అస్యోత్పత్తిం శృణు పతేర్వరుణస్యమహాత్మనః
ఈ అధిపతి అయిన మహాత్ముడు వరుణుని ఉద్భవాన్ని విను.
శుచిష్మానితి విఖ్యాతస్తనయో వినయోచితః
వినయంతో, నైతికతతో ప్రసిద్ధి చెందిన శుచిష్మాన్ అనే కుమారుడు.
అచ్ఛోదే సరసి స్నాతుం స గతో బాలకైః సహ
అచ్చోద సరస్సులో బాలులతో కలిసి స్నానం చేయడానికి వెళ్లాడు.
తతస్తస్మిన్మునిసుతే హృతేఽత్యాహితశంసిభిః
అప్పుడు, ముని కుమారుడు చెడు వార్తలు చెప్పినవారి చేతిలో తీసుకెళ్లబడ్డాడు.
హరార్చనోపవిష్టస్య సమాధౌ నిశ్చలాత్మనః
హరుని పూజలో, సమాధిలో స్థిరమైన మనస్సుతో కూర్చున్నప్పుడు.
అధికం శీలయామాస స సర్వజ్ఞం త్రిలోచనమ్
అతడు సమస్తాన్ని తెలిసిన త్రినేత్రుడైన దేవుడిని మరింత క్రమశిక్షణతో ఆరాధించాడు.
నానా భూతాని భూతాని బ్రహ్మాండాంతర్గతాని చ
వివిధమైన జీవులు, బ్రహ్మాండంలో ఉన్న అన్ని ప్రాణులు కూడా అక్కడే ఉన్నాయి.
సముద్రానంతరీయాణి హ్యరణ్యానీస్సరాంసి చ
ఆ సముద్రాలు, వాటిలో ప్రవహించే నదులు, అరణ్యాలు, సరస్సులు కూడా ఉన్నాయి.
వాపీకూపతడాగాని కుల్యాః పుష్కరిణీర్బహు 4.1.12.
చెరువులు, బావులు, పెద్ద నీటి నిల్వలు, కాలువలు, ఎన్నో కమలాలతో నిండిన పుష్కరిణులు కూడా ఉన్నాయి.
బహూన్మునికుమారాంశ్చ మజ్జనోన్మజ్జనాదిభిః
అక్కడ అనేక మునుల కుమారులు, మునిగిపోవడం, పైకి రావడం వంటి పనుల్లో నిమగ్నంగా ఉన్నారు.
కరతాడితపానీయశబ్దదిఙ్ముఖనాదిభిః
చేతులతో నీటిని కొట్టిన శబ్దాలు, అన్ని దిక్కుల నుంచి వినిపించే అరుపులు అక్కడ మిక్కిలిగా ఉన్నాయి.
తేషాం మధ్యే దదర్శాథ సమాధిస్థః స కర్దమః
వాటన్నింటి మధ్యలో సమాధిలో లీనమైన కర్దముడు ఆ దృశ్యాన్ని చూశాడు.
కయాచిజ్జలదేవ్యాథ తస్మాచ్చక్రూరయాదసః
ఆ సమయంలో అక్కడ ఉన్న ఏదో జలదేవత వల్ల ఒక క్రూరమైన నీటి ప్రాణి బయటకు పంపబడింది.
నిర్భర్త్స్య సరితాంనాథం కేనచిద్రుద్రరూపిణా
ఆ క్రూరమైన ప్రాణి రుద్రుని రూపంలో వచ్చి నదుల అధిపతిని గట్టిగా మందలించింది.
కుతో జలానామధిప శివభక్తస్య బాలకః
నీరు పాలించే అధిపతా! శివభక్తుడైన బాలుడికి నీవు హాని ఎలా చేసావు?
అజ్ఞాత్వా శివసామర్థ్యం భవతాచిరమాసితః
శివుని శక్తిని తెలియకపోయి నీవు తొందరపడి అలా చేసావు.
బాలం రత్నైరలంకృత్య బద్ధ్వా తం శిశుమారకమ్
ఆ బాలుడిని రత్నాలతో అలంకరించి, ఆ చిన్న మత్స్యాన్ని బంధించారు.
నత్వా విజ్ఞాపయత్తం చ నాపరాధ్యామ్యహం విభో
ఆయనకు నమస్కరించి ఇలా చెప్పాడు: 'ప్రభూ! నేను ఏ తప్పూ చేయలేదు.'
భక్తకల్పతరో శంభోఽనేనాయం దుష్టయాదసా 4.1.12.
'భక్తులకు కల్పవృక్షమైన శంభో! ఈ దుష్టమైన నీటి ప్రాణితో—'
గణేన తేన విజ్ఞాయ శంభోరథ మనోగతమ్
అప్పుడు ఆ గణుడు శంభుని మనసులోని భావాన్ని గ్రహించాడు.
గృహాణేమం స్వతనయం పార్షదే శంకరాజ్ఞయా
'శంకరుని ఆజ్ఞతో, నీ కుమారుడిని తీసుకో, ఓ పార్థసేవకా!' అని చెప్పాడు.
సమాధిసమయే సర్వమితి శృణ్వన్నుదారధీః
సమాధి సమయంలో ఇవన్నీ విని, ఆ ఉదారమైన మనసున్నవాడు—
సంపశ్యతే శిశుం తావత్పురతః సమవైక్షత
తన ముందే ఆ బాలుడిని స్పష్టంగా చూశాడు.
తోయార్ద్రకాకపక్షాగ్రం కషాయనయనాంచలమ్
నీటితో తడిసిన కాకపక్షాల చివర్లు, దుస్తుల అంచు మచ్చలతో ఉన్నాడు.
కృతప్రణామమాలింగ్య జిఘ్రంస్తన్ముఖపంకజమ్
వినయంగా నమస్కరించి, అతన్ని ఆలింగనం చేసి, అతని ముఖం పద్మంలా పరిమళించేది ముక్కుతో గట్టిగా పీల్చుకున్నాడు.
శతానిపంచవర్షాణి ప్రణిధానస్థితస్య హి
అతడు అయిదువందల సంవత్సరాలు లోతైన ధ్యానంలో లీనమై ఉండిపోయాడు.
కర్దమోపి చ తత్కాలమజ్ఞాసీత్క్షణసంగతమ్
ఆ సమయంలో కర్దముడికూడా ఆ క్షణం ఎంత త్వరగా గడిచిపోయిందో గ్రహించలేకపోయాడు.
తతస్తం తనయః పృష్ట్వా పితరం ప్రణిపత్య చ
తర్వాత కుమారుడు తండ్రికి నమస్కరించి, అతన్ని ప్రశ్నించాడు.
తత్ర తప్త్వా తపో ఘోరం లింగం సంస్థాప్య శాంభవమ్ 4.1.12.
అక్కడ ఘోరమైన తపస్సు చేసి, శాంభవ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు.
ఆవిరాసీన్మహాదేవస్తుష్టస్తత్తపసా తతః
ఆ తపస్సు వల్ల సంతోషించిన మహాదేవుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.