మాత్రాతన్మార్గరక్షార్థం తదా తదనుగీకృతాః
తల్లి దారి రక్షణ కోసం, అప్పుడు వారిని అంగీకరించబడారు.
స్వసౌధాత్స వినిర్గత్య బాలోఽబాలపరాక్రమః
తన రాజప్రాసాదం విడిచిపెట్టి, చిన్న వయసులోనే ధైర్యంగా ఉన్న వాడు బయలుదేరాడు.
సమరుత్తరుశాఖాగ్ర ప్రసారణమిషేణ సః
పోరుకు ముందుకు సాగాలని ఉద్దేశంతో, అతడు అతి ఎత్తైన చెట్టు కొమ్మ చివరకు చేరాడు.
సమాతృదైవతోభిజ్ఞః కేవలం రాజవర్త్మని
తల్లి, దైవాన్ని బాగా గుర్తు చేసుకుంటూ, రాజమార్గంలోనే నడిచాడు.
యావదున్మీల్య నయనే పురః పశ్యతి స ధ్రువః
కళ్ళు తెరిచిన వెంటనే, అతడు ముందుగా ధృవుడిని స్పష్టంగా చూశాడు.
వాలిశేష్వసహాయేషు భవేద్భాగ్యం సహాయకృత్
ఇతర పిల్లల్లో సహాయకులు లేనప్పుడు, అదృష్టమే సహాయంగా మారుతుంది.
క్వ రాజతనయో బాలో గహనం క్వ చ తద్వనమ్ 4.1.19.
రాజు కుమారుడు చిన్న వయసులో ఉన్నాడు, ఆ దట్టమైన అడవి ఎక్కడ?
యత్ర యస్య హి యద్భావ్యం శుభం వాఽశుభమేవ చ
ఎక్కడ, ఎవరికీ, ఏది జరగాల్సి ఉంటే, అది శుభమైనదైనా, అశుభమైనదైనా జరుగుతుంది.
అన్యథా విదధాత్యేష మానవో బుద్ధివైభవాత్
లేకపోతే, ఈ మనిషి తన బుద్ధి ప్రకారం వ్యవహరిస్తాడు.
నవయో న చ వై చిత్ర్యం న చిత్రం విదధేహితమ్
చిన్నవారికి ఆశ్చర్యమైనదేమీ లేదు; గొప్పగా జరిగిందనిపించేదేమీ ఉండదు.
అథ దృష్ట్వా స సప్తర్షీన్సప్తసప్త్యతితేజసః
ఆ తర్వాత, ఏడుగురు ఋషులను, ఏడుసూర్యుల కాంతిని మించిపోయిన వారిని చూశాడు.
తిలకాంకిత సద్భాలాన్కుశోపగ్రహితాంగులీన్
తిలకంతో అలంకరించబడిన, మంచితనంతో ఉన్న పిల్లలు, చేతుల్లో అంకుశాలతో ఉన్నారు.
సాక్షసూత్రకరాన్కించిద్వినిమీలితలో చనాన్
కొంతమంది జపమాలలు పట్టుకుని, మరికొంతమంది కొద్దిగా మూసిన కళ్లతో ఉన్నారు.
అకాండేపి మహాభాగాన్మిలితాన్సప్తనీరధీన్
దండం లేకున్నా, మహాభాగ్యశాలులు, ఏడుగురు సముద్రాల్లా ఒకచోట చేరారు.
ఉపగమ్య వినమ్రః స ప్రబద్ధకరసంపుటః
వారిని దగ్గరగా వెళ్లి, చేతులు జోడించి వినయంగా నమస్కరించాడు.
ఉత్తానపాదతనయం ధ్రువం నిర్విణ్ణమానసమ్
ఉత్తానపాదుని కుమారుడైన ధృవుడు, మనస్సు బాధతో ఉన్నాడు.
ఇదం వనమనుప్రాప్తం సనాథం యుష్మదంఘ్రిభిః 4.1.19.
మీ పాదాలతో ఈ అడవిలోకి నేను ప్రవేశించాను; ఇప్పుడు నాకు రక్షణ కలిగింది.
తే దృష్ట్వోర్జస్వలం బాలం స్వభావ మధురాకృతిమ్
వారు ప్రకాశవంతమైన, స్వభావం మధురంగా, రూపం మధురంగా ఉన్న బాలుడిని చూశారు.
ఉపోపవేశ్య శిశుకం ప్రోచుర్వై విస్మితా భృశమ్
ఆ బాలుడిని పక్కన కూర్చోబెట్టి, వారు ఎంతో ఆశ్చర్యపడి మాట్లాడారు.
విచార్యాపి న జానీమో వద నిర్వేదకారణమ్
మేము ఎంత ఆలోచించినా, నీ విరక్తికి కారణం ఏమిటో తెలియడం లేదు. దయచేసి చెప్పు.
నీరుక్ఛరీరసంపత్తిర్నివేదే కిం ను కారణమ్
నీ శరీరం బలంగా, ఆరోగ్యంగా ఉన్నా, ఇలాంటి నిరాసక్తతకు అసలు కారణం ఏమిటి?
సప్తద్వీపపతేరాజ్ఞః కుమారస్త్వం తథా కథమ్
ఏడు ద్వీపాలకు అధిపతిగా ఉన్న రాజు కుమారుడివైన నీవు ఇలా ఎందుకు ఉన్నావు?
అవగంతుం హి శక్యేత యూనో వృద్ధస్య వా శిశోః
యువకుడి లేదా వృద్ధుని మనసు తెలుసుకోవడం సాధ్యమే కాని, చిన్నపిల్ల మనసు మాత్రం అర్థం చేసుకోవడం కష్టం.
వాచం జగ్రాహ స తదా శిశుః ప్రాంశుమనోరథః
అప్పుడు ఉన్నతమైన సంకల్పాలు కలిగిన ఆ బాలుడు మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.
రాజాంకమారురుక్షుర్హి సురుచ్యా పరిభర్త్సితః
రాజు ఒడిలోకి ఎక్కాలని ఆశించి, సురుచి తల్లి మందలించగా,
ధిక్కృత్య ప్రశశంస స్వం నిర్వేదే కారణం త్విదమ్
ఆమెను తప్పుపట్టి, తన మనస్థితిని వివరించాడు — ఇదే నా విరక్తికి అసలు కారణం.
క్షాత్రమేవ శశంసుస్తదహో బాలేపి న క్షమా।। 4.1.19.
ఇది క్షత్రియుని స్వభావమని వారు అన్నారు — హాయ్, చిన్నపిల్లలో కూడా సహనం ఉండదు.
అత్రిరువాచ మనోరథపథాతీతం స్ఫీతం నాకలయేత్పదమ్ ।। 4.1.19.
అత్రి మహర్షి ఇలా అన్నాడు: మనస్సులో కోరికలు దాటి పోయినదాన్ని గొప్పదిగా భావించకూడదు.
పుత్రాన్కలత్రమిత్రాణి రాజ్యం స్వర్గాపవర్గకమ్ 4.1.19.
కుమారులు, భార్య, స్నేహితులు, రాజ్యం — స్వర్గాన్నైనా, మోక్షాన్నైనా ఇస్తాయన్నా —
ఇత్యుక్త్వాంఽతర్హితాః సర్వే మహాత్మానో మునీశ్వరాః
ఇలా చెప్పి, ఆ మహానుభావులైన మునులు అందరూ కనబడకుండా పోయారు.