శ్రుతం చ యత్తదుత్సంగే స్థితేన స్థిరచేతసా
నీవు మాత ఒడిలో స్థిరమైన మనసుతో వినినది కూడా,
గుహ్యానాం పరమం గుహ్యమవిముక్తమిహేరితమ్
అవిముక్తం అనేది రహస్యాలలో అత్యంత గొప్ప రహస్యం అని చెప్పబడింది.
భూర్లోకే నైవ సంలగ్నం తత్క్షేత్రం త్వంతరిక్షగమ్
ఆ క్షేత్రం భూమిలో కలసిపోలేదు, అది మధ్యలోని లోకంలో సంచరిస్తుంది.
యస్తత్ర నివసేద్విప్ర సంయతాత్మా సమాహితః
అక్కడ ఎవరు, బ్రాహ్మణుడా, ఆత్మ నియంత్రణతో, ఏకాగ్రతతో నివసిస్తే,
నిమేషమాత్రమపి యో హ్యవిముక్తేఽతిభక్తిభాక్ 4.1.25.
అవిముక్తంలో క్షణమాత్రం కూడా పరమభక్తితో ఉండేవాడు,
యస్తు మాసం వసేద్ధీరో లఘ్వాహారో జితేంద్రియః
అక్కడ నెలరోజులు, తక్కువ ఆహారం తీసుకుంటూ, ఇంద్రియాలను జయించి ఉండేవాడు,
సంవత్సరం వసంస్తత్ర జితక్రోధో జితేంద్రియః
వర్షమంతా అక్కడ కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించి నివసించేవాడు,
పరాపవాదరహితః కించిద్దానపరాయణః
ఇతరులను నిందించకుండా, కొంతైనా దానం చేయడంలో నిమగ్నుడై ఉంటే,
యావజ్జీవం వసేద్యస్తు క్షేత్రమాహాత్మ్యవిన్నరః
ఈ పవిత్ర క్షేత్ర మహిమను తెలియక, ఎవరైనా తన జీవితమంతా ఇక్కడే గడిపితే,
న యోగైర్యా గతిర్లభ్యా జన్మాంతరశతైరపి
యోగా సాధనలతో, వంద జన్మలు గడిపినా అందుకోలేని స్థితిని,
బ్రహ్మహా యోఽభిగచ్ఛేద్వై దైవాద్వారాణసీం పురీమ్
బ్రాహ్మణ హంతకుడైనా, విధి వల్ల వారాణసి నగరంలోకి అడుగుపెడితే,
ఆదేహపతనం యావద్యోవిముక్తం న ముంచతి
ఆయన శరీరం పడే వరకు, అవిముక్తాన్ని విడిచిపెట్టడు.
అనన్యమానసో భూత్వా తత్క్షేత్రం యో న ముంచతి
ఎవరైనా మనస్సు మరలకుండా, ఆ క్షేత్రంలోనే ఉండిపోతే,
అవిముక్తం నిషేవేత దేవర్షిగణసేవితమ్
దేవతలు, ఋషులు పూజించే అవిముక్తాన్ని, అతడు సేవించాలి.
అవిముక్తం న ముంచేత సంసారభయమోచనమ్ 4.1.25.
సంసార భయాన్ని తొలగించే అవిముక్తాన్ని విడిచిపెట్టకూడదు.
కృత్వా పాపసహ్స్రాణి పిశాచత్వం వరంత్విహ
వెయ్యి పాపాలు చేసినా, ఇక్కడ పిశాచుడవడం కూడా మేలే.
అంతకాలే మనుష్యాణాం భిద్యమానేషు మర్మసు
మనుషుల ప్రాణాలు విడిపోతున్న మరణ సమయాన,
తత్రోత్క్రమణకాలే తు సాక్షాద్విశ్వేశ్వరః స్వయమ్
అప్పుడు, ఆ ప్రాణం విడిచే క్షణంలో, విశ్వేశ్వరుడు స్వయంగా ప్రత్యక్షమవుతాడు.
అశాశ్వతమిదం జ్ఞాత్వా మానుష్యం బహుకిల్బిషమ్
ఈ మానవ జన్మ నశ్వరమని, ఎన్నో దోషాలతో నిండినదని తెలుసుకుని,
విఘ్రైరాలోడ్యమానోపి యోఽవిముక్తం న ముంచతి
ఎన్ని కష్టాలు వచ్చినా, ఎవరు అవిముక్తాన్ని విడిచిపెట్టరో,
మహాపాపౌఘశమనీం పుణ్యోపచయకారిణీమ్
అది గొప్ప పాపాలను తొలగించి, పుణ్యాన్ని పెంచుతుంది.
ఏవం జ్ఞాత్వా తు మేధావీ నావిముక్తం త్యజేన్నరః
ఇలా తెలిసినవాడు, అవిముక్తాన్ని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టకూడదు.
అవిముక్తస్య మాహాత్మ్యం షడ్భిర్వక్త్రైః కథం మయా
నా ఆరు నోళ్లతోనైనా, అవిముక్త మహిమను ఎలా వివరించగలను?
అగస్తిరువాచ ప్రసన్నోసి యది స్కంద మయి ప్రీతిరనుత్తమా
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: స్కందా! నీవు నన్ను ప్రసన్నంగా చూసి, నాకు అపూర్వమైన ప్రేమ చూపిస్తే,
అవిముక్తమిదం క్షేత్రం కదారభ్య భువస్తలే
ఈ అవిముక్త క్షేత్రం భూమిపై ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది?
కథమేషా త్రిలోకీడ్యా గీయతే మణికర్ణికా
మూడు లోకాల్లోను ప్రశంసలు పొందే మణికర్ణికా ఎలా కీర్తించబడుతోంది?
వారాణసీతి కాశీతి రుద్రావాస ఇతి ప్రభో ఆనందకాననం రమ్యమవిముక్తమనంతరమ్
ప్రభూ, వారాణసిని 'కాశి' అని, 'రుద్రుని నివాసం' అని, అందమైన ఆనందకాననం, అవిముక్తం అని కూడా పిలుస్తారు. ఇవన్నీ వారాణసిలోనే ఉన్నాయి.
మహాశ్మశాన ఇతి చ కథం ఖ్యాతం శిఖిధ్వజ
పావనమైన వారాణసిని 'మహాశ్మశానం' అని ఎలా పిలుస్తారు, నీలకంఠుని పక్షిరాజ ధ్వజా?
ప్రశ్నభారోయమతులస్త్వయా యః సముదాహృతః
నీ అడిగిన ఈ ప్రశ్న నిజంగా గొప్పది, ఇతర ప్రశ్నలతో పోల్చలేనిది.
యథా చ దేవదేవేన సర్వజ్ఞేన నివేదితమ్
దేవతల దేవుడైన, అన్నీ తెలిసిన వాడు చెప్పినట్లు నేను చెబుతాను.