మహాప్రలయ కాలే చ నష్టే స్థావరజంగమే
మహాప్రళయ సమయంలో, స్థావరజంగమములన్నీ నశించినప్పుడు,
అచంద్రమనహోరాత్రమనగ్న్యనిలభూతలమ్
చంద్రుడు లేని, మనస్సు లేని, పగలు రాత్రి లేని, అగ్ని, గాలి, భూమి లేని సమయంలో,
ద్రష్టృత్వాది విహీనం చ శబ్దస్పర్శసముజ్ఝితమ్ 4.1.26.
చూసేవాడు, చూడబడేది లేనిది, శబ్దం, స్పర్శ కూడా లేని స్థితిలో,
ఇత్థం సత్యంధతమసి సూచీభేద్యే నిరంతరే
అలా, ఆ నిరంతరమైన, చీలనీయని సత్యాంధకారంలో,
అమనోగోచరోవాచాం విషయం న కథంచన
అది మనస్సుకు అందని, మాటలకు అందని దానిగా ఉంటుంది.
అహ్రస్వదీర్ఘమలఘుగురుత్వపరివర్జితమ్
దానికి చిన్నదనమూ, పొడవూ, తేలిక, బరువు ఏదీ ఉండదు.
అభిధత్తే స చకితం యదస్తీతి శ్రుతిః పునః
అయినా, వేదములు భయపడి అయినా 'అది ఉంది' అని చెప్పినట్లు చెబుతాయి.
అప్రమేయమనాధారమవికారమనాకృతి
అది కొలవలేనిది, ఆధారం లేనిది, మార్పు లేనిది, రూపం లేనిది.
నిర్వికల్పం నిరారంభం నిర్మాయం నిరుపద్రవమ్
దానికి భేదం లేదు, ఆరంభం లేదు, మాయ లేదు, కలహం లేదు.
తస్యైకలస్య చరతో ద్వితీయేచ్ఛా భవత్కిల
ఆ ఒక్కటే ఉండగా, దానికి రెండవ కోరిక పుట్టిందని చెబుతారు.
సర్వైశ్వర్యగుణోపేతా సర్వజ్ఞానమయీ శుభా
అది అన్ని ఐశ్వర్య గుణాలతో, సర్వజ్ఞానముతో, మంగళకరమైనదిగా ఉంది.
సర్వైకవంద్యా సర్వాద్యా సర్వదా సర్వసంకృతిః
అది అందరికీ పూజ్యమైనది, మొదటిది, ఎప్పుడూ ఉండేది, సృష్టికి మూలమైనది.
అంతర్దధే పరాఖ్యం యద్బ్రహ్మసర్వంగమవ్యయమ్ ।। 4.1.26.
ఆ పరమమైన, అన్నింటికీ వ్యాపించిన, నశించని బ్రహ్మం లోపలికి లీనమైంది.
అమూర్తం యత్పరాఖ్యం వై తస్య మూర్తిరహం ప్రియే
ప్రియమైనవాడా, పరమమైన రూపం లేనిది, దానికి నేను రూపంగా ఉన్నాను.
తతస్తదైకలేనాపి స్వైరం విహరతామయా
ఆ సమయంలో, ఒక్క క్షణంలోనే నేను స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ ఉండగా,
ప్రధానం ప్రకృతిం త్వాం చ మాయాం గుణవతీం పరామ్
ప్రధానమైన ప్రకృతిని, ఇంకా నిన్ను — గుణాలతో కూడిన పరమ మాయను — నేను చూశాను.
యుగపచ్చ త్వయా శక్త్యా సాకం కాలస్వరూపిణా
అదే సమయంలో, నీ శక్తితో పాటు కాలస్వరూపంతో కూడి,
సా శక్తిః ప్రకృతిః ప్రోక్తా స పుమానీశ్వరః పరః
ఆ శక్తిని ప్రకృతి అంటారు; ఆ పరమేశ్వరుడు పురుషుడు.
పరమానందరూపాభ్యాం పరమానందరూపిణీ
పరమానందరూపాలిద్దరిలో, ఆమె పరమానంద స్వరూపిణి.
మునే ప్రలయకాలేపి న తత్క్షేత్రం కదాచన
ఓ మునీశ్వరా, ప్రళయకాలంలో కూడా ఆ క్షేత్రం ఎప్పుడూ నాశనం కాదు.
న యదా భూమివలయం న యదాఽపాం సముద్భవః
భూమి వలయం లేకపోయినా, నీరు పుట్టకపోయినా,
ఇదం రహస్యం క్షేత్రస్య వేద కోపి న కుంభజ
ఈ క్షేత్ర రహస్యాన్ని ఎవ్వరూ తెలుసుకోరు, ఓ కుమ్భజా.
శ్రద్ధాలవే వినీతాయ త్రికాలజ్ఞానచక్షుషే 4.1.26.
శ్రద్ధగలవారికి, వినయంతో కూడినవారికి, మూడు కాలాలను తెలిసినవారికి మాత్రమే ఇది తెలుస్తుంది.
అవిముక్తం తదరభ్య క్షేత్రమేతదుదీర్యతే
అప్పటి నుండి ఈ క్షేత్రాన్ని అవిముక్తం అని పిలుస్తారు.
(పర్యంక) అభావః కల్ప్యతే మూఢైర్యదా చ శివయోస్తయోః
(పర్యంకం) శివుడు, శివా ఇద్దరికీ ఇది లేదని మూర్ఖులు ఊహిస్తారు.
అనారాధ్య మహేశానమనవాప్య చ కాశికామ్
మహేశ్వరుడిని ఆరాధించకుండా, కాశిని పొందకుండా,
అస్యానందవనం నామ పురా కారి పినాకినా
ఇది పూర్వం పినాకిని నిర్మించిన ఆనందవనం అని పిలవబడుతుంది.
ఆనందకందబీజానామంకురాణి యతస్తతః
ఆనందకంద బీజాల నుండి మొక్కలు అక్కడ పుట్టుతాయి కనుక,
అవిముక్తమితి ఖ్యాతమాసీదిత్థం ఘటోద్భవ
అందుకే, ఓ ఘటోద్భవా, దీనిని అవిముక్తం అని పిలవడం మొదలైంది.
ప్రాగానందవనే తత్ర శివయో రమమాణయోః
ఆనందవనం కంటే ముందు, అక్కడ శివుడు, శివా ఆనందంగా విహరించేవారు.