తపోబలేన మహతా విహితా విశ్వకమర్ణా
పెద్ద తపస్సు వల్ల, విశ్వాన్ని ఆవరిస్తున్న నది ఏర్పడింది.
యదాకలానిధిః క్వాపి దర్శే ఽదృశ్యత్వమావహేత్
ఎప్పుడు చంద్రుని కలిగినవాడు ఎక్కడైనా కనిపిస్తే, అప్పుడప్పుడు కనబడకుండా పోవచ్చు.
యదచ్ఛభిత్తౌ వీక్ష్య స్వమన్యయోపిద్విశంకితా
స్పష్టమైన గోడలో తన ప్రతిబింబాన్ని చూసి, ఇంకొకరని అనుమానించింది.
హర్మ్యేషు నీలమణిభిర్నిర్మితేష్వత్రనిర్భయమ్
నీల రత్నాలతో నిర్మించిన ప్రాసాదాలలో ఇక్కడ ఎలాంటి భయం లేదు.
చంద్రకాంతశిలాజాలస్రుతమాత్రామలంజలమ్
చంద్రకాంత శిలా జాలాల నుంచి మాత్రమే స్వచ్ఛమైన నీరు ప్రవహిస్తుంది.
కువిందా న చ సంత్యత్ర న చ తే పశ్యతో హరాః
ఇక్కడ కువిందా వృక్షాలు లేవు, మీరు కోతులను కూడా చూడరు.
గణకా నాత్ర విద్యంతే చింతావిద్యావిశారదాః
ఇక్కడ లెక్కలు వేసేవారు లేరు, గణనలో లేదా ఊహల్లో నిపుణులు ఎవరూ ఉండరు.
సూపకారా న సంత్యత్ర రసకర్మ విచక్షణాః 4.1.10.
ఇక్కడ రుచికరమైన వంటలు చేయడంలో నైపుణ్యం గల వంటవారు లేరు.
కీర్తిరుచ్చైఃశ్రవా యస్య సర్వతో వాజిరాజిషు
అన్ని గుర్రాల్లోనూ ఎక్కడైనా పేరెత్తగలిగిన గొప్ప పేరు ఉచ్చైఃశ్రవసే చెందింది.
ఐరావతో దంతివరశ్చతుర్దంతోత్ర రాజతే
నాలుగు దంతాలు ఉన్న ఉత్తమమైన ఏనుగు ఎరావతం ఇక్కడ ప్రకాశిస్తోంది.
తరురత్నంపారిజాతః స్త్రీరత్నం సోర్వశీ త్విహ
ఇక్కడ మనసు కోరినదాన్ని ఇచ్చే చెట్టు పారిజాతం; స్త్రీలలో అత్యుత్తమురాలు ఉర్వశి.
త్రయస్త్రింశత్సురాణాం యా కోటిః శ్రుతి సమీరితా
ముప్పత్తుమూడు దేవతల సంఖ్య వేదాల్లో ఒక కోటి అని చెప్పబడింది.
స్వర్గేష్వింద్రపదాదన్యన్న విశిష్యేత కించన
స్వర్గంలో ఇంద్రుని ఆసనం తప్ప మరేదీ దానికంటే గొప్పది కాదు.
అశ్వమేధసహస్రస్య లభ్యం వినిమయేన యత్
వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు చేసిన ఫలితాన్ని మార్పిడిలో పొందగలిగేది—
అర్చిష్మతీ సంయమినీ పుణ్యవత్యమలావతీ
అర్చిష్మతీ, సంయమినీ, పుణ్యవతీ, అమలావతీ—
అయమేవ సహస్రాక్షస్త్వయమేవ దివస్పతిః
ఇతడే సహస్రాక్షుడు; ఇతడే దేవతల అధిపతి.
సప్తాపి లోకపాలా యే త ఏనం సముపాసతే
ఏడు లోకాల రక్షకులైన వారు కూడా ఇతడిని ఆరాధిస్తారు.
ఏతత్స్థైర్యేణ సర్వేషాం లోకానాం స్థైర్యమిష్యతే 4.1.10.
ఇతని స్థిరత వల్ల అన్ని లోకాలకూ స్థిరత్వం కలుగుతుందని భావిస్తారు.
దనుజా మనుజా దైత్యాస్తపస్యంత్యుగ్రసంయమాః
దానవులు, మనుషులు, దైత్యులు—all తీవ్రమైన తపస్సుతో, కఠిన నియమాలతో—
సగరాద్యా మహీపాలా వాజిమేధవిధాయకాః
సాగరుడు మొదలైన రాజులు, అశ్వమేధ యాగాలు చేసినవారు—
నిష్ప్రత్యూహం క్రతుశతం యః కశ్చిత్కురుతేఽవనౌ
ఈ భూమిపై ఎవరు శతయాగాలు నిరంతరాయంగా నిర్వహిస్తారో—
అసమాప్తక్రతుశతా వసంత్యత్ర మహీభుజః
పూర్తికాని శతయాగాలు చేసిన రాజులు ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు.
తులాపురుషదానాది మహాదానాని షోడశ
తులాపురుష దానం మొదలైన పదహారు గొప్ప దానాలు—
అక్లీబవాదినో ధీరాః సంగ్రామేష్వపరాఙ్ముఖాః
పోరులో వెనక్కి తిప్పుకోని ధైర్యంగా మాట్లాడే, స్థిరంగా ఉండే వీరులు—
ఇత్యుద్దేశాత్సమాఖ్యాతా మహేంద్రనగరీ స్థితిః
ఇలా సంక్షిప్తంగా మహేంద్రనగర స్థితిని వివరించాను.
ఇమామర్చిష్మతీం పశ్య వీతిహోత్రపురీం శుభామ్
ఈ ప్రకాశవంతమైన, శుభమైన వీతిహోత్రపురిని చూడు.
అగ్నిప్రవేశం యే కుర్యుర్దృఢసత్త్వా జితేంద్రియాః
ధృడమైన మనస్సు, ఇంద్రియ నియమంతో ఉన్న వారు అగ్నిలో ప్రవేశించినప్పుడు—
అగ్నిహోత్రరతా విప్రాస్తథాగ్నిబ్రహ్మచారిణః 4.1.10.
అలాగే, అగ్నిహోత్రంలో నిమగ్నమై ఉన్న బ్రాహ్మణులు, అగ్నిబ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని పాటించేవారు—
శీతే శీతాపనుత్యై యస్త్విధ్మభారాన్ప్రయచ్ఛతి
చలిలో, చలి పోవడానికి ఎవరు ఇంధనం మట్టెలు ఇస్తారో—
అనాథస్యాగ్నిసంస్కారం యః కుర్యాచ్ఛ్రద్ధయాన్వితః
ఎవరైనా నమ్మకంతో అనాథకు అగ్నిసంస్కారం చేస్తే—