అపోథసముపస్పృశ్య తాంబూలం పరిగృహ్య చ
అతడు కన్నీళ్లు తుడుచుకుని, తాంబూలాన్ని చేతిలో తీసుకున్నాడు.
సంపృచ్ఛే జనని త్వాహం సమ్యక్శంస మమాగ్రతః
తల్లి, నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను—నాకు అన్నీ స్పష్టంగా చెప్పు.
కథం న భవతీ మాతః ప్రియా క్షితిపతేరసి
తల్లి, నువ్వు రాజుకు ఎందుకు ఇష్టమైనవాడవు కాదు?
కుమారత్వేపి సామాన్యే కథం త్వహమనుత్తమః
నేను కూడా ఇతర కుమారుల్లాగానే ఉన్నా, అయినా ఎందుకు ఉత్తముడిని కాను?
కథం నృపాసనం యోగ్యముత్తమస్య కథం న మే
ఉత్తములకు తగిన రాజాసనం నాకు ఎందుకు దక్కదు?
ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్య సునీతిర్నీతిమచ్ఛిశోః
ఆ తెలివైన చిన్నవాడు చెప్పిన మాటలు వినగానే, సునీతి—
స్వభావమధురాం వాణీం వక్తుం సముపచక్రమే 4.1.19.
—తన సహజమైన మధురమైన మాటలతో మాట్లాడటం ప్రారంభించింది.
నివేదయామి తే సర్వం మాఽపమానే మతిం కృథాః
నా బిడ్డా, నేను నీకు అన్నీ చెప్పుతాను; నువ్వు అవమానాన్ని మనసులో పెట్టుకోకు.
తయా యదుక్తం తత్సర్వం తథ్యమేవ న చాన్యథా
ఆమె చెప్పినది అన్నీ నిజమే, మరేదీ కాదు.
తయా జన్మాంతరే తాత యత్పుణ్యం సముపార్జితమ్
బిడ్డా, ఆమె గత జన్మలో చేసిన పుణ్యఫలమే—
మాదృశ్యో మందభాగ్యాయాః ప్రమదాసు ప్రతిష్ఠితాః
—ఆమెను ఇతర స్త్రీలలో ఉన్నత స్థితికి చేర్చింది; నేను మాత్రం అదృష్టం తక్కువగా ఉన్నాను.
మహా సుకృతసంభారైరుత్తమశ్చోత్తమోదరే
పెద్ద పుణ్యసంపాదన వల్ల ఉత్తములు ఉత్తమ గర్భంలో పుడతారు.
ఆతపత్రం చ చంద్రాభం శుభే చాపి చ చామరే
చంద్రుడిలా మెరిసే తెల్ల గొడుగు, శుభప్రదమైన చామరాలు—
తురంగమాశ్చ తురగాస్త్వనాధివ్యాధిజీవితమ్
—బాధలేని జీవితం గల అశ్వాలు, రథాలు ఇవన్నీ—
విపులం చ కలాజ్ఞానమధీతమపరాజితమ్
ఆమెకు కళలలో విస్తృతమైన జ్ఞానం ఉంది, అది పూర్తిగా అభ్యసించబడినది, ఎవరూ ఓడించలేరు.
దృష్టిః కారుణ్యసంపూర్ణా వాణీ మధురభాషిణీ
ఆమె చూపు కరుణతో నిండినది, మాటలు మధురంగా, మృదువుగా ఉంటాయి.
సర్వత్ర శుచితా తాత సా పరోపకృతిః సదా ।। 4.1.19.
ప్రియమైనవాడా, ఆమె ఎక్కడైనా పవిత్రతతో ఉండి, ఎప్పుడూ ఇతరులకు సహాయం చేయడంలో నిమగ్నంగా ఉంటుంది.
సదోజిరే చ పాండిత్యం ప్రాగల్భ్యం చరణాంగణే
సభలో ఆమె విద్యను ప్రదర్శిస్తుంది, మార్గంలో ధైర్యంగా ఉంటుంది.
మార్దవం స్త్రీప్రయోగేషు వత్సలత్వం ప్రజాసు చ
స్త్రీలతో వ్యవహారంలో మృదుత్వంగా, తన సంతానంపై ప్రేమతో ఉంటుంది.
వాసో భాగీరథీతీరే తీర్థే వా మరణం రణే
ఆమె గంగా తీరం వద్ద నివసించవచ్చు, లేక పవిత్ర స్థలంలో లేదా యుద్ధంలో మరణించవచ్చు.
భోగః పరిజనైః సార్ధం దానావంధ్యదినాగమః
ఆమె తన స్నేహితులతో ఆనందాలను అనుభవిస్తుంది, ఆమె రోజులు ఎప్పుడూ దానం లేకుండా ఉండవు.
యశసః సంచయో నిత్యం నిత్యం ధర్మస్య సంచయః
ఆమె ఎప్పుడూ కీర్తిని కూడగడుతుంది, ధర్మాన్ని కూడా ఎల్లప్పుడూ పెంపొందిస్తుంది.
సద్భిశ్చ సంగతిర్నిత్యం మైత్రీ చ పితృమిత్రకైః
ఆమె సద్బుధ్ధి కలవారితో ఎప్పుడూ కలిసిపోతుంది, పెద్దవాళ్ళు, స్నేహితులతో స్నేహాన్ని కొనసాగిస్తుంది.
విపద్యపి పరం ధైర్యం స్థైర్యం సంపత్సమాగమే
కష్టంలో కూడా ఆమె ధైర్యంగా ఉంటుంది, సంతోషంలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
దేహే పరైకా కృశతా తపోభిర్నియమైర్యమైః
తపస్సు, నియమాలు, నియంత్రణ వల్ల ఆమె దేహం సన్నగా ఉంటుంది.
తస్మాదల్పతపస్త్వాద్వై త్వం చాహం చ మహామతే
కాబట్టి తపస్సు తక్కువగా ఉన్నందున, మహామతి, నీవు నేను ఇద్దరం—
మానాపమానయోస్తస్మాత్స్వకృతం కారణం పరమ్ మా శోచస్త్వమతః పుత్ర దిష్టమిష్టం సమర్పయేత్ ।।4.1.19.
గౌరవం, అవమానం అన్నీ మనమే చేసిన పనుల వల్ల వస్తాయి, ఇతరుల వల్ల కాదు. అందుకే, నా కుమారా, విధిగా జరిగే దాన్ని, కోరినదాన్ని సమర్పించు, విచారించవద్దు.
ఇత్యాకర్ణ్య సునీత్యాస్తన్మహావాక్యం సునీతిమత్
సునీతి చెప్పిన ఆ గొప్ప ఉపదేశాన్ని వినగానే, సునీతి కుమారుడు—
ధ్రువ ఉవాచ జనయిత్రి సునీతే మే శృణు వాక్యమనాకులమ్
ధ్రువుడు పలికాడు: తల్లి సునీతి, నా మాటలను ప్రశాంతంగా విను.
యద్యహం మానవే వంశే జాతోస్మ్యత్యంత పావనే
నేను మనువు వంశంలో, అత్యంత పవిత్రమైన వంశంలో పుట్టినవాడినయితే—