చమత్కృత్య చమత్కృత్య కోయం లోకో హరేర్గణౌ
పునఃపునః ఆశ్చర్యపడి, 'హరి సేవకులలో ఇది ఏ లోకమో?' అని ఆలోచించాడు.
గణావూచతుః శివశర్మన్మహాభాగ లోక ఏష కలానిధేః
ఆ సేవకులు ఇలా అన్నారు: 'ఓ మహాభాగ శివశర్మా, ఇది కళానిధి ప్రభువు లోకం.'
పితా సోమస్య భో విప్ర జజ్ఞేఽత్రిర్భగవానృషిః
ఓ బ్రాహ్మణా, సోముని తండ్రి భగవంతుడు అత్రి మహర్షి.
అనుత్తరం నామ తపో యేన తప్తం హి తత్పురా
అతడు పురాతన కాలంలో అనుత్తరమనే తపస్సు చేశాడు.
ఊర్ధ్వమాచక్రమే తస్య రేతః సోమత్వమీయివత్
అతని వీర్యం పైకెగిరి సోముడిగా మారింది.
తం గర్భం విధినా దిష్టా దశ దేవ్యో దధుస్తతః
దైవకృపతో, పది దేవతలు ఆ గర్భాన్ని ధరించాయి.
యదా న ధారణే శక్తాస్తస్య గర్భస్య తా దిశః 4.1.14.
ఆ గర్భాన్ని వారు మోయలేకపోయినప్పుడు, ఆ దేవతలు—
పతితం సోమమాలోక్య బ్రహ్మా లో కపితామహః
సోముడు పడిపోతున్నదాన్ని చూసి, పితామహుడు బ్రహ్మా చూశాడు.
స తేన రథముఖ్యేన సాగరాంతాం వసుంధరామ్
ఆ గొప్ప రథంతో సముద్రంతో囲బడిన భూమంతటినీ చుట్టివచ్చాడు.
తస్య యత్ప్లవితం తేజః పృథివీమన్వపద్యత
అతనిలోనుంచి వెలువడిన తేజస్సు భూమిలో కలిసిపోయింది.
సలబ్ధతేజా భగవాన్బ్రహ్మణా వర్ధితః స్వయమ్
తన తేజస్సును తిరిగి పొందిన ఆ భాగవంతుడు బ్రహ్మదేవుడు పోషించగా, తన శక్తితో మరింత పెరిగాడు.
అవిముక్తం సమాసాద్య క్షేత్రం పరమపావనమ్
అవిముక్తం అనే అత్యంత పవిత్రమైన స్థలానికి అతడు చేరుకున్నాడు.
బీజౌషధీనాం తోయానాం రాజాభూదగ్రజన్మనామ్
అక్కడ విత్తనాలు, ఔషధాలు, జలాలు, ఉత్తమ వంశజుల పాలకుడిగా మారాడు.
తత్ర కూపం విధాయైకమమృతోదమితి స్మృతమ్
అక్కడ ఒకే ఒక బావిని ఏర్పరిచాడు; అది అమృతజలంతో నిండినదిగా గుర్తించబడింది.
తుష్టేనదేవదేవేన స్వమౌలౌ యో ధృతః స్వయమ్
తృప్తిచెందిన దేవదేవుడు స్వయంగా అతన్ని తన కిరీటంపై ఉంచాడు.
పశ్చాద్దక్షేణ శప్తోపి మాసోనే క్షయమాప్య చ
తర్వాత దక్షుడు శపించినా, ఒక నెలలో అతడు క్షీణతను అనుభవించాడు.
స తత్ప్రాప్య మహారాజ్యం సోమః సోమవతాం వరః 4.1.14.
అతడు మహారాజ్యాన్ని పొందిన సోముడు సోమవంశీయులలో శ్రేష్ఠుడిగా నిలిచాడు.
దక్షిణామదదత్సోమస్త్రీంల్లోకానితి నౌ శ్రుతమ్
సోముడు మూడు లోకాలను దక్షిణగా సమర్పించాడని మేము విన్నాము.
హిరణ్యగర్భో బ్రహ్మాఽత్రిర్భృగుర్యత్రర్త్విజోభవన్
హిరణ్యగర్భుడు, బ్రహ్మ, అత్రి, భృగు అక్కడ ఋత్విజులుగా వ్యవహరించారు.
తంసినీ చ కుహూశ్చైవ ద్యుతిః పుష్టిః ప్రభావసుః
తాంసినీ, కుహూ, ద్యుతి, పుష్టి, ప్రభావసు అక్కడ ఉన్నారు.
ఉమయా సహితం రుద్రం సంతర్ప్యాధ్వరకర్మణా
ఉమాదేవితో కూడిన రుద్రుడు ఆ యజ్ఞకర్మతో సంతృప్తి పొందాడు.
తత్రైవ తప్తవాన్సోమస్తపః పరమదుష్కరమ్
అక్కడే సోముడు అత్యంత కఠినమైన తపస్సు ఆచరించాడు.
తత్రైవ బ్రాహ్మణైః ప్రీతైరిత్యుక్తోసౌ కలానిధిః
అక్కడే సంతోషించిన బ్రాహ్మణులు ఆ కళానిధిని ఇలా సంబోధించారు.
తత్రైవ దేవదేవస్య విలోచనపదం గతః
అక్కడే అతడు దేవదేవుని పాదస్థానాన్ని పొందాడు.
త్వం మమాస్య పరామూర్తిరిత్యుక్తస్తత్తపోబలాత్
ఆ తపస్సు శక్తితో, 'నీవు నా పరమమూర్తివి' అని అతనికి చెప్పబడింది.
త్వత్పీయూషమయైర్హస్తైః స్పృష్టమేతచ్చరాచరమ్
నీ అమృతంతో నిండిన చేతుల స్పర్శతో ఈ జగత్తులోని చరాచరమంతా పవిత్రమైంది.
ఏతదుక్త్వా మహేశానో వరానన్యానదాన్ముదా 4.1.14.
ఇలా చెప్పిన అనంతరం మహేశ్వరుడు ఆనందంతో మరికొన్ని వరాలు కూడా ప్రసాదించాడు.
యచ్చ క్రతు క్రియోత్సర్గస్త్వయా మహ్యం నివేదితః
నీవు నాకు అర్పించిన యజ్ఞం, ఆ హోమమూ, ఆ సమర్పణయూ,
తతోత్ర లింగే త్వన్నామ్ని సోమసోమార్ధరూపధృక్
అవి అక్కడ, నీ పేరుతో ఉన్న లింగంలో, సోముడు మరియు అతని అర్ధరూపాన్ని ధరించిన రూపంలో ఉంటాయి.
అహోరాత్రం వసిష్యామి త్రైలోక్యైశ్వర్యసంయుతః
ఆ లింగంలో నేను రాత్రింబవళ్ళు, మూడు లోకాలకు అధిపతిగా నివసిస్తాను.