మాతుశ్చరిత్రం తనయో ధత్తే దుర్భాషణైరితి
తల్లి స్వభావాన్ని కుమారుడు దుర్భాషణాలతో చూపిస్తాడని అంటారు.
తదంఘ్రిలీనమనసో మమ సాక్షీ మహేశ్వరః
నా మనసు ఆయన పాదాలపై లీనమై ఉంది; మహేశ్వరుడు నాకు సాక్షి.
అహో బలీయాన్సవిధిర్యేన జాతా భవానితి
హాయ్, విధి ఎంత బలమైనదో చూడు, దాని వల్ల నీవు జన్మించావు.
న తత్యాజ చ తద్ధర్మం దుర్బోధో వ్యసనీ యతః
ఆయన ఆ కష్టమైన ధర్మాన్ని వదలలేదు, ఎందుకంటే ఆయనకు అది అలవాటు అయింది.
సపారదారైర్వ్యసనైరేభిః కోత్ర న ఖండితః
ఇతరుల భార్యలతో మరియు ఈ దుర్వ్యసనాలతో అలవాటు పడినవారిలో ఎవరు నాశనం కాలేదు?
అర్పయేద్ద్యూతకారాణాం సకుప్యం వసనాదికమ్
ఆయన కోపంతో జూదగాళ్లకు వస్త్రాలు మరియు ఇతర వస్తువులు ఇచ్చేవాడు.
స్వపంత్యాస్త్వేకదాఽఽదాయ దురోదరికరేఽర్పయత్
ఒకసారి తన భార్య వస్త్రాన్ని తీసుకుని దూరంగా ఉన్న జూదగాడికి ఇచ్చాడు.
దీక్షితేన పరిజ్ఞాతా దైవాద్ద్యూతకృతః కరే పృష్టస్తేనాథ నిర్బంధాదసకృత్ప్రత్యువాచ కిమ్
దీక్ష తీసుకున్నవాడు అతన్ని విధివశాత్తు జూదగాడిగా గుర్తించి, ఎందుకు అని పదే పదే అడిగాడు.
మమాక్షిపసి విప్రోచ్చైః కిం మయా చౌర్య కర్మణా 4.1.13.
నువ్వు నాకు పెద్దగా అపవాదం చేస్తున్నావు బ్రాహ్మణా, నేను ఏ దొంగతనం చేశాను?
మమ మాతుర్హి పూర్వే ద్యుర్జిత్వానీతో హి శాటకః
నా తల్లికోసం, గతంలో జూదంలో గెలిచిన వస్త్రాన్ని తీసుకొచ్చారు.
అన్యేషాం ద్యూతకర్తృణాం భూరి తేనార్పితం వసు
ఇతర జూదగాళ్లకు ఆయన చాలా ధనం ఇచ్చాడు.
భాజనాని విచిత్రాణి కాంస్య తామ్రమయాని చ
వివిధ రకాల కాంస్యం, రాగి పాత్రలు కూడా ఇచ్చేవాడు.
న తేన సదృశః కశ్చిదాక్షికో భూమిమండలే
భూమిపై అతనికి సమానమైన జూదగాడు ఎవరూ లేరు.
కథం నాజ్ఞాయి తనయో ఽవినయానయకోవిదః
తప్పు మార్గాల్లో నిపుణుడైన కుమారుడిని ఎలా గుర్తించలేకపోయారు?
ప్రావృత్య వాససా మౌలిం ప్రావిశన్నిజమందిరమ్
తలపై వస్త్రాన్ని చుట్టుకుని, తన ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
దీక్షితాయిని కుత్రాసి క్వ తే గుణనిధిః సుతః
దీక్షితాయినీ, నువ్వెక్కడ ఉన్నావు? నీ కుమారుడు, ఆ గుణాల నిధి ఎక్కడ ఉన్నాడు?
అంగోద్వర్తన కాలే యా త్వయా మేంఽగులితో హృతా
నా అవయవాలకు నూనె రాసే సమయానికి, నువ్వు నన్ను అడిగి తీసుకున్న ఉంగరం—
ఇతి శ్రుత్వాథ తద్వాక్యం భీతా సా దీక్షితాయినీ
ఆ మాటలు విన్న దీక్షితాయినీ భయపడింది.
వ్యగ్రాస్మి దేవపూజార్థముపహారాది కర్మణి 4.1.13.
దేవతల పూజకు, నైవేద్యాది పనుల్లో నేను బిజీగా ఉన్నాను.
ఇదానీమేవ పక్వాన్నకరణవ్యగ్రయా మయా
ఇప్పుడే నేను అన్నం వండడంలో తలమునకగా ఉన్నాను.
దీక్షిత ఉవాచ హంహో సత్పుత్రజనని నిత్యం సత్యప్రభాషిణి
దీక్షితుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ మంచి కుమారుని తల్లి, ఎప్పుడూ నిజం మాట్లాడేవాడివి,
తదాతదేతి త్వం బ్రూయా నాథేదానీం స నిర్గతః
నువ్వు ఎప్పుడూ 'ఇక్కడ ఉన్నాడు, అక్కడ ఉన్నాడు' అంటావు. ఇప్పుడు అయితే అతడు బయటికి వెళ్ళిపోయాడు.
కుతస్త్వచ్ఛాటకః పత్ని మాంజిష్ఠో యో మయాఽర్పితః
భార్యా, నేను నీకు ఇచ్చిన ఆ మంజిష్ఠ రంగు చాదరు ఎక్కడ ఉంది?
సాంప్రతం నేక్ష్యతే సోపి భృంగారుర్మణిమండితః
ఇప్పుడు ఆ రత్నాలతో అలంకరించిన మగడిపురుగు ఆకారపు ఆభరణం కూడా కనిపించటం లేదు.
క్వ దాక్షిణాత్యం తత్కాంస్యం గౌడీ తామ్రఘటీ క్వ సా
ఆ దక్షిణాది కాంస్య పాత్ర ఎక్కడ? ఆ గౌడ దేశపు రాగి గడె ఎక్కడ ఉంది?
క్వ సా పర్వతదేశీయా చంద్రకాంతశిలోద్భవా
ఆ పర్వత ప్రాంతంలో తయారైన చంద్రకాంతమణి పాత్ర ఎక్కడ ఉంది?
కిం బహూక్తేన కులజే తుభ్యం కుప్యామ్యహం వృథా
ఇంకా ఎంత చెప్పాలి? ఓ కులవంతురాలా, నీవు ఏమి చేయలేదని తెలుసు. నేను నిస్సారంగా కోపపడుతున్నాను.
అనపత్యోస్మి తేనాహం దుష్టేన కులదూషిణా
ఆ దుష్టుడు, మన కుటుంబాన్ని అపహాస్యం చేసిన వాడివల్ల నేను ఇప్పుడు సంతానహీనుడిని అయ్యాను.
అపుత్రత్వం వరం నృణాం కుపుత్రాత్కులపాంసనాత్ 4.1.13.
కుటుంబానికి అపకీర్తి తెచ్చే చెడు కుమారుడికంటే, సంతానం లేకపోవడమే మానవులకు మంచిది.
స్నాత్వా నిత్యవిధిం కృత్వా తస్మిన్నేవాహ్నికస్యచిత్
స్నానం చేసి, నిత్యకర్మలు పూర్తి చేసి, అదే రోజున—