తద్భార్గవేణాద్య కృతం వృథా నః సంజీవ్య తానాజిమృతాన్విపక్షాన్ 4.1.16.
ఈ రోజు భార్గవుడు యుద్ధంలో మరణించిన మన శత్రువులను బ్రతికించటం వృథా కాలేదు.
తుహుండహుండాదికజంభజంభవిపాకపాకాది మహాసురేంద్రాః
తుహుండుడు, హుండుడు, జంభుడు, జంభుడు, విపాకుడు, పాకుడు మొదలైన మహాసురాధిపతులు
యది హ్యసౌ దైత్యవరాన్నిరస్తాన్సంజీవయేదత్ర పునఃపునస్తాన్
ఇక్కడ పడిపోయిన ఆ ప్రముఖ దైత్యులను అతడు మళ్లీ మళ్లీ బ్రతికిస్తే,
ఇత్యేవముక్తః ప్రమథేశ్వరేణ స నందినా వై ప్రమథేశ్వరేశః
అలా గణాధిపతైన నందిచే ఉద్దేశించబడి, గణాధిపతులేశ్వరుడు
నందిన్ప్రయాహి త్వరితోతిమాత్రం ద్విజేంద్రవర్యం దితినందనానామ్
నంది, వెంటనే ఆలస్యం చేయకుండా, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన, దితిపుత్రులలో ప్రధానుని వద్దకు వెళ్ళు.
స ఏవ ముక్తో వృషభధ్వజేన ననాద నందీ వృషసింహనాదః
వృషభధ్వజుని అనుమతితో నంది, వృషభాల మధ్య సింహంలా గర్జించాడు.
తం రక్ష్యమాణం దితిజైః సమస్తైః పాశాసివృక్షోపలశైలహస్తైః
పాశాలు, ఖడ్గాలు, చెట్లు, రాళ్లు, కొండలతో ఆయుధపరులైన దితిపుత్రులందరూ అతన్ని కాపాడుతూ ఉండగా,
స్రస్తాంబరం విచ్యుతభూషణం చ విముక్తకేశం బలినా గృహీతమ్
వస్త్రాలు జారిపోవడం, ఆభరణాలు చెల్లాచెదురవడం, జుట్టు విప్పబడిన స్థితిలో, శక్తివంతుడు అతన్ని పట్టుకున్నాడు.
దంభోలి శూలాసిపరశ్వధానాముద్దండచక్రోపల కంపనానామ్
వజ్రాలు, త్రిశూలాలు, ఖడ్గాలు, పరశువులు, ఉగ్రంగా తిరిగే చక్రాలు, రాళ్లు, కంపించే ఆయుధాలతో,
తం భార్గవం ప్రాప్య గణాధిరాజో ముఖాగ్నినా శస్త్రశతాని దగ్ధ్వా
గణాధిపతి భార్గవుని వద్దకు చేరి, తన నోటి అగ్నితో వందలాది ఆయుధాలను కాల్చేశాడు.
అయం స శుక్రో భగవన్నితీదం నివేదయామాస భవాయ శీఘ్రమ్ 4.1.16.
ఈయనే శుక్రుడు ప్రభూ, అని వెంటనే భవునికి తెలియజేశాడు.
న కించిదుక్త్వా స హి భూతగోప్తా చిక్షేప వక్త్రే ఫలవత్కవీంద్రమ్
ఏమీ చెప్పకుండా, ఆ భూతగోప్తా శివుడు, ఆ గొప్ప కవిని పండును మింగినట్టు నోటిలో వేసేశాడు.
కావ్యే నిగీర్ణే గిరిజేశ్వరేణ దైత్యా జయాశా రహితా బభూవుః
పర్వతకన్యా భర్త అయిన శివుడు ఆ కవితను మింగినప్పుడు, దానవులు విజయ ఆశను పూర్తిగా కోల్పోయారు.
శరీర హీనా ఇవ జీవసంఘా ద్విజా యథా చాధ్యయనేన హీనాః
శరీరం లేని ప్రాణులు, లేదా విద్యాభ్యాసం లేని ద్విజులు ఎలా ఉంటారో,
పత్యా విహీనాశ్చ యథైవ యోషా యథా విపక్షా ఇవ మార్గణౌఘాః
భర్త లేని స్త్రీలు, లేదా శత్రువు లేని బాణాల సమూహాలు ఎలా ఉంటాయో,
వినా యథా వైభవశక్తిమేకాం భవంతి హీనాః స్వఫలైః క్రియౌఘాః
ఒక్క ఐశ్వర్యశక్తి లేకుండా అన్ని కార్యాలు ఫలితం లేకుండా పోయినట్టే,
నందినాపహృతే శుక్రే గిలితే చ విషాదినా
నందినీ శుక్రుణ్ణి తీసుకెళ్లి, విషాదంతో ఉన్నవాడు మింగినప్పుడు,
తాన్వీక్ష్య విగతోత్సాహానంధకః ప్రత్యభాషత
వారు ఉత్సాహం కోల్పోయినదాన్ని చూసి, అంధకుడు వారితో మాట్లాడాడు.
తనూర్వినా హృతాః ప్రాణాః సర్వేషామద్య తేన నః
మన ప్రాణాలు, మన శరీరాలతో పాటు, ఈరోజు అతడు తీసుకుపోయాడు.
యుగపన్నో హృతం సర్వమేకస్మిన్భార్గవే హృతే గురుః సర్వసమర్థశ్చ త్రాతా త్రాతో న చాపది
ఒక్క భృగుకుటుంబస్థుడు పోయిన వెంటనే, మనకున్నదంతా ఒక్కసారిగా పోయింది. గురువు, అన్ని శక్తులు కలవాడు, మన రక్షకుడు, కష్టంలో మనను కాపాడలేదు.
తద్ధైర్యమవలంబ్యేహ యుధ్యధ్వమరిభిః సహ 4.1.16.
కాబట్టి, ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించి, ఇక్కడ శత్రువులతో పోరాడండి.
అద్యైతాన్వివశాన్హత్వా సహ దేవైః సవాసవైః
ఈరోజు, ఈ బలహీనులను, దేవతలతో పాటు వారి ఇంద్రులతో కలిపి సంహరించి—
స చాపి యోగీ యోగేన యది నామ స్వయం ప్రభుః
అయితే ఆ యోగి అయిన ప్రభువు యోగబలంతో—
ఇత్యంధకవచః శ్రుత్వా దానవా మేఘనిఃస్వనాః
ఇలా అంధకుని మాటలు విని, దానవులు మేఘగర్జనలవంటి శబ్దంతో అరవసాగారు.
సత్యాయుపి న నో జాతు శక్తాః స్యుః ప్రమథాబలాత్
నిజంగా, ప్రమథగణాల బలాన్ని ఎదిరించగలిగేవారు మనలో ఎవరూ లేరు.
యే స్వామినం విహాయాజౌ బహుమానధనా జనాః
యుద్ధంలో తమ యజమానిని వదిలేసి, గౌరవాన్ని సంపాదించిన వారు—
అయశస్తమసా ఖ్యాతిం మలినీకృత్యభూరిశః
వారికి అపకీర్తి చీకటి మళ్లీ మళ్లీ వారి కీర్తిని మలినం చేస్తుంది.
కిం దానైః కిం తపోభిశ్చ కిం తీర్థపరిమజ్జనైః
దానం చేసినా, తపస్సు చేసినా, తీర్థస్నానాలు చేసినా, వాటి ఉపయోగం ఏమిటి?
సంప్రధార్యేతి తేఽన్యోన్యం దైత్యాస్తే దనుజాస్తథా
అప్పుడు దైత్యులు, దానవులు పరస్పరం ఆలోచించుకున్నారు.
తత్ర వాణాసివజ్రౌఘైః కటంకటశిలామయైః
అక్కడ బాణాలు, ఖడ్గాలు, వజ్రాలు, రాళ్ళ వర్షం కురిసింది.