కాంచ్యవంతీ ద్వారవతీ కాశ్యయోధ్యా చ పంచమీ
కాంచీ, అవంతీ, ద్వారవతి, కాశీ, అయోధ్య—ఇవి ఐదు నగరాలు.
విహాయ షట్పురీశ్చాన్యాః కాశ్యామేవప్రతిష్ఠితా
ఇంకా ఆరు పురాలను వదిలిపెట్టి, వారు కాశీలోనే స్థిరంగా ఉంటారు.
ఇతి సర్వం మమ పురః ప్రసాదాద్వక్తుమర్హతమ్
మీ దయ వల్ల మీరు నా ముందే ఈ సంగతులన్నీ చెప్పడానికి అర్హులు.
యథార్థం కథయావస్తే యత్పృష్టం భవతానఘ 4.1.23.
పాపరహితుడా, నేను అడిగిన ప్రశ్నలకు నిజంగా చెప్పండి.
విప్రావభాసతే యావత్కిరణైః పుష్పవంతయోః
బ్రాహ్మణుడా, పువ్వులు కలిగిన ఆ ఇద్దరి కిరణాలు వెలిగేంతవరకు,
వియచ్చ తావదుపరి విస్తారపరిమండలమ్
వాటి పైన ఆకాశం కూడా అంతవరకు వలయాకారంగా విస్తరించి ఉంటుంది.
భానోః సకాశాదుపరి లక్షే లక్ష్యః క్షపాకరః
భానుడి పైన లక్ష యోజనల దూరంలో, రాత్రికి వెలుతురిచ్చే చంద్రుడు ఉంటాడు.
ఉడుమండలతః సౌమ్య ఉపరిష్టాద్ద్విలక్షతః
చంద్ర మండలానికి పైన, మృదువైనవాడా, రెండింతల దూరంలో నక్షత్రాలు ఉంటాయి.
మాహేయాదుపరిష్టాచ్చ సురేజ్యో నియుతద్వయే
నక్షత్రాల ప్రాంతానికి పైన, రెండు లక్షల యోజనల దూరంలో దేవతల లోకం ఉంటుంది.
దశాయుతసముచ్ఛ్రాయం సౌరేః సప్తర్షిమండలమ్
సూర్యుని పైన పదివేల యోజనల ఎత్తులో సప్తర్షుల మండలం ఉంటుంది.
పాదగమ్యం హి యత్కించిద్వస్త్వస్తి ధరణీతలే
భూమి మీద కాలినడకన చేరగలిగిన ఏదైనా వస్తువు అక్కడే ఉంటుంది.
భూర్లోకాచ్చ భువర్లోకో బ్రధ్నావధిరుదాహృతః
భూలోకానికి పైన భువర్లోకము ఉంది, అది బ్రధ్నా సరిహద్దుగా పిలవబడుతుంది.
మహర్లోకః క్షితేరూర్ధ్వమేకకోటిప్రమాణతః
భూమికి పైన, పది కోట్ల యోజనల దూరంలో మహర్లోకము ఉంటుంది.
చతుష్కోటిప్రమాణస్తు తపోలోకోఽస్తి భూతలాత్ 4.1.23.
భూమి నుండి నాలుగు రెట్లు దూరంలో తపోలోకము ఉంటుంది.
సత్యాదుపరి వైకుంఠో యోజనానాం ప్రమాణతః
సత్యలోకానికి పైన, యోజనాల పరిమాణంలో వైకుంఠము ఉంటుంది.
యత్రాస్తే శ్రీపతిః సాక్షాత్సర్వేషామభయప్రదః
అక్కడ శ్రీపతి స్వయంగా ఉండి అందరికీ భయాన్ని తొలగిస్తాడు.
పార్వత్యా సహితః శంభుర్గజాస్య స్కంద నందిభిః
పార్వతితో పాటు శంభువు, వినాయకుడు, స్కందుడు, నంది అక్కడ ఉంటారు.
తస్య దేవస్య ఖేలోఽయం స్వలీలా మూర్తిధారిణః
ఆ దేవుని స్వీయలీలతో స్వరూపాలను ధరించడం ఆయన ఆటగా ఉంది.
సర్వేషాం శాసకశ్చాసౌ తస్య శాస్తా న చాపరః
అతనే అందరికీ పాలకుడు; ఆయనకు మించిన అధికారి లేరు.
సర్వజ్ఞ ఏకః స ప్రోక్తః స్వేచ్ఛాధీన విచేష్టితః
అతనే సర్వజ్ఞుడు, తన ఇష్టానుసారం కార్యాలు చేసేవాడు అని చెప్పబడాడు.
అమూర్తం యత్పరం బ్రహ్మ సమూర్తం శ్రుతిచోదితమ్
ఆ పరబ్రహ్మం రూపం లేని దైవం, కానీ వేదాలు దానిని రూపంతో కూడినదిగా కూడా వివరించాయి.
సర్వేభ్యః కారణేభ్యశ్చ పరాత్పరతరం పరమ్
అది అన్ని కారణాలకు మించినది, అత్యంత ఉన్నతమైనది.
సంవిదం తేన యం వేదా విష్ణుర్వేద న వై విధిః
వేదాలు విష్ణువుగా తెలుసుకున్న ఆ చైతన్యం, కర్మల ద్వారా తెలుసుకోలేము.
స్వయంవేద్యః పరం జ్యోతిః సర్వస్య హృది సంస్థితః 4.1.23.
అది స్వయంగా ప్రకాశించే పరమజ్యోతి, ప్రతి ఒక్కరి హృదయంలో నివసిస్తుంది.
నానారూపోప్యరూపో యః సర్వగోపి న గోచరః
అది అనేక రూపాలలో కనిపించినా, నిజానికి రూపం లేనిది; అన్ని చోట్ల ఉన్నా, మనకు కనిపించదు.
తస్యేదమైశ్వరం రూపం ఖండచంద్రావతంసకమ్
దాని దివ్యరూపానికి మస్తకంపై అర్ధచంద్రం అలంకారంగా మెరిసిపోతుంది.
లసద్వామార్ధనారీకం కృతశేషశుభాంగదమ్
దాని వామభాగంలో అర్ధనారీ రూపం ప్రకాశిస్తుంది, శేషుని మంగళకరమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడింది.
స్మరాంగరజఃపుంజ పూజితావయవోజ్జ్వలమ్
కామదేవుని శరీరపు ధూళితో పూజించబడే దాని అవయవాలు కాంతివంతంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
మహోక్షస్యందనగమం విరుతాజగవాయుధమ్
అది గొప్ప ఎద్దుపై సవారీ చేస్తూ, విల్లు ధరించి, అడవి ఎద్దు ఆయుధాలతో అలంకరించబడింది.
ఉత్త్రాసిత మహామృత్యు మహాబలగణావృతమ్ మనోరథపథాతీతం వరదానపరాయణమ్
అది మహాబలశాలుల వలయంతో చుట్టుముట్టబడి, మహామృత్యువును భయపెడుతుంది; మనసు కోరికల దారిని దాటి, వరాలిచ్చే దానిలో నిమగ్నమై ఉంటుంది.