బ్రహ్మహా యోఽభిగచ్ఛేద్వై దైవాద్వారాణసీం పురీమ్
బ్రాహ్మణ హంతకుడైనా, విధి వల్ల వారాణసి నగరంలోకి అడుగుపెడితే,
ఆదేహపతనం యావద్యోవిముక్తం న ముంచతి
ఆయన శరీరం పడే వరకు, అవిముక్తాన్ని విడిచిపెట్టడు.
అనన్యమానసో భూత్వా తత్క్షేత్రం యో న ముంచతి
ఎవరైనా మనస్సు మరలకుండా, ఆ క్షేత్రంలోనే ఉండిపోతే,
అవిముక్తం నిషేవేత దేవర్షిగణసేవితమ్
దేవతలు, ఋషులు పూజించే అవిముక్తాన్ని, అతడు సేవించాలి.
అవిముక్తం న ముంచేత సంసారభయమోచనమ్ 4.1.25.
సంసార భయాన్ని తొలగించే అవిముక్తాన్ని విడిచిపెట్టకూడదు.
కృత్వా పాపసహ్స్రాణి పిశాచత్వం వరంత్విహ
వెయ్యి పాపాలు చేసినా, ఇక్కడ పిశాచుడవడం కూడా మేలే.
అంతకాలే మనుష్యాణాం భిద్యమానేషు మర్మసు
మనుషుల ప్రాణాలు విడిపోతున్న మరణ సమయాన,
తత్రోత్క్రమణకాలే తు సాక్షాద్విశ్వేశ్వరః స్వయమ్
అప్పుడు, ఆ ప్రాణం విడిచే క్షణంలో, విశ్వేశ్వరుడు స్వయంగా ప్రత్యక్షమవుతాడు.
అశాశ్వతమిదం జ్ఞాత్వా మానుష్యం బహుకిల్బిషమ్
ఈ మానవ జన్మ నశ్వరమని, ఎన్నో దోషాలతో నిండినదని తెలుసుకుని,
విఘ్రైరాలోడ్యమానోపి యోఽవిముక్తం న ముంచతి
ఎన్ని కష్టాలు వచ్చినా, ఎవరు అవిముక్తాన్ని విడిచిపెట్టరో,
మహాపాపౌఘశమనీం పుణ్యోపచయకారిణీమ్
అది గొప్ప పాపాలను తొలగించి, పుణ్యాన్ని పెంచుతుంది.
ఏవం జ్ఞాత్వా తు మేధావీ నావిముక్తం త్యజేన్నరః
ఇలా తెలిసినవాడు, అవిముక్తాన్ని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకూడదు.
అవిముక్తస్య మాహాత్మ్యం షడ్భిర్వక్త్రైః కథం మయా
నా ఆరు నోళ్లతోనైనా, అవిముక్త మహిమను ఎలా వివరించగలను?
అగస్తిరువాచ ప్రసన్నోసి యది స్కంద మయి ప్రీతిరనుత్తమా
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: స్కందా! నీవు నన్ను ప్రసన్నంగా చూసి, నాకు అపూర్వమైన ప్రేమ చూపిస్తే,
అవిముక్తమిదం క్షేత్రం కదారభ్య భువస్తలే
ఈ అవిముక్త క్షేత్రం భూమిపై ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
కథమేషా త్రిలోకీడ్యా గీయతే మణికర్ణికా
మూడు లోకాల్లోను ప్రశంసలు పొందే మణికర్ణికా ఎలా కీర్తించబడుతోంది?
వారాణసీతి కాశీతి రుద్రావాస ఇతి ప్రభో ఆనందకాననం రమ్యమవిముక్తమనంతరమ్
ప్రభూ, వారాణసిని 'కాశి' అని, 'రుద్రుని నివాసం' అని, అందమైన ఆనందకాననం, అవిముక్తం అని కూడా పిలుస్తారు. ఇవన్నీ వారాణసిలోనే ఉన్నాయి.
మహాశ్మశాన ఇతి చ కథం ఖ్యాతం శిఖిధ్వజ
పావనమైన వారాణసిని 'మహాశ్మశానం' అని ఎలా పిలుస్తారు, నీలకంఠుని పక్షిరాజ ధ్వజా?
ప్రశ్నభారోయమతులస్త్వయా యః సముదాహృతః
నీ అడిగిన ఈ ప్రశ్న నిజంగా గొప్పది, ఇతర ప్రశ్నలతో పోల్చలేనిది.
యథా చ దేవదేవేన సర్వజ్ఞేన నివేదితమ్
దేవతల దేవుడైన, అన్నీ తెలిసిన వాడు చెప్పినట్లు నేను చెబుతాను.
మహాప్రలయ కాలే చ నష్టే స్థావరజంగమే
మహాప్రళయ సమయంలో, స్థావరజంగమములన్నీ నశించినప్పుడు,
అచంద్రమనహోరాత్రమనగ్న్యనిలభూతలమ్
చంద్రుడు లేని, మనస్సు లేని, పగలు రాత్రి లేని, అగ్ని, గాలి, భూమి లేని సమయంలో,
ద్రష్టృత్వాది విహీనం చ శబ్దస్పర్శసముజ్ఝితమ్ 4.1.26.
చూసేవాడు, చూడబడేది లేనిది, శబ్దం, స్పర్శ కూడా లేని స్థితిలో,
ఇత్థం సత్యంధతమసి సూచీభేద్యే నిరంతరే
అలా, ఆ నిరంతరమైన, చీలనీయని సత్యాంధకారంలో,
అమనోగోచరోవాచాం విషయం న కథంచన
అది మనస్సుకు అందని, మాటలకు అందని దానిగా ఉంటుంది.
అహ్రస్వదీర్ఘమలఘుగురుత్వపరివర్జితమ్
దానికి చిన్నదనమూ, పొడవూ, తేలిక, బరువు ఏదీ ఉండదు.
అభిధత్తే స చకితం యదస్తీతి శ్రుతిః పునః
అయినా, వేదములు భయపడి అయినా 'అది ఉంది' అని చెప్పినట్లు చెబుతాయి.
అప్రమేయమనాధారమవికారమనాకృతి
అది కొలవలేనిది, ఆధారం లేనిది, మార్పు లేనిది, రూపం లేనిది.
నిర్వికల్పం నిరారంభం నిర్మాయం నిరుపద్రవమ్
దానికి భేదం లేదు, ఆరంభం లేదు, మాయ లేదు, కలహం లేదు.
తస్యైకలస్య చరతో ద్వితీయేచ్ఛా భవత్కిల
ఆ ఒక్కటే ఉండగా, దానికి రెండవ కోరిక పుట్టిందని చెబుతారు.