లోమశో లోమచరణో భరద్వాజోథ గౌతమః
లోమశుడు, లోమచరణుడు, భరద్వాజుడు, గౌతముడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
జమదగ్నిశ్చ సంవర్తో మతంగో భరతోంశుమాన్ 4.1.11.
జమదగ్ని, సంవర్త, మతంగుడు, భరతుడు, అంశుమాన్ అక్కడ ఉన్నారు.
ఋష్యశృంగోథ దుర్వాసా రుచిర్నారదతుంబురూ
ఋష్యశృంగుడు, దుర్వాసుడు, రుచిః, నారదుడు, తుంబురు అక్కడ ఉన్నారు.
శాలంకాయనహారీ తౌ విశ్వామిత్రోథభార్గవః
శాలంకాయనుడు, హారీతుడు, విశ్వామిత్రుడు, భార్గవుడు అక్కడ ఉన్నారు.
ధౌమ్యోపమన్యువత్సాద్యా మునయో మునికన్యకాః । తచ్ఛాంత్యర్థం సమాజగ్ముర్ధన్యం విశ్వానరాశ్రమమ్
ధౌమ్యుడు, ఉపమన్యుడు, వత్సుడు వంటి మునులు, మునికన్యలు అందరూ శాంతి కోసం విశ్వానరాశ్రమానికి చేరుకున్నారు.
బ్రహ్మా బృహస్పతియుతో దేవో గరుడవాహనః
బ్రహ్మా, బృహస్పతి తో కలిసి, గరుడునిపై కూర్చున్న దేవుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
మహేంద్రముఖ్యా గీర్వాణా నాగాః పాతాలవాసినః
ఇంద్రుని నేతృత్వంలో దేవతలు, పాతాళంలో నివసించే నాగులు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
స్థావరా జంగమం రూపం ధృత్వా యాతాః సహస్రశః
అచేతనమైనవి, చలించే రూపాలు ధరించి వేలాది మంది అక్కడికి వచ్చారు.
జాతకర్మ స్వయం చక్రే తస్య దేవః పితామహః
పితామహుడు అయిన దేవుడు స్వయంగా అతనికి జాతకర్మను నిర్వహించాడు.
ఇతి నామ దదౌ తస్మై దేయమేకాదశేహని
పదకొండవ రోజు, ఆయనకు ఇవ్వాల్సిన పేరును పెట్టాడు.
అయమగ్నిర్గృహపతిర్గార్హపత్యః ప్రజాయా వసువిత్తమః
ఇతడు అగ్ని, గృహపతి, గార్హపత్యాగ్ని, ధనవంతులూ, సంతానవంతులలో శ్రేష్ఠుడు.
అగ్నే గృహపతే స్థిత్యా పరామపి నిదర్శయన్ 4.1.11.
ఓ అగ్ని! గృహపతిగా నీవు నీ ఉనికితోనే పరమ స్థితిని చూపిస్తున్నావు.
కృత్వా బాలోచితాం రక్షాం హరేణ హరిణా సహ
పిల్లవాడికి తగిన రక్షణను హరిణతో కలిసి హరి చేశారు.
అహోరూపమహో తేజస్త్వహో సర్వాంగలక్షణమ్
ఏ రూపం! ఎంత వెలుగు! ప్రతి అవయవంలోను ఎంత శుభ లక్షణాలు!
అథవా కిమిదం చిత్రం శర్వభక్తజనేష్వహో
లేదా, శర్వుని భక్తులలో ఇది ఆశ్చర్యంగా ఏముంది?
ఇతి స్తువంతస్త్వన్యోన్యం జగ్ముః సర్వే యథాగతమ్
ఇలా ఒకరిని ఒకరు పొగిడుకుంటూ, వారు అందరూ వచ్చినట్లు తిరిగి వెళ్లారు.
అతః పుత్రం సమీహంతే గృహస్థాశ్రమవాసినః
కాబట్టి, గృహస్థులు కుమారుని కోరుకుంటారు.
అపుత్రస్య గృహం శూన్యమపుత్రస్యార్జనం వృథా
కుమారుడు లేనివారి ఇల్లు ఖాళీగా ఉంటుంది; కుమారుడు లేనివారి సంపాదన వృథా.
న పుత్రాత్పరమో లాభో న పుత్రాత్పరమం సుఖమ్
కుమారుని కన్నా గొప్ప లాభం లేదు; కుమారుని కన్నా గొప్ప ఆనందం లేదు.
ఔరసః క్షేత్రజః క్రీతో దత్తః ప్రాప్తః సుతాసుతః
తన శరీరంలో పుట్టినా, భార్య ద్వారా పుట్టినా, కొనుగోలు చేసినా, ఇచ్చినా, పొందినా—అలాంటి కుమారుడు కుమారుడే.
ఏషామన్యతమః కార్యో గృహస్థేన విపశ్చితా
వివేకం ఉన్న గృహస్థుడు వీరిలో ఎవ్వరినైనా పొందాలి.
అన్నప్రాశనమబ్దార్ధే చూడాబ్దే చార్థవత్కృతా ।। 4.1.11.
ఆరు నెలలకే అన్నప్రాశనాన్ని, మొదటి సంవత్సరంలో చుట్టకర్మను యథావిధిగా చేయాలి.
కర్ణవేధం తతః కృత్వా శ్రవణర్క్షే సకర్మవిత్
తర్వాత, శుభమైన నక్షత్రంలో, కర్మానుసారం చెవి చీల్చే కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించాలి.
ఉపాకర్మ తతః కృత్వా వేదానధ్యాపయత్సుధీః
ఆ తరువాత ఉపనయనం చేసి, జ్ఞానవంతుడు వేదాలను బోధిస్తాడు.
విద్యాజాతం సమస్తం చ సాక్షిమాత్రాద్గురోర్ముఖాత్
అన్ని విద్యలు గురువు నోటివద్ద నుంచే ప్రత్యక్షంగా నేర్పబడతాయి.
తతోథ నవమే వర్షే పిత్రోః శుశ్రూషణే రతమ్
తర్వాత తొమ్మిదవ సంవత్సరంలో తల్లిదండ్రులకు సేవ చేయడంలో మనస్సు పెట్టాలి.
విశ్వానరోటజం ప్రాప్య దేవర్షిర్నారదః సుధీః
విశ్వానరోటజుడిని పొందిన అనంతరం, మేధావి దేవర్షి నారదుడు—
కురుతే యువయోర్వాక్యమయం గృహపతిః శిశుః
ఆ గృహస్థబాలుడు మీరు ఇద్దరూ చెప్పిన మాటలను పాటిస్తాడు.
నాన్యత్తీర్థం న వా దేవో న గురుర్న చ సత్కియా
పితృదేవతలకు మించిన తీర్థం లేదు, దేవుడు లేదు, గురువు లేదు, మంచి కార్యం లేదు.
న పిత్రోరధికం కించిత్త్రిలోక్యాం తనయస్య హి
కుమారునికి మూడు లోకాలలో తల్లిదండ్రులకన్నా గొప్పది మరొకటి లేదు.