అథవాంబరకాసారసారయూపస్వరూపధృక్
లేదా, ఆకాశపు స్వచ్ఛమైన ప్రవాహానికి సారమైన యజ్ఞస్తంభ రూపాన్ని అతడు ధరించాడు.
నిశమ్యేతి వచస్తస్య వయస్యస్య విమానగౌ
విమానంలో ఉన్న తన స్నేహితుడు చెప్పిన మాటలు విని,
తస్య క్షితిపతేర్విప్ర ద్వౌ సుతౌ సంబభూవతుః
ఓ బ్రాహ్మణా, ఆ రాజుకు ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.
సురుచ్యాముత్తమో జ్యేష్ఠః సునీత్యాం తు ధ్రువో పరః
సురుచికి పెద్దవాడు ఉత్తముడు పుట్టాడు; సునీతికి మరొకడు ధ్రువుడు పుట్టాడు.
సునీత్యా రాజసేవాయై నియుక్తోఽలంకృతోర్భకః
సునీతికి పుట్టిన బాలుడు అలంకరించబడి, రాజసేవకు నియమించబడ్డాడు.
స గత్వోత్తానచరణం క్షోణీశం ప్రణనామ హ
అతడు ఉత్తానపాదుని వద్దకు వెళ్లి, అతని పాదాలకు నమస్కరించాడు.
ప్రోచ్చసింహాసనస్థస్య నృపతేర్బాల్యచాపలాత్ 4.1.19.
పిల్లల ఆటపాటలతో, ఎత్తైన సింహాసనంపై కూర్చున్న రాజుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
ఆరురుక్షుమవేక్ష్యాముం సురుచిర్ధువమబ్రవీత్
అతడు ఎక్కాలని చూస్తున్నాడని గమనించి, సురుచీ ధ్రువుని ఇలా అన్నది.
బాలబాలిశబుద్ధిత్వాదభాగ్యా జఠరోద్భవ
పిల్లల వయసు, అజ్ఞానమైన మనసు వల్ల, దురదృష్టవంతుడా, గర్భంలో పుట్టినవాడా,
యది స్యాత్సుకృతం తత్కిం దుర్భగోదరగోఽభవః
నీకు పుణ్యం ఉంటే, ఎందుకు దురదృష్ట గర్భంలో పుట్టావు?
భూత్వా రాజకుమారోపి నాలంకుర్యా మమోదరమ్
నీవు రాజకుమారుడైనా, నా గర్భానికి అలంకారంగా మారలేవు.
అధిజానుధరాజానేర్మానేన పరిబృంహితమ్
మోకాళ్లను పైకి ఎత్తి కూర్చున్న రాజుని కుమారుడననే గర్వంతో ఉప్పొంగిపోతూ,
కుక్షిం హిత్వా కిమవసః సురుచేశ్చ సురోచిషమ్
గర్భాన్ని విడిచిన తర్వాత, నీకు ఏమి శక్తి ఉంది? లేదా సురుచీకి ఏమి తేజస్సు ఉంది?
పతన్నిపీతబాష్పాంబుర్ధైర్యాత్కించిన్న చోక్తవాన్
పడిపోతూ, కన్నీళ్లను మింగి, కొంత ధైర్యంగా ఉండి, ఏ మాటా అనలేదు.
నియంత్రితో మహిష్యాశ్చ తస్యాః సౌభాగ్యగౌరవాత్
ఆ రాణి అదృష్టం, గౌరవం వల్ల అతడిని నియంత్రించింది.
శైశవైః స శిశుర్నత్వా నృపం స్వసదనం యయౌ
ఆ బాలుడు చిన్నప్పుడే రాజుకు నమస్కరించి, తన గదికి వెళ్లిపోయాడు.
సుఖలక్ష్మ్యైవచాజ్ఞాసీద్ధ్రువం సమవమానితమ్ 4.1.19.
ధ్రువుడు బాధపడినట్టు అతని ముఖంలో ఆనందం తగ్గిపోయినదాన్ని చూసి అందరికీ స్పష్టంగా తెలిసిపోయింది.
కించిత్పరిమ్లానమివ ససాంత్వం పరిషస్వజే
అతను కొంత ముదురిపోయినట్టు, ఓదార్పుతో ఆమెను ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
దీర్ఘం నిఃశ్వస్య బహుశో మాతురగ్రే రురోద హ
తల్లి ఎదుట అతడు ఎన్నోసార్లు లోతుగా ఊపిరి తీసుకుని, కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నాడు.
దుకూలాంచల సంపర్కైర్మృదులైర్మృదుపాణినా విద్యమానే నరపతౌ శిశో కేనాపమానితః
రాజు అక్కడే ఉన్నా, తల్లి మృదువైన చేతితో, ఆమె వస్త్రపు అంచుతో తడిమి, ఆ చిన్నవాడిని ఎవరో అవమానపరిచారు.
అపోథసముపస్పృశ్య తాంబూలం పరిగృహ్య చ
అతడు కన్నీళ్లు తుడుచుకుని, తాంబూలాన్ని చేతిలో తీసుకున్నాడు.
సంపృచ్ఛే జనని త్వాహం సమ్యక్శంస మమాగ్రతః
తల్లి, నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను—నాకు అన్నీ స్పష్టంగా చెప్పు.
కథం న భవతీ మాతః ప్రియా క్షితిపతేరసి
తల్లి, నువ్వు రాజుకు ఎందుకు ఇష్టమైనవాడవు కాదు?
కుమారత్వేపి సామాన్యే కథం త్వహమనుత్తమః
నేను కూడా ఇతర కుమారుల్లాగానే ఉన్నా, అయినా ఎందుకు ఉత్తముడిని కాను?
కథం నృపాసనం యోగ్యముత్తమస్య కథం న మే
ఉత్తములకు తగిన రాజాసనం నాకు ఎందుకు దక్కదు?
ఇతి శ్రుత్వా వచస్తస్య సునీతిర్నీతిమచ్ఛిశోః
ఆ తెలివైన చిన్నవాడు చెప్పిన మాటలు వినగానే, సునీతి—
స్వభావమధురాం వాణీం వక్తుం సముపచక్రమే 4.1.19.
—తన సహజమైన మధురమైన మాటలతో మాట్లాడటం ప్రారంభించింది.
నివేదయామి తే సర్వం మాఽపమానే మతిం కృథాః
నా బిడ్డా, నేను నీకు అన్నీ చెప్పుతాను; నువ్వు అవమానాన్ని మనసులో పెట్టుకోకు.
తయా యదుక్తం తత్సర్వం తథ్యమేవ న చాన్యథా
ఆమె చెప్పినది అన్నీ నిజమే, మరేదీ కాదు.
తయా జన్మాంతరే తాత యత్పుణ్యం సముపార్జితమ్
బిడ్డా, ఆమె గత జన్మలో చేసిన పుణ్యఫలమే—