వ్యుష్టాయామథయామిన్యామభూత్కోలాహలో మహాన్
రాత్రి ముగిసిన తర్వాత అక్కడ పెద్ద గందరగోళం ఏర్పడింది.
మా మారయధ్వం త్రాయధ్వం భటాః కార్పటికా వయమ్
మమ్మల్ని చంపకండి, కాపాడండి భటులారా! మేము దరిద్రులు.
వయం పాంథా అనాథాః స్మో విశ్వనాథపరాయణాః
మేము దారిలో ప్రయాణించే వారు, ఎవ్వరూ లేని వారు, విశ్వనాథునికి శరణు వచ్చినవాళ్లం.
వయం పింగాక్షవిశ్వాసాదస్మిన్మార్గేఽకుతోభయాః
ఈ మార్గంలో మేము పింగాక్షుని మీద నమ్మకంతో భయమేమీ లేకుండా ఉన్నాం.
ఇతి శ్రుత్వాఽథ పింగాక్షో భటః కార్పటికేరితమ
అవి విన్న పింగాక్షుడు, ఆ భటుడు, దరిద్రులు చెప్పిన మాటలు ఆలకించి—
తత్కర్మసూత్రైరాకృష్టో భిల్లఃకార్పటికప్రియః
ఆ భిల్లుడు, దరిద్రులకు ప్రియమైనవాడు, తన కర్తవ్యానికి బంధించబడి వెళ్లాడు.
కోయంకోయం దురాచారః పింగాక్షే మయి జీవతి
నేను పింగాక్షుడు బ్రతికుండగా ఈ దుర్మార్గుడు ఎవడు?
ఇతి తద్వాక్యమాకర్ణ్య తారాక్షస్తత్పితృవ్యకః
ఆ మాటలు విని, తారాక్షుడు, అతని చిన్నాన్న—
కులధర్మం వ్యపాస్యైష వర్తతే కులపాంసనః 4.1.12.
ఇతడు కుటుంబ ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టి, వంశానికి మచ్చగా ప్రవర్తిస్తున్నాడు.
విచార్యేతి స దుష్టాత్మా భృత్యానాజ్ఞాపయత్క్రుధా
అలా ఆలోచించి, ఆ దుష్టుడు కోపంతో తన సేవకులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
తతో ఽయుధ్యన్దురాచారాస్తేనైకేన చ తేఽఖిలాః
తర్వాత ఆ దుర్మార్గులు అందరూ ఒక్కరిని కలిసి యుద్ధం చేశారు.
ఆచ్ఛిన్నం హి ధనుర్వాణం ఛిన్నం సన్నహనం శరైః
అతని విల్లు తెగిపోయింది, బాణాలు తెగిపోయాయి, కవచం బాణాలతో చీలిపోయింది.
అభిలప్యన్నితి ప్రాణానత్యాక్షీత్స పరార్థతః
అతడు బాధతో ఏడుస్తూ, పరుల కోసం తన ప్రాణాన్ని విడిచాడు.
యా మతిస్త్వంతకాలే స్యాద్గతిస్తదనురూపతః
మరణ సమయానికి మనసులో ఏ ఆలోచన ఉంటే, దానికి తగినదే ఫలితం వస్తుంది.
ఇత్థమస్య స్వరూపం తే ఆవాభ్యాం సముదీరితమ్
ఇలా అతని స్వరూపాన్ని మేమిద్దరం వివరించాము.
కూపవాపీతడాగానాం కర్తారో నిర్మలైర్ధనైః
శుద్ధమైన సంపదతో బావులు, చెరువులు, కుంటలు నిర్మించే వారు—
నిర్జలే జలదాతారః పరసంతాపహారిణః
నీరు లేని చోట నీళ్లు ఇచ్చేవారు, ఇతరుల బాధను తీరుస్తారు—
పానీయశాలికాః కుర్యుర్నానోపస్కరసంయుతాః
వారు తాగునీటి శాలలు,色色 పరికరాలతో కలిపి ఏర్పాటు చేయాలి.
అశ్వత్థసేకం యే కుర్యుః పథి పాదపరోపకాః 4.1.12.
అశ్వత్థ వృక్షానికి నీరు పోసి, మార్గంలో ప్రయాణికులకు సహాయం చేసే వారు.
గ్రీష్మోష్ప్రహంతి మాయూరపిచ్ఛాది రచితాన్యపి
వేసవి వేడిని తగ్గించేందుకు మయూర పిచ్చాలతో abanలు మరియు ఇతర వస్తువులు తయారు చేసే వారు.
రసవంతి సుగంధీని హిమవంతి తపర్తుషు
తీవ్ర వేడి కాలంలో సుగంధమైన, రసమైన, చల్లటి వస్తువులు అందించే వారు.
ఇక్షుక్షేత్రాణి సంకల్ప్య బ్రాహ్మణేభ్యో దదత్యపి
ఇక్షు పొలాలను బ్రాహ్మణులకు అంకితం చేసి, సంకల్పంతో వారికి ఇచ్చే వారు.
గోరసానాం ప్రదాతారస్తథా గోమహిషీప్రదాః
పాలు, పాలు ఉత్పత్తులు, గోవులు, మహిషులు ఇచ్చే వారు.
దేవాలయేషు యే దద్యుర్బహుధారాగలంతికాః
దేవాలయాల్లో విరివిగా నీరు ప్రవహించేలా చేసే వారు.
అభయం యే ప్రయచ్ఛంతి భయార్తోద్యత పాణయః
భయంతో బాధపడుతున్న వారికి భద్రతను ఇవ్వే, వారి చేతులు పైకి లేపిన వారు.
విపాశయంతి యే పుణ్యా దుర్వృతైః కంఠపాశితాన్
దురాచారులకు మెడలో కట్టిన గొడుగు తొలగించి విముక్తి కలిగించే పుణ్యవంతులు.
నౌకాద్యుపాయైర్న ద్యాదౌ పాంథాన్యే తారయంత్యపి
నావలు, తడిలు వంటి మార్గాల ద్వారా నదిని దాటి ప్రయాణికులను దారితీసే వారు.
ఘట్టాన్పుణ్యతటిన్యాదేర్బంధయంతి శిలాదిభిః
పవిత్ర నదీ తీరాల్లో రాళ్లు మొదలైన వాటితో ఘాట్లు నిర్మించే వారు.
వితర్పయంతి యే పుణ్యాస్తృషితాఞ్శీతలైర్జలైః 4.1.12.
తీరు నీరుతో దాహాన్ని తీర్చే పుణ్యవంతులు.
జలాశయానాం సర్వేషామయమేకతమః పతిః
అన్ని జలాశయాల్లో ఈ జలాశయం వాటికి అధిపతి.