నివసంత్యమలా యత్ర మానసా బహ్మణః సుతాః
ఇక్కడ మలినములేని మనస్సు కల బ్రహ్మ కుమారులు నివసిస్తున్నారు.
అన్యే తు యోగినో యే వై హ్యస్ఖలద్బ్రహ్మచారిణః
ఇంకా, తప్పు చేయని బ్రహ్మచర్యంలో నిలకడగా ఉన్న యోగులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
జనలోకాత్తపోలోకస్తేషాం లోచనగోచరః 4.1.22.
జనలోకంనుండి తపోలోకం వారికి కనపడుతుంది.
వైరాజా యత్ర తే దేవా వసేయుర్దాహవర్జితాః
అక్కడ వైరాజ దేవతలు అగ్ని తాకడం లేకుండా నివసిస్తున్నారు.
తపసా తోష్య గోవిందమభిలాషవివర్జితాః
వారు తపస్సుతో గోవిందుని సంతుష్టిపరచి, ఏదీ కోరకుండా ఉంటారు.
శిలోంఛ వృత్తయా యే వై దంతోలూఖలికాశ్చ యే
కొంతమంది శిలోఞ్ఛవృత్తితో జీవించేవారు, మరికొంతమంది నియమంగా ఉలుకలితో ధాన్యాన్ని కొట్టేవారు.
గ్రీష్మే పంచాగ్నితపసో వర్షాసు స్థండిలేశయాః
వేసవిలో వారు ఐదు అగ్నుల తపస్సు చేస్తారు; వర్షాకాలంలో నేలపై పడుకుంటారు.
కుశాగ్రనీరవిప్రూషస్తృషితా యతయోఽపిబన్
దాహంతో ఉన్న యతులు దర్భా గడ్డి కొనలపై నీరు తాగేవారు.
ఊర్ధ్వదోషో రవిదృశస్త్వేకాంఘ్రి స్థాణు నిశ్చలాః
వారు చేతులు పైకి ఎత్తి, సూర్యుని చూస్తూ, ఒక కాలు మీద నిలబడి, స్థిరంగా నిలిచేవారు.
మాసోపవాసవ్రతినశ్చాతుర్మాస్య వ్రతాశ్చ యే
కొంతమంది నెలకొక ఉపవాస వ్రతాలు, మరికొంతమంది చాతుర్మాస్య వ్రతాలు ఆచరిస్తారు.
యే చ వర్షనిమేషా వై వర్షధారాంబు తర్షకాః
ఇంకొంతమంది ఏడాది పొడవునా ఒక్కసారి మాత్రమే కన్ను మూసి, వర్షపు నీటి బిందువులతో దాహాన్ని భరించేవారు.
జటాటవీ కోటరాంతః కృతనీడాండజాశ్చ యే
కొంతమంది తమ జటా అడవిలో, పక్షుల్లా గూళ్లు కట్టుకుని నివసించేవారు.
లతాప్రతానైః పరితో వేష్టితావయవాశ్చ యే 4.1.22.
తొడలు చుట్టూ లతల కొమ్మలు చుట్టుకొని ఉన్నవారు,
ఇత్యాది సుతపః క్లిష్టవర్ష్మాణో యే తపోధనాః
ఇలా, తపస్సుతో శరీరం బలహీనమై బాధపడుతున్న తపస్వులు, తపస్సులో ధనికులు.
యావదిత్థం స పుణ్యాత్మా శృణోతి గణయోర్ముఖాత్
అలా, ఆ పుణ్యాత్ముడు ఆ గణాల మాటలు వినుతూ ఉండగా,
త్వరావంతౌ గణౌ తత్ర విమానాదవరుహ్య తౌ
ఆ ఇద్దరు గణులు, వేగంగా, ఆ విమానంనుంచి దిగిరాగా,
బ్రహ్మోవాచ స్మృత్యుక్తాచారచంచుశ్చ ప్రతీపః పాపకర్మసు
బ్రహ్మా పలికెను — శాస్త్రంలో చెప్పినట్లు, మాటలు, ప్రవర్తన పాపకర్మలకు విరుద్ధంగా ఉండేవాడు, దుష్కర్మంలో ముందుంటాడు.
అయి ద్విజ మహాప్రాజ్ఞ జానే త్వాం శివశర్మక
ఓ ద్విజుడు, మహాపండితుడా, శివశర్మకా, నేను నిన్ను తెలుసు.
సత్వరం గత్వరం సర్వం యచ్చైతద్భవతేక్షితమ్
త్వరగా, త్వరగా, నీవు చూసినదంతా,
ఆ వైరాజం ప్రతిపదముపసంహరతే హరః
వైరాజ లోకానికి వరకు, ప్రతి అడుగులోను హరుడు అన్నింటినీ ఉపసంహరించును.
చతుర్షు భూతగ్రామేషు హ్యేక ఏవ గుణో నృణామ్
నాలుగు భూతజాతుల్లో, నిజంగా, మనుషులకు ఒక్కటే గుణం ఉంది.
చపలాని వినిర్జిత్యేంద్రియాణి మనసా సహ
చంచలమైన ఇంద్రియాలను, మనసుతో పాటు జయించినవాడు,
ధర్మవంశహరం కామమర్థసంచయహారిణమ్ 4.1.22.
ధర్మవంశాన్ని నాశనం చేసే, సంపదను దోచే కామాన్ని,
జిత్వా క్రోధరిపుం ధైర్యాత్తపసో యశసః శ్రియః
ధైర్యంతో కోపరూపి శత్రువును జయించి, తపస్సు, కీర్తి, ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు.
సదా మదం పరిత్యజ్య ప్రమాదైకపదప్రదమ్
ఎప్పుడూ, మదాన్ని వదిలి, అప్రమాదానికి దారి తీసే అహంభావాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
సర్వత్ర లఘుతా హేతుమహంకారం విహాయ చ
ప్రతి చోటా, తక్కువతనానికి కారణమైన అహంకారాన్ని వదిలేయాలి.
హిత్వా మోహం మహాద్రోహరోపణం మతిఘాతినమ్
మోహాన్ని, జ్ఞానాన్ని నాశనం చేసే కోపమనే పెద్ద చెట్టును విడిచిపెట్టాలి.
శ్రుతిస్మృతిపురాణోక్తం పరిక్షుణ్ణం మహాజనైః
వేదాలు, స్మృతులు, పురాణాల్లో చెప్పినదాన్ని, మహానుభావులు పరిశీలించినదాన్ని,
కర్మభూమిం సమీహంతే సర్వే స్వర్గౌకసో ద్విజ
స్వర్గంలో నివసించే అందరూ, ఓ ద్విజుడా, కర్మభూమిని కోరుకుంటారు.
నార్యావర్తసుమో దేశో న కాశీ సదృశీ పురీ
దేశాల్లో ఆర్యావర్తమే ఉత్తమం; నగరాల్లో కాశీకి సమానమైనది లేదు.