స్వాతంత్ర్యం న క్వచిత్స్త్రీణాం ధిగస్వాతంత్ర్యజీవితమ్
స్త్రీలకు ఎక్కడా స్వాతంత్ర్యం లేదు; అటువంటి స్వాతంత్ర్య జీవితం వృధా.
త్యక్తం భర్తృగృహం మౌగ్ధ్యాద్ధంత దువృర్త్తయా మయా
మూర్ఖత్వంతో, చెడు ప్రవర్తనతో నేను భర్త ఇంటిని వదిలిపెట్టాను.
తత్రాస్తి సా సవర్ణా వై పరిపూర్ణమనోరథా
అక్కడ సావర్ణ ఉన్నది; ఆమెకు అన్ని కోరికలు నెరవేరాయి.
తతోతి చండశ్చండాశుః పిత్రోరతిభయంకరః
ఆమె తండ్రి చాలా ఉగ్రుడు, భయంకరమైనవాడు.
స్ఫుటం దృష్టం మయాద్యేతి స్వకరాంగారకర్ష(ర్ప?)ణమ్ ।। 4.1.17.
ఈ రోజు ఆమె తన చేతితో ఎర్రబడ్డ మంటలు తాకినదాన్ని నేను స్పష్టంగా చూశాను.
వయశ్చ ప్రథమం చారు రూపం త్రైలోక్యకాంక్షితమ్
ఆమె యవ్వనం పరిపూర్ణంగా ఉంది; ఆమె అందం మూడు లోకాలకు ఆకర్షణీయంగా ఉంది.
పతిశ్చ తాదృక్సర్వజ్ఞో లోకచక్షుస్తమోపహః
ఆమె భర్త అన్నీ తెలిసినవాడు, లోకానికి కంటివాడు, అంధకారాన్ని తొలగించేవాడు.
మహ్యం శ్రేయః కథం వా స్యాదితి సా పరిచింత్య చ
నా కోసం ఏ విధంగా శ్రేయస్సు కలుగుతుందో? అని ఆమె ఆలోచించింది.
ఉత్తరాంశ్చ కురూన్ప్రాప చరంతీ నీరసంతృణమ్ తపోబలేన తత్పత్యుః సహిష్యే తేజ ఇత్యలమ్
తరువాత, ఉత్తర కురువులలో రుచిలేని గడ్డి మధ్య సంచరిస్తూ, 'నా భర్త తపస్సు వల్ల ఆయన తేజస్సును భరించగలను, చాలు!' అని నిర్ణయించుకుంది.
మన్యమానోథ తాం సంజ్ఞాం సవర్ణాయాం తదా రవిః
అప్పుడు సావర్ణలో ఆ ఆలోచనను గ్రహించిన సూర్యుడు—
శనైశ్చరం ద్వితీయం చ సుతాం భద్రాం తృతీయికామ్
శనిగ్రహాన్ని రెండవ కుమారుడిగా, భద్రను మూడవ కుమార్తెగా చేసుకున్నాడు.
చకారాభ్యధికం స్నేహం న తథా పూర్వజేష్వథ
ఆమెపై ఆయనకు మునుపటి భార్యలకన్నా ఎక్కువ ప్రేమ కలిగింది.
కనిష్ఠేష్వధికం దృష్ట్వా సావర్ణ్యాదిషు నో యమః
సావర్ణి మొదలైన వంశాల్లో చిన్నవాళ్లలో ఎక్కువ పుణ్యం కనిపించినా, యముడు అక్కడ తీర్పు చెప్పడు.
పదా సంతర్జయామాస యమః సంజ్ఞాసరూపిణీమ్
యముడు, ఆ చైతన్య స్వరూపిణిని తన కాలితో బెదిరించాడు.
జిఘాంసతా త్వయా పాప మాం యదంఘ్రిః సముద్యతః 4.1.17.
పాపాత్మా! నన్ను హత్య చేయాలని నీకు ఉద్దేశం ఉండగా, నన్ను చంపేందుకు నువ్వు నీ కాలిని పైకెత్తినప్పుడు—
తతో భగవతే శప్తుముద్యతే సా శశంస హ 4.1.17.
ఆమె భగవంతుడిని శపించబోతున్నప్పుడు, ఆ విషయం తెలియజేసింది.
దేవౌ తస్మాదజాయేతామశ్వినౌ భిషజాంవరౌ 4.1.17.
వారిలోంచి దేవతలు అయిన అశ్వినులు, వైద్యులలో శ్రేష్ఠులు, జన్మించారు.
శ్రుత్వాఽధ్యాయమిమం పుణ్యం గ్రహపీడా న జాయతే
ఈ పవిత్రమైన అధ్యాయాన్ని వినితే, గ్రహబాధలు కలగవు.
అగస్తిరువాచ ఇతి శృణ్వన్కథాం రమ్యాం శివశర్మాఽథ మాథురః
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ మధుర నగరానికి చెందిన శివశర్మ, ఆ రమ్యమైన కథను వినుతూ—
నేత్రయోః ప్రాఘుణీ చక్రే తతః సప్తర్షిమండలమ్
ఆయన తన కళ్లను రుద్దుకుని, ఆ తరువాత సప్తర్షుల నక్షత్రాన్ని చూశాడు.
ఉవాచ చ ప్రసన్నాత్మా స్తుతశ్చారణమాగధైః
ఆయన ప్రశాంతమైన మనసుతో, చరణులు మరియు మాగధులు స్తుతిస్తూ ఉండగా, మాట్లాడాడు.
స్థితా సుతాసు నిఃశ్వసస్య మందభాగ్యా వయం త్వితి
ఆమె కుమార్తెల మధ్య నిలబడి, 'మన అదృష్టం తక్కువే' అని ఆవేదనతో ఊపిరి విడిచింది.
ఇతి శృణవన్ముఖాత్తాసాం వచనాని విమానగః
అలా వారి నోటినుంచి ఆ మాటలు వింటూ, ఆకాశంలో సంచరిస్తూ ఉన్నాడు.
ఇతి ద్విజవచః శ్రుత్వా ప్రోచతుర్గణసత్తమౌ
ఆ ద్విజుని మాటలు విని, ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠులు సమాధానం ఇచ్చారు.
వసంతీహ ప్రజాః స్రష్టుం వినియుక్తాః ప్రజాసృజా
వారు ఇక్కడే ఉండి, సృష్టికర్త ఆజ్ఞతో ప్రజలను సృష్టించడానికి నియమించబడ్డారు.
వసిష్ఠశ్చ మహాభాగో బ్రహ్మణో మానసాః సుతాః
వసిష్ఠుడు మహాభాగుడు, బ్రహ్మకు మనసులో పుట్టిన కుమారుడు.
సంభూతిరనసూయా చ క్షమా ప్రీతిశ్చ సన్నతిః
సంభూతి, అనసూయ, క్షమ, ప్రీతి, సన్నతి—
ఏతేషాం తపసా చైతద్ధార్యతే భువనత్రయమ్ 4.1.18.
వారి తపస్సు వల్లే ఈ మూడు లోకాలు నిలబడుతున్నాయి.
ప్రజాః సృజత రే పుత్రా నానారూపాః ప్రయత్నతః
పిల్లలారా! మీరు శ్రమతో వివిధ రూపాల ప్రజలను సృష్టించండి.
అవిముక్తం సమాసాద్య క్షేత్రంక్షేత్రజ్ఞధిష్ఠితమ్
అవిముక్తం అనే క్షేత్రాన్ని, క్షేత్రజ్ఞుడు పాలించే ఆ ప్రదేశాన్ని చేరుకుని—