బ్రహ్మచర్యం హి గార్హస్థ్యే యాదృక్కల్పనయోజ్ఝితమ్
గృహస్థాశ్రమంలో నియమంగా పాటించే బ్రహ్మచర్యం నిజంగా గొప్పది.
హఠాద్వా లోకభీత్యా వా స్వార్థాద్వా బ్రహ్మచర్యభాక్
బలవంతంగా అయినా, లోకభయంతో అయినా, స్వార్థంతో అయినా బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించేవాడు—
పరదారపరిత్యాగాత్స్వదారపరితుష్టితః
ఇతర స్త్రీలను వదిలి, తన భార్యతోనే తృప్తిగా ఉండేవాడు—
విముక్తరాగద్వేషో యః కామక్రోధవివర్జితః
ఆసక్తి, ద్వేషం లేని వాడు, కామం, కోపం లేని వాడు—
వైరాగ్యాద్గృహముత్సృజ్య గృహధర్మాన్హృది స్మరేత్
వైరాగ్యంతో ఇల్లును వదిలి, గృహస్థ ధర్మాలను మనసులో గుర్తు చేసుకుంటాడు.
అయాచితోపస్థితయా యో వృత్త్యా వర్తతే గృహీ
ఎవరూ అడగకుండానే, సహజంగా వచ్చిన ఉపాధితో జీవించే గృహస్థుడు—
ప్రాథయేద్యత్క్వచిత్కించిద్దుష్ప్రాపం వా భవిష్యతి
అతడు ఎప్పుడైనా ఏదైనా కోరినా, అది ఎంత కష్టమైనదైనా, తప్పక లభిస్తుంది.
గుణాగుణవిచార్యేత్థం స వై విశ్వానరో ద్విజః 4.1.10.
గుణదోషాలను పరిశీలిస్తూ, ఆ ద్విజుడు నిజంగా విశ్వానరుడవుతాడు.
అగ్నిశుశ్రూషణరతః పంచయజ్ఞపరాయణః
అగ్నికి సేవ చేయడంలో ఆనందించేవాడు, ఐదు యజ్ఞాలలో నిబద్ధుడై ఉంటాడు.
ధర్మార్థకామాన్యుక్తాత్మా సోర్జయన్స్వస్వకాలతః
ధర్మం, అర్థం, కామాన్ని తన శక్తికి తగినట్టు, సమయానుసారం ఆచరిస్తాడు.
పూర్వాహ్ణే దైవికం కర్మ సోకరోత్కర్మకాండవిత్
ఉదయం సమయంలో, దేవతలకు కర్మకాండలో చెప్పిన విధంగా యజ్ఞాది కర్మలు చేసేవాడు.
ఏవం బహుతిథే కాలే గతే తస్యాగ్రజన్మనః
ఇలా, ఆ పెద్దవాడికి చాలా కాలం గడిచిపోయింది.
అపశ్యంత్యంకురమపి సంతతేః స్వర్గసాధనమ్
ఆయనకు వంశాన్ని కొనసాగించే సంతానం, స్వర్గానికి దారి చూపే చిన్న మొగ్గ కూడా కనబడలేదు.
శుచిష్మత్యువాచ న దుర్లభం మమాస్తీహ కించిత్త్వచ్చరణార్చనాత్
శుచిష్మతి ఇలా చెప్పింది — మీ పాదాలను పూజించడం వల్ల నాకు ఇక్కడ సాధించలేని దేమీ లేదు.
యే వై భోగాః సముచితాః స్త్రీణాం తే త్వత్ప్రసాదతః
స్త్రీలకు యోగ్యమైన అన్ని సుఖాలు మీ దయ వల్లనే నాకు లభించాయి.
సువాసాంసి సువాసాశ్చ సుశయ్యా సునితంబినీ
మంచి వస్త్రాలు, సుగంధమైన దుస్తులు, సౌకర్యమైన మంచం, బాగుగా సిద్ధం చేసిన ఆసనం — ఇవన్నీ నాకు లభించాయి.
ఏకం మే ప్రార్థితం నాథ చిరాయ హృదిసంస్థితమ్
ఓ ప్రభూ! నా మనసులో ఎన్నాళ్లుగా ఉన్న ఒక కోరిక ఉంది.
విశ్వానర ఉవాచ తత్ప్రార్థయ మహాభాగే ప్రయచ్ఛామ్యవిలంబితమ్ ।।4.1.10.
విశ్వానరుడు ఇలా అన్నాడు — మహాభాగే! ఆ కోరికను అడుగు, వెంటనే నెరవేర్చుతాను.
మహేశితుః ప్రసాదేన మమ కించిన్న దుర్ల్భమ్
మహేశ్వరుని కృప వల్ల నాకు ఏదీ అసాధ్యం కాదు.
ఇతి శ్రుత్వా వచః పత్యుస్తస్య సా పతిదేవతా
భర్త మాటలు విని, ఆ భర్తను దేవతలా భావించే ఆమె —
వరయోగ్యాస్మి చేన్నాథ నాన్యం వరమహం వృణే
ఓ ప్రభూ! నేను వరానికి యోగ్యురాలినైతే, ఇంకో వరం నేను కోరను.
ఇతి తస్యా వచః శ్రుత్వా శుచిష్మత్యాః శుచివ్రతః
శుచిష్మతి మాటలు విని, శుద్ధవ్రతుడు —
అహో కిమేతయా తన్వ్యా ప్రార్థితం హ్యతిదుర్లభమ్
అయ్యో! ఈ సన్నని వాడి అడిగింది ఎంత అరుదైనదో!
తేనైవాస్యా ముఖే స్థిత్వా వాక్స్వరూపేణ శంభునా
శంభువు స్వయంగా ఆమె నోటిలో వాక్స్వరూపంగా నిలిచి ఉన్నాడు.
తతః ప్రోవాచ తాం పత్నీమేకపత్నివ్రతే స్థితః
తర్వాత, ఒక్క భార్య వ్రతాన్ని పాటిస్తున్న వాడు తన భార్యతో ఇలా మాట్లాడాడు.
ఇత్థమాశ్వాస్య తాం పత్నీం జగామ తపసే మునిః
అలా భార్యను ఓదార్చి, ఆ ముని తపస్సు చేయడానికి వెళ్లిపోయాడు.
ప్రాప్య వారాణసీం తూర్ణం దృష్ట్వాథ మణికర్ణికామ్
వేగంగా వారాణసి చేరి, మణికర్ణికను దర్శించాడు.
దృష్ట్వా సర్వాణి లింగాని విశ్వేశ ప్రముఖాని చ 4.1.10.
అక్కడ విశ్వేశ్వరుడు మొదలైన అన్ని లింగాలను చూశాడు.
నత్వా వినాయకాన్సర్వాన్గౌరీః సర్వాః ప్రణమ్య చ
వినాయకులను, గౌరీ దేవిని అన్నివిధాల నమస్కరించాడు.
దణ్డనాయకముఖ్యాంశ్చ గణాన్స్తుత్వా ప్రయత్నతః
దండనాయకుడు మొదలైన గణాలను శ్రద్ధతో స్తుతించాడు.