పరోపకరణం యేషాం జాగర్తి హృదయే సతామ్
మంచి మనుషుల హృదయాల్లో ఎప్పుడూ ఇతరులకు సహాయం చేయాలనే తపన మేల్కొని ఉంటుంది.
తీర్థస్నానైర్న సా శుద్ధిర్బహుదానైర్న తత్ఫలమ్
తీర్థాలలో స్నానం చేసినా పవిత్రత రాదు; ఎన్నో దానాలు ఇచ్చినా ఆ ఫలం దక్కదు.
పరోపకృత్యా యో ధర్మో ధర్మో దానాదిసంభవః
ఇతరులకు ఉపకారం చేయడం వల్ల కలిగే ధర్మమే నిజమైన ధర్మం; దానం వంటివాటితో పుట్టే ధర్మమే శ్రేష్ఠం.
పరినిర్మథ్య వాగ్జాలం నిర్ణీతమిదమేవ హి
అన్ని వాదనలను బాగా పరిశీలించిన తర్వాత, ఇదే నిజమని తేలింది.
ఉపకర్తురగస్త్యస్య జాతమేతన్నిదర్శనమ్
ఇతరులకు మేలు చేసిన అగస్త్యుని ఉదాహరణ ఇదే.
కరికర్ణాగ్రచపలం జీవితం వివిధం వసు
ఏనుగు చెవి చివర ఎంత త్వరగా కదులుతుందో, మన జీవితం, సంపద కూడా అంతే చంచలం.
యల్లక్ష్మీనామమాత్రాప్త్యా నరో నో మాతి కుత్రచిత్ 4.1.6.
కొంత ధనం సంపాదించినా, మనిషికి ఎక్కడా తృప్తి కలగదు.
గచ్ఛన్యదృచ్ఛయాసోథ దూరాచ్ఛ్రీశైలమైక్షత
ఆ తర్వాత, యాదృచ్ఛికంగా ప్రయాణిస్తూ, ఆయన దూరంగా శ్రీశైల పర్వతాన్ని చూశాడు.
ఉవాచ వచనం పత్నీం తదా ప్రీతమనా మునిః
ఆ సమయంలో, ముని ఆనందంగా తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు.
శ్రీశైల శిఖరం శ్రీమదిదంతద్యద్విలోకనాత్
ఈ శ్రీశైల శిఖరం ఎంత అందంగా ఉందో! దాన్ని చూస్తేనే పవిత్రత కలుగుతుంది.
గిరి శ్చతురశీత్యాయం యోజనానాం హి విస్మృతః
ఈ పర్వతం ఎనభై నాలుగు యోజనాల పొడవున విస్తరించి ఉందని అంటారు.
బ్రూతే హి యాఽనుజ్ఞాతా పత్యా సా పతితా భవేత్
భర్త అనుమతి లేకుండా ఏ పని చేసినా, ఆ భార్య పతితురాలవుతుందని చెప్పబడింది.
అగస్త్య ఉవాచ కిం వక్తుకామా దేవి త్వం బ్రూహి తత్త్వమశంకితా
అగస్త్యుడు అన్నాడు: దేవీ, నువ్వేమి చెప్పాలనుకుంటున్నావో నిర్భయంగా నిజం చెప్పు.
తతః పప్రచ్ఛ సా దేవీ ప్రణమ్య మునిమానతా
అప్పుడు ఆ దేవి మునికి నమస్కరించి, గౌరవంగా అడిగింది.
లోపాముద్రోవాచ ఇదమేవ హి సత్యం చేత్కిమర్థం కాశిరిష్యతే
లోపాముద్ర అన్నారు: ఇదే నిజమైతే, కాశీ ఎందుకు కోరబడుతుంది?
అగస్తిరువాచ ఆకర్ణయ వరారోహే సత్యం పృష్టం త్వయామలే
అగస్త్యుడు అన్నాడు: సుందరీ, నీవు నిజమైనదే అడిగావు. విను, అమలమైనవాడివి.
ముక్తిస్థానాన్యనేకాని కృతస్తత్రాపినిర్ణయః 4.1.6.
విముక్తి పొందే స్థలాలు అనేకంగా ఉన్నాయి. వాటి గురించి కూడా అక్కడ స్పష్టంగా నిర్ణయం చెప్పబడింది.
ప్రథమం తీర్థరాజం తు ప్రయాగాఖ్యం సువిశ్రుతమ్
మొదటిగా, పవిత్రతీర్థాల రాజు అని పేరుగాంచిన ప్రయాగం ప్రసిద్ధి చెందింది.
నైమిషం చ కురుక్షేత్రం గంగాద్వారమవంతికా
నైమిషం, కురుక్షేత్రం, గంగాద్వారం, అవంతికా ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
సరస్వతీ సింధుసంగో గంగాసాగరసంగమః
సరస్వతి, సింధు సంగమం, గంగా సముద్ర సంగమం కూడా ఉన్నాయి.
కాలంజరం ప్రభాసశ్చ తథా బద రికాశ్రమః
కాలంజరం, ప్రభాసం, అలాగే బదరికాశ్రమం కూడా ఉన్నాయి.
గోకర్ణో భృగుకచ్ఛశ్చ భృగుతుంగశ్చ పుష్కరమ్
గోకర్ణం, భృగుకచ్చం, భృగుతుంగం, పుష్కరం కూడా ఉన్నాయి.
మానసాన్యపి తీర్థాని సత్యాదీని చ వై ప్రియే
ప్రియమైనవాడా! మనసులో ఉండే తీర్థాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలో సత్యం మొదలైనవి కూడా ఉన్నాయి.
గయా తీర్థం చ యత్ప్రోక్తం పితౄణాం హి ముక్తిదమ్
పితృదేవతలకు విముక్తి ప్రసాదించే గయా తీర్థం కూడా ప్రసిద్ధంగా చెప్పబడింది.
సధర్మిణ్యువాచ మానసాన్యపి తీర్థాని యాన్యుక్తాని మహామతే
సధర్మిణి ఇలా అడిగింది: మహామతివంతుడా! మనసులో ఉండే ఆ తీర్థాలు ఏవో చెప్పబడినవి.
యేషు సమ్యఙ్నరః స్నాత్వా ప్రయాతి పరమాం గతిమ్
వాటిలో మనిషి సరిగ్గా స్నానం చేస్తే, అతడు పరమగతిని పొందుతాడు.
సత్యం తీర్థం క్షమా తీర్థం తీర్థమిన్ద్రియనిగ్రహః 4.1.6.
సత్యం ఒక తీర్థం, క్షమ కూడా ఒక తీర్థం, ఇంద్రియ నిగ్రహం కూడా ఒక తీర్థమే.
దానం తీర్థం దమస్తీర్థం సంతోషస్తీర్థముచ్యతే
దానం ఒక తీర్థం, దమం కూడా ఒక తీర్థం, సంతుష్టి కూడా ఒక తీర్థంగా చెప్పబడింది.
జ్ఞానం తీర్థం ధృతిస్తీర్థం తపస్తీర్థముదాహృతమ్
జ్ఞానం ఒక తీర్థం, ధైర్యం కూడా ఒక తీర్థం, తపస్సు కూడా ఒక తీర్థంగా చెప్పబడింది.
న జలాప్లుతదేహస్య స్నానమిత్యభిధీయతే
నీటిలో శరీరాన్ని ముంచడమే స్నానం అని చెప్పరు.