భూత్వా రాజకుమారోపి నాలంకుర్యా మమోదరమ్
నీవు రాజకుమారుడైనా, నా గర్భానికి అలంకారంగా మారలేవు.
అధిజానుధరాజానేర్మానేన పరిబృంహితమ్
మోకాళ్లను పైకి ఎత్తి కూర్చున్న రాజుని కుమారుడననే గర్వంతో ఉప్పొంగిపోతూ,
కుక్షిం హిత్వా కిమవసః సురుచేశ్చ సురోచిషమ్
గర్భాన్ని విడిచిన తర్వాత, నీకు ఏమి శక్తి ఉంది? లేదా సురుచీకి ఏమి తేజస్సు ఉంది?
పతన్నిపీతబాష్పాంబుర్ధైర్యాత్కించిన్న చోక్తవాన్
పడిపోతూ, కన్నీళ్లను మింగి, కొంత ధైర్యంగా ఉండి, ఏ మాటా అనలేదు.
నియంత్రితో మహిష్యాశ్చ తస్యాః సౌభాగ్యగౌరవాత్
ఆ రాణి అదృష్టం, గౌరవం వల్ల అతడిని నియంత్రించింది.
శైశవైః స శిశుర్నత్వా నృపం స్వసదనం యయౌ
ఆ బాలుడు చిన్నప్పుడే రాజుకు నమస్కరించి, తన గదికి వెళ్లిపోయాడు.
సుఖలక్ష్మ్యైవచాజ్ఞాసీద్ధ్రువం సమవమానితమ్ 4.1.19.
ధ్రువుడు బాధపడినట్టు అతని ముఖంలో ఆనందం తగ్గిపోయినదాన్ని చూసి అందరికీ స్పష్టంగా తెలిసిపోయింది.
కించిత్పరిమ్లానమివ ససాంత్వం పరిషస్వజే
అతను కొంత ముదురిపోయినట్టు, ఓదార్పుతో ఆమెను ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
దీర్ఘం నిఃశ్వస్య బహుశో మాతురగ్రే రురోద హ
తల్లి ఎదుట అతడు ఎన్నోసార్లు లోతుగా ఊపిరి తీసుకుని, కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నాడు.
దుకూలాంచల సంపర్కైర్మృదులైర్మృదుపాణినా విద్యమానే నరపతౌ శిశో కేనాపమానితః
రాజు అక్కడే ఉన్నా, తల్లి మృదువైన చేతితో, ఆమె వస్త్రపు అంచుతో తడిమి, ఆ చిన్నవాడిని ఎవరో అవమానపరిచారు.
అపోథసముపస్పృశ్య తాంబూలం పరిగృహ్య చ
అతడు కన్నీళ్లు తుడుచుకుని, తాంబూలాన్ని చేతిలో తీసుకున్నాడు.
సంపృచ్ఛే జనని త్వాహం సమ్యక్శంస మమాగ్రతః
తల్లి, నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను—నాకు అన్నీ స్పష్టంగా చెప్పు.
కథం న భవతీ మాతః ప్రియా క్షితిపతేరసి
తల్లి, నువ్వు రాజుకు ఎందుకు ఇష్టమైనవాడవు కాదు?
కుమారత్వేపి సామాన్యే కథం త్వహమనుత్తమః
నేను కూడా ఇతర కుమారుల్లాగానే ఉన్నా, అయినా ఎందుకు ఉత్తముడిని కాను?
కథం నృపాసనం యోగ్యముత్తమస్య కథం న మే
ఉత్తములకు తగిన రాజాసనం నాకు ఎందుకు దక్కదు?
ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్య సునీతిర్నీతిమచ్ఛిశోః
ఆ తెలివైన చిన్నవాడు చెప్పిన మాటలు వినగానే, సునీతి—
స్వభావమధురాం వాణీం వక్తుం సముపచక్రమే 4.1.19.
—తన సహజమైన మధురమైన మాటలతో మాట్లాడటం ప్రారంభించింది.
నివేదయామి తే సర్వం మాఽపమానే మతిం కృథాః
నా బిడ్డా, నేను నీకు అన్నీ చెప్పుతాను; నువ్వు అవమానాన్ని మనసులో పెట్టుకోకు.
తయా యదుక్తం తత్సర్వం తథ్యమేవ న చాన్యథా
ఆమె చెప్పినది అన్నీ నిజమే, మరేదీ కాదు.
తయా జన్మాంతరే తాత యత్పుణ్యం సముపార్జితమ్
బిడ్డా, ఆమె గత జన్మలో చేసిన పుణ్యఫలమే—
మాదృశ్యో మందభాగ్యాయాః ప్రమదాసు ప్రతిష్ఠితాః
—ఆమెను ఇతర స్త్రీలలో ఉన్నత స్థితికి చేర్చింది; నేను మాత్రం అదృష్టం తక్కువగా ఉన్నాను.
మహా సుకృతసంభారైరుత్తమశ్చోత్తమోదరే
పెద్ద పుణ్యసంపాదన వల్ల ఉత్తములు ఉత్తమ గర్భంలో పుడతారు.
ఆతపత్రం చ చంద్రాభం శుభే చాపి చ చామరే
చంద్రుడిలా మెరిసే తెల్ల గొడుగు, శుభప్రదమైన చామరాలు—
తురంగమాశ్చ తురగాస్త్వనాధివ్యాధిజీవితమ్
—బాధలేని జీవితం గల అశ్వాలు, రథాలు ఇవన్నీ—
విపులం చ కలాజ్ఞానమధీతమపరాజితమ్
ఆమెకు కళలలో విస్తృతమైన జ్ఞానం ఉంది, అది పూర్తిగా అభ్యసించబడినది, ఎవరూ ఓడించలేరు.
దృష్టిః కారుణ్యసంపూర్ణా వాణీ మధురభాషిణీ
ఆమె చూపు కరుణతో నిండినది, మాటలు మధురంగా, మృదువుగా ఉంటాయి.
సర్వత్ర శుచితా తాత సా పరోపకృతిః సదా ।। 4.1.19.
ప్రియమైనవాడా, ఆమె ఎక్కడైనా పవిత్రతతో ఉండి, ఎప్పుడూ ఇతరులకు సహాయం చేయడంలో నిమగ్నంగా ఉంటుంది.
సదోజిరే చ పాండిత్యం ప్రాగల్భ్యం చరణాంగణే
సభలో ఆమె విద్యను ప్రదర్శిస్తుంది, మార్గంలో ధైర్యంగా ఉంటుంది.
మార్దవం స్త్రీప్రయోగేషు వత్సలత్వం ప్రజాసు చ
స్త్రీలతో వ్యవహారంలో మృదుత్వంగా, తన సంతానంపై ప్రేమతో ఉంటుంది.
వాసో భాగీరథీతీరే తీర్థే వా మరణం రణే
ఆమె గంగా తీరం వద్ద నివసించవచ్చు, లేక పవిత్ర స్థలంలో లేదా యుద్ధంలో మరణించవచ్చు.