సరస్వతీ రజో రూపా తమోరూపా కలిందజా
సరస్వతి ధూళిలా రూపం కలిగినవారు, కలిందజా చీకటి స్వభావం కలిగినవారు.
ఇయం వేణీహి నిఃశ్రేణీ బ్రహ్మణో వర్త్మయాస్యతః
ఈ వ్రేళ్లవలె కలిసిన నది, బ్రహ్మదారి మెట్టిలేని మార్గం.
కాశీతి కాచిదబలా భువనేషు రూఢా లోలార్క కేశవవిలోలవిలోచనా
కాశీ అనే ఒక యువతి లోకాలలో స్థిరంగా ఉంది; ఆడుకుంటున్న సూర్యుడు, కేశవుని చూపులతో ఆమె కన్నులు చంచలంగా ఉన్నాయి.
అగస్తిరువాచ తీర్థరాజప్రయాగస్య తీర్థైః సంసేవితస్య చ
అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు — తీర్థరాజు అయిన ప్రయాగం, అనేక పవిత్రతీర్థాలు సేవించినది —
పాపినాం యాని పాపాని ప్రసహ్య క్షాలితాన్యహో
పాపుల పాపాలు ఇక్కడ బలవంతంగా కడుగబడతాయంటే ఎంత ఆశ్చర్యం!
ప్రయాగస్య గుణాన్జ్ఞాత్వా శివశర్మా ద్విజః సుధీః
ప్రయాగపు గొప్పతనాన్ని తెలుసుకున్న జ్ఞానవంతుడు అయిన శివశర్మ బ్రాహ్మణుడు —
ప్రవేశ ఏవ సంవీక్ష్య స దేహలివినాయకమ్ 4.1.7.
లోపలికి ప్రవేశించగానే, అతడు గడపదైవాన్ని దర్శించాడు.
నివేద్యమోదకాన్పంచ వంచయంతం నిజం జనమ్
ఐదు మోదకాలను సమర్పిస్తూ, తనవారిని మోసం చేశాడు.
ఆగత్య దృష్ట్వా మణికర్ణికాయాముదగ్వహాం స్వర్గతరంగిణీం సః
మణికర్ణికకు వచ్చి, అక్కడ పైకి ప్రవహించే స్వర్గనదిని చూశాడు.
సచైలమాప్లుత్య జలేఽమలేఽమలేఽవిలంబమాలంబిత శుద్ధబుద్ధిః
వస్త్రాలతోనే నిర్మలమైన నీటిలో మునిగి, కొంతసేపు ఉండి, మనస్సు పవిత్రమైంది.
విధాయ చ ద్రాక్స హి పంచతీర్థికాం విశ్వేశమారాధ్య తతో యథాస్వమ్
అయిదు తీర్థాల్లో స్నానం చేసి, విశ్వేశ్వరుణ్ణి పూజించి, తాను ఇష్టమైన విధంగా చేశాడు.
న స్వః పురీ సా త్వనయా పురాసమం సమంజసాపి ప్రతిసామ్యమావహేత
ఆ నగరం స్వర్గం కాదు; ఆమెతో కలిపినా, పాత నగరానికి సమానంగా ఉండలేను.
పయోపి యత్రత్యమచింత్యవైభవం దివిస్థితా సాధుసుధాప్యతోముధా
ఇక్కడ ఉన్న పాలు ఎంత అద్భుతమైనవో, ఆకాశంలో దేవతలకు కూడా దొరకని అమృతాన్ని మించి, ఇక్కడ అది సులభంగా, సమృద్ధిగా అందించబడుతుంది.
అనామయాశ్చింతనయా న యేశితుర్జనామనాగ్యత్ర వినా పినాకినా
ఇక్కడ నివసించే వారికి రోగమూ, ఆందోళనలూ ఉండవు; ధనుస్సు ధరించిన ప్రభువును భక్తిగా సేవించని వారికే ఇవి కలుగుతాయి.
న వర్ణ్యతే కైః కిల కాశికేయం జంతోః స్థితస్యాత్ర యతోంతకాలే
ఈ కాశీని ఎవరు వర్ణించగలరు? ఇక్కడ చివరి వరకు ఉండే వారికి, మరణ సమయాన—
సంసారిచింతామణిరత్ర యస్మాత్తం తారకం సజ్జనకర్ణికాయామ్
ఇక్కడ సంసార బంధనంలో ఉన్నవారికి కోరినది ఇచ్చే మణి ఉంది; అది మంచివారి హృదయ పద్మంలో విముక్తిని ప్రసాదించే తారగా ఉంటుంది.
ముక్తిలక్ష్మీ మహాపీఠ మణిస్తచ్చరణాబ్జయోః 4.1.7.
విముక్తి లక్ష్మి, మహాపీఠం, ఆ పద్మపాదాల వద్ద ఉన్న మణి—
జరాయుజాండజోద్భిజ్జాః స్వేదజాహ్యత్ర వాసినః
ఇక్కడ గర్భంలో, గుడ్డలో, తేమలో, మొక్కల్లో పుట్టిన జీవులు నివసిస్తున్నారు.
మమ జన్మ వృథాజాతం దుర్వృత్తస్య జడాత్మనః
నా జన్మం వృథా అయింది; ఎందుకంటే నేను చెడు ప్రవర్తన కలిగి, మూర్ఖుడిని.
పునఃపునశ్చ తత్క్షేత్రమతిథీకృత్యనేత్రయోః
పునఃపునః నేను ఆ క్షేత్రాన్ని నా కళ్లతో దర్శించాను.
సప్తానాం చ పురీణాం హి ధురీ ణామవయామ్యహమ్
ఏడు నగరాల భారాన్ని నేను నిజంగా మోశాను.
తథాపి న చతస్రోన్యా మయా దృగ్గోచరీకృతాః
అయినా, వాటిలో నలుగురిని కూడా నేను నా చూపులోకి తేవలేకపోయాను.
తీర్థయాత్రాం ప్రతిదినం కుర్వన్నూనం సవత్సరమ్
ఒక సంవత్సరం పొడవున ప్రతి రోజూ తీర్థయాత్ర చేసినా—
నానా ప్రమాణైః ప్రవణో నిరగాత్స తథాప్యహో
వివిధ మార్గాల్లో ఉత్సాహంగా బయలుదేరినా, అయినా, హాయ్—
కిం కుర్వంతి హి శాస్త్రాణి సప్రమాణాని సుందరి
ఓ సుందరి, ప్రమాణాలతో కూడిన శాస్త్రాలు కూడా ఏమి చేయగలవు?
కః సముచ్చలితం చేతస్తోయంవా సంప్రతీపయేత్
ఒకసారి మనస్సు కలత చెంది నీటిలా అయిపోతే, దాన్ని ఎవరు మళ్లీ శాంతింపజేయగలరు?
శివశర్మా వ్రజన్సోథ దేశాద్దేశాంతరం క్రమాత్ 4.1.7.
శివశర్మ ఇలా ఒక దేశం నుంచి మరొక దేశానికి క్రమంగా ప్రయాణిస్తూ—
కల్పేకల్పేఖిలంవిశ్వం కాలయేద్యః స్వలీలయా
ప్రతి కల్పంలో తన లీలతో మొత్తం జగత్తును లయంచేసేవాడు—
పాపాదవంతీ సా విశ్వమవంతీతి నిగద్యతే
పాపాలను తొలగించి, లోకాన్ని కాపాడే ఆమెను అవంతి అని అంటారు.
విపన్నో యత్ర వై జంతుః ప్రాప్యాపి శవతాం స్ఫుటమ్
అక్కడ జీవి, దాన్ని పొందిన తర్వాత కూడా, స్పష్టంగా శవాల మధ్య నశించిపోతాడు.