారు, మరికొందరికి ఎప్పుడూ ఇవ్వరు; ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యకరం, కాశీ భక్తిని పెంచే విధంగా ఉంటుంది.
వణిగ్ధనంజయో నామ మాతృభక్తిసమన్వితః
ధనంజయుడు అనే ఒక వాణికుడు ఉండేవాడు; అతడికి తల్లిపట్ల అపారమైన భక్తి ఉండేది.
పుణ్యమార్గార్జిత ధనో ధనతోషితమార్గణః
పుణ్యమార్గంలో సంపాదించిన ధనంతో, ధనసంతోషాన్ని కోరేవాడు.
సమున్నతోపి సంపత్త్యా వినయానతకంధరః
ఎంతటి ఐశ్వర్యం ఉన్నా, అతడు వినయంతో తలవంచి ఉండేవాడు.
రూపసంపదుదారోపి పరదారపరాఙ్ముఖః
అతడికి అందమూ, ఐశ్వర్యమూ ఉన్నా, పరస్త్రీల పట్ల ఎప్పుడూ ఆసక్తి చూపడు.
ససత్యానృతవృత్తిశ్చ ప్రాయః సత్యప్రియో మునే
ఓ మునీశ్వరా, ఎవడు నిజం, అబద్ధం రెండింటినీ కలిపి జీవిస్తాడో, అతడు ఎక్కువగా నిజాన్ని ఇష్టపడేవాడే.
సదాచరణగోప్యేష సుఖయానచరః కృతీ
అతడు తన మంచితనాన్ని దాచిపెట్టుకుని, సుఖంగా ఉండే మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, విజయవంతుడవుతాడు.
తస్యైవం వర్తమానస్య కదాచిత్కాలపర్యయాత్ 4.1.30.
అతడు ఇలా జీవిస్తూ ఉండగా, కొంత కాలం గడిచిన తరువాత,
తయా చ యౌవనం ప్రాప్య మేఘచ్ఛాయాతిచంచలమ్
ఆమె యవ్వనాన్ని పొందినప్పుడు, అది మేఘం నీడలా చంచలంగా మారింది.
దిన త్రిచతురస్థాయి యా నారీ ప్రాప్య యౌవనమ్
యవ్వనాన్ని పొందిన ఒక స్త్రీ, మూడు లేదా నాలుగు రోజులు మాత్రమే స్థిరంగా ఉంటుంది.
శీలభంగేన నారీణాం భర్తాధర్మపరోపి హి
స్త్రీలు తమ శీలాన్ని కోల్పోతే, భర్త ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఉన్నా కూడా, ఆమె పతనానికి కారణమవుతాడు.
విష్ఠాగర్తే చ నిరయే స్వయం పతతి దుర్మతిః
చెడుదనంతో ఉన్నవాడు తానే తాను మలపు గోతిలో పడిపోతాడు, నరకంలోకి వెళ్తాడు.
స్వవిష్ఠాపాయినీ చాథ వల్గులీ వృక్షలంబినీ
ఆమె తన మలాన్ని తాగుతూ, నగ్నంగా, చెట్టుకు వేలాడుతూ ఉంటుంది.
రక్షణీయం మహాయత్నాదిదం సుకృతభాజనమ్
ఈ పుణ్యఫలాన్ని ఎంతో జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలి.
అనేనైవ శరీరేణ భర్తృసాద్విహితేన హి
ఈ శరీరంతోనే, భర్త ఆజ్ఞానుసారం, ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.
అత్రిపత్న్యనసూయా కిం భర్తృభక్తిప్రభావతః
భర్తకు భక్తితో ఉండే భార్యకు అసూయ అనే భావన ఏముంటుంది?
ఇహ కీర్తిశ్చ విపులా స్వర్గేవాసస్తథాఽక్షయః
ఇక్కడ గొప్ప కీర్తి లభిస్తుంది, పరలోకంలో శాశ్వతమైన స్థానం కూడా లభిస్తుంది.
సాదుర్వృత్త్యా పరిత్యజ్య పతిధర్మం సనాతనమ్ 4.1.30.
మంచి ప్రవర్తనను వదిలి, ఆమె తన భార్య ధర్మాన్ని కూడా విడిచిపెడుతుంది.
ధనంజయోపి చ మునే కేనచిచ్ఛివయోగినా
ఓ మునీశ్వరా, ధనంజయుడు కూడా ఒక శివయోగి వల్ల,
ధనంజయోపి ధర్మాత్మా మాతృభక్తిపరాయణః
ధనంజయుడు కూడా ధర్మపరుడు, తల్లికి పరమ భక్తుడు.
పంచగవ్యేన సంస్నాప్య తతః పంచామృతేన వై
అతడిని పంచగవ్యంతో స్నానంచేయించి, ఆ తరువాత పంచామృతంతో స్నానం చేయించారు.
ఆవేష్ట్య నేత్రవస్త్రేణ తతః పట్టాంబరేణ వై
ఆ తరువాత అతడిని కళ్ల గుడ్డతో కప్పి, పట్టు వస్త్రంతో చుట్టారు.
నేపాలకంబలేనాథ మృదాచాఽథ విశుద్ధయా
తర్వాత నేపాల దేశపు కంబళంతో, శుద్ధమైన మట్టితో కూడా కప్పారు.
అస్పృష్టహీనజాతిః స శుచిష్మాన్స్థండిలేశయః
ఆయన మంచి ఆచారంతో, తక్కువ వర్గానికి చెందని వాడు, ఎప్పుడూ పరిశుభ్రంగా ఉండేవాడు, నేలమీదే పడుకుని విశ్రాంతి తీసుకునేవాడు.
భారవాహః కృతస్తేన కశ్చిద్దత్త్వోచితాం భృతిమ్
ఆయన ఒక భారాన్ని మోసే వాడిని పెట్టి, తగినంత పారితోషికాన్ని ఇచ్చాడు.
ధృత్వా సంభృతిరక్షార్థం భారవాహం ధనంజయః
ధనంజయుడు ఆ వస్తువులను కాపాడేందుకు, ఆ భారాన్ని మోసే వాడిని పనిలో పెట్టుకున్నాడు.
భారవాహ్యంతరం ప్రాప్య తస్య సంభృతిమధ్యతః
భారాలు ఉంచే చోటుకి వెళ్లి, ఆ వస్తువులను మధ్యలో ఉంచాడు.
వాసస్థానమథాగత్య తమదృష్ట్వా ధనంజయః 4.1.30.
తర్వాత తన ఇంటికి వచ్చి, అక్కడ అతడిని కనుగొనలేక ధనంజయుడు—
హాహేత్యాతాడ్య హృదయం చక్రంద బహుశో భృశమ్
అయ్యో అని పలుకుతూ, గుండెను బలంగా కొట్టుకుని, పదే పదే ఆవేదనతో విలపించాడు.