ఉవాచ చ ప్రసన్నాత్మా స్తుతశ్చారణమాగధైః
ఆయన ప్రశాంతమైన మనసుతో, చరణులు మరియు మాగధులు స్తుతిస్తూ ఉండగా, మాట్లాడాడు.
స్థితా సుతాసు నిఃశ్వసస్య మందభాగ్యా వయం త్వితి
ఆమె కుమార్తెల మధ్య నిలబడి, 'మన అదృష్టం తక్కువే' అని ఆవేదనతో ఊపిరి విడిచింది.
ఇతి శృణవన్ముఖాత్తాసాం వచనాని విమానగః
అలా వారి నోటినుంచి ఆ మాటలు వింటూ, ఆకాశంలో సంచరిస్తూ ఉన్నాడు.
ఇతి ద్విజవచః శ్రుత్వా ప్రోచతుర్గణసత్తమౌ
ఆ ద్విజుని మాటలు విని, ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠులు సమాధానం ఇచ్చారు.
వసంతీహ ప్రజాః స్రష్టుం వినియుక్తాః ప్రజాసృజా
వారు ఇక్కడే ఉండి, సృష్టికర్త ఆజ్ఞతో ప్రజలను సృష్టించడానికి నియమించబడ్డారు.
వసిష్ఠశ్చ మహాభాగో బ్రహ్మణో మానసాః సుతాః
వసిష్ఠుడు మహాభాగుడు, బ్రహ్మకు మనసులో పుట్టిన కుమారుడు.
సంభూతిరనసూయా చ క్షమా ప్రీతిశ్చ సన్నతిః
సంభూతి, అనసూయ, క్షమ, ప్రీతి, సన్నతి—
ఏతేషాం తపసా చైతద్ధార్యతే భువనత్రయమ్ 4.1.18.
వారి తపస్సు వల్లే ఈ మూడు లోకాలు నిలబడుతున్నాయి.
ప్రజాః సృజత రే పుత్రా నానారూపాః ప్రయత్నతః
పిల్లలారా! మీరు శ్రమతో వివిధ రూపాల ప్రజలను సృష్టించండి.
అవిముక్తం సమాసాద్య క్షేత్రంక్షేత్రజ్ఞధిష్ఠితమ్
అవిముక్తం అనే క్షేత్రాన్ని, క్షేత్రజ్ఞుడు పాలించే ఆ ప్రదేశాన్ని చేరుకుని—
ప్రతిష్ఠాప్య చ లింగాని తే స్వనామ్నాంకితాని చ
తమ పేర్లతో గుర్తింపు పొందిన లింగాలను ప్రతిష్ఠించి,
ప్రాజాపత్యేఽత్ర తే లోకే వసంత్యుజ్జ్వలతేజసః
ప్రజాపతి లోకంలో వారు ప్రకాశవంతమైన తేజంతో నివసిస్తారు.
లింగమత్రీశ్వరం దృష్ట్వా బ్రహ్మతేజోభివర్ధతే
ఇక్కడ పరమేశ్వరుని లింగాన్ని దర్శించినప్పుడు బ్రహ్మ తేజస్సు మరింత పెరుగుతుంది.
తత్ర స్నాత్వా నరో భక్త్త్యా భ్రాజతే భాస్కరో యథా
అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసిన మనిషి సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తాడు.
తల్లింగదర్శనాద్విప్ర మారీచం లోకమాప్నుయాత్
ఆ లింగాన్ని దర్శించడమే వల్ల, బ్రాహ్మణా, మారీచుని లోకాన్ని పొందుతారు.
పులహేశ పులస్త్యేశౌ స్వర్గద్వారస్య పశ్చిమే
స్వర్గ ద్వారానికి పశ్చిమ భాగంలో పులహేశుడు, పులస్త్యేశుడు ఉన్నారు.
హరికేశవనే రమ్యే దృష్ట్వైవాంగిరసేశ్వరమ్ 4.1.18.
హరికేశవనంలో ఆంగిరసేశ్వరుని దర్శించినవారు ఆనందంగా ఉంటారు.
వరణాయాస్తటే రమ్యే దృష్ట్వా వాసిష్ఠమీశ్వమ్
వరణా నది అందమైన తీరంలో వాసిష్ఠేశ్వరుని దర్శించినవారు ఉన్నారు.
కాశ్యామేతాని లింగాని సేవితాని శుభైషిభిః
కాశీలో ఈ లింగాలను శుభ్రమైన ఋషులు పూజించారు.
గణావూచతుః శివశర్మన్మహాభాగ తిష్ఠతే సాత్ర సుందరీ
గణులు పలికారు: మహాభాగ్యశాలి శివశర్మా, ఆ అందమైన మహిళ ఇక్కడే నివసిస్తోంది.
యస్యాః స్మరణమాత్రేణ గంగాస్నాన ఫలం లభేత్
ఆమెను కేవలం స్మరించడంవల్ల గంగాస్నాన ఫలితం లభిస్తుంది.
సదా నారాయణో దేవో యస్యాశ్చక్రే కథాం ముదా
దేవుడు నారాయణుడు ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఆమె కథను చెప్పేవాడు.
పతివ్రతాస్వరుంధత్యాః కమలే విమలాశయః
పతివ్రత అయిన సవరుంధతికి కమలంలా నిర్మలమైన హృదయం ఉంది.
న తద్రూపం న తచ్ఛీలం న తత్కౌలీన్యమేవ చ
ఆమె అందానికి, స్వభావానికి, వంశానికి సమానమైనది మరొకటి లేదు.
న మాధుర్యం న గాంభీర్యం న చార్యపరితోషణమ్
ఆమె మాధుర్యం, లోతు, పెద్దలను సంతుష్టిపర్చే గుణం మరెవరికి లేదు.
ధన్యాస్తా యోషితో లోకే సభాగ్యాః శుద్ధబుద్ధయః
ఈ లోకంలో పవిత్రమైన బుద్ధి కలిగిన, అదృష్టవంతమైన స్త్రీలు ధన్యులు.
యదా పతివ్రతానాం తు కథాస్మద్భవనే భవేత్ 4.1.18.౩౦ !। బ్రువతోరితి సంకథాం తథా గణయోర్వైష్ణవయోర్ముదావహామ్
మన ఇంట్లో పతివ్రతల కథలు చెప్పబడినప్పుడు, ఆ ఇద్దరు వైష్ణవ గణుల సంభాషణ ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
శివశర్మోవాచ అనేకరశనావ్యగ్ర హస్తాగ్రో వ్యగ్రలోచనః
శివశర్మ పలికాడు: అతని నడుము అనేక బట్టలతో బిగించబడి, చేతి చివరు పులి పంజా లాగా, చూపు కూడా పులి కన్నులా ఉంది.
త్రిలోకీమండపస్తంభ సన్నిభోభాభిరావృతః
అతడు మూడు లోకాల సభను తట్టే స్తంభంలా ప్రకాశంతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
సూత్రధార ఇవ వ్యోమ వ్యాయామపరిమాపకః
విశాలమైన ఆకాశాన్ని కొలిచే వాస్తుశిల్పి లాగా, అతడు అపరిమితమైన ఆకాశాన్ని తనలో కలిపేశాడు.