సహోవాచేతి జాబాలిరారుణేసిరిడామతా
ఇలా ఇరిడాముని కుమారుడైన అరుణేయునికి జాబాలి చెప్పాడు.
సా సుషుమ్ణా పరానాడీ త్రయం వారాణసీత్వసౌ
ఆ సుషుమ్ణ నాడి అత్యుత్తమమైనది; మూడు నాడులు వారణాసి స్వరూపమే.
తారకం బ్రహ్మవ్యాచష్టే తేన బ్రహ్మ భవంతి హి
తారకను పరబ్రహ్మమని చెబుతారు; దాని ద్వారా నిజంగా బ్రహ్మమవుతారు.
భగవానంతకాలేఽత్ర తారకస్యోపదేశతః
ఇక్కడ, మరణ సమయములో, తారక ఉపదేశంతో భగవంతుడు బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
నావిముక్తసమంక్షేత్రం నావిముక్తసమా గతిః
అవిముక్తానికి సమానమైన క్షేత్రం లేదు; అవిముక్తానికి సమానమైన మార్గం లేదు.
అవిముక్తం పరిత్యజ్య యోన్యత్ర కురుతే రతిమ్ 4.1.5.
అవిముక్తాన్ని వదిలిపెట్టి, ఎవరైనా ఇంకెక్కడ ఆనందిస్తే, అది సరిగ్గా కాదు.
ఇత్థం సునిశ్చిత్య మునిర్మహాత్మా క్షేత్రప్రభావం శ్రుతితః పురాణాత్
ఈ విధంగా, పురాణాలలో విన్న క్షేత్ర మహిమను బలంగా నమ్మిన ఆ మహాత్ముడు, ముని—
శ్రీకాలరాజం చ తతః ప్రణమ్య విజ్ఞాపయామాస మునీశవర్యః
తర్వాత, శ్రీకాలరాజుని నమస్కరించి, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు తన కోరికను వినిపించాడు.
హా కాలరాజప్రతి భూతమత్ర ప్రత్యష్టమిప్రత్యవనీసుతార్కమ్
హాయ్ కాలరాజా! మీరు ఇక్కడ ఉన్నారు. ఇక్కడ భూతాలు, భూమిపుత్రుడైన సూర్యుడు కూడా ఉన్నారు.
హా కాలభైరవ భవానభితో భయార్తాన్మాభైష్ట చే తిభణనైః స్వకరం ప్రసార్య
హాయ్ కాలభైరవా! మీరు దగ్గరలోనే ఉన్నారు. భయంతో బాధపడే వారు, భయపడవద్దు అని చెప్పి, తన చేయి చాపాడు.
హే యక్షరాజ రజనీకర చారుమూర్తే శ్రీపూర్ణభద్రసుతనాయక దండపాణే
హే యక్షరాజా! చంద్రునిలా ప్రకాశించే అందమైన రూపముతో, శ్రీపూర్ణభద్రుని కుమారులకు అధిపతివై, దండాన్ని ధరించినవాడవు—
త్వమన్నదస్త్వం కిల జీవదాతా త్వం జ్ఞానదస్త్వం కిల మోక్షదోపి
నీవు అన్నాన్ని ఇచ్చేవాడవు, నిజంగా ప్రాణాలను ప్రసాదించేవాడవు. నీవు జ్ఞానాన్ని ఇవ్వువాడవు, నిజంగా మోక్షాన్నికూడా ప్రసాదించేవాడవు.
గణౌ త్వదీయౌ కిల సంభ్రమోద్భ్రమావత్రస్థవృత్తాంత విచారకోవిదౌ
నీకు చెందిన ఆ ఇద్దరు గణులు, ఇక్కడ జరిగే సంగతులను బాగా తెలుసుకునే వారు, త్వరగా తిరుగుతూ పరిశీలించేవారు.
శృణు ప్రభో ఢుంఢివినాయక త్వం వాచం మదీయాం తురటామ్యనాథవత్ ।। త్వత్స్థాః సమస్తాః కిల విఘ్నపూగాః కిమత్ర దుర్వృత్తవదాస్థితోహమ్
ప్రభూ ఢుండివినాయకా! నా మాట వినండి. నేను త్వరలో, ఎవరి సహాయం లేకుండా ఉన్నాను. అన్ని విఘ్నాలు నీ వద్దనే ఉంటాయని అంటారు. మరి నేను దురాచారిగా బాధపడటమేంటి?
శృణ్వంత్వమీ పంచ వినాయకాశ్చ చింతామణిశ్చాపి కపర్దినామా
ఈ అయిదు వినాయకులు, కపర్దినామకుడైన చింతామణి కూడా వినండి.
పరాపవాదో న మయా కిలోక్తః పరాపకారోపి మయా కృతో న 4.1.5.
నేను ఎవరినీ నిందించలేదు, ఎవరికీ హాని చేయలేదు.
గంగా త్రికాలం పరిసేవితా మయా శ్రీవిశ్వనాథోపి సదా విలోకితః
గంగను మూడు కాలాల్లో సేవించాను, శ్రీవిశ్వనాథుని ఎప్పుడూ దర్శించాను.
మాతర్విశాలాక్షి భవానిమంగలే జ్యేష్ఠేశిసౌభాగ్యవిధానసుందరి
విశాలమైన కళ్ళతో ఉన్న అమ్మా భవానీ! మంగళకరమైనవాడవు, పెద్దవారి అధిపతికి భార్యవు, సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించే అందమైనవాడవు.
సాక్షిణ్య ఏతా కిలకాశిదేవతాః శృణ్వంతు న స్వార్థమహం వ్రజామ్యతః
ఈ కాశీ దేవతలు సాక్షిగా ఉండాలి, వారు వినాలి. ఇందులో నేను నా స్వార్థం కోసం చేయడం లేదు.
దధీచిరస్థీని న కిం పురా దదౌ జగత్త్రయం కిం న దదేఽర్థినే బలిః
దధీచి తన ఎముకలు ఇచ్చిన సంగతి గుర్తుంది కదా? బలి అడిగినవాడికి మూడు లోకాలను ఇచ్చాడే కదా?
ఆపృచ్ఛ్య సర్వాన్సమునీన్మునీశ్వరః సబాలవృద్ధానపి తత్రవాసినః
అక్కడ ఉన్న అన్ని మునులను, పిల్లలను, వృద్ధులను కూడా వీడుకుని, మునీశ్వరుడు వెళ్లాడు.
ప్రోషితస్య పరితోపి లక్షణైర్నీచవర్త్మపరివర్తినోపి వా
ఎవరైనా దూరంగా ఉన్నా, వెళ్లిపోతున్న సూచనలు ఉన్నా, లేదా చెడ్డ మార్గాన్ని ఎంచుకున్నా—
వరం హి కాశ్యాం తృణవృక్షగుల్మకాశ్చరంతి పాపం న చరంతి నాన్యతః
కాశీలో గడ్డి, చెట్లు, పొదలు తిరుగుతున్నా మంచిదే. ఎందుకంటే పాపం ఇక్కడే తిరుగుతుంది, ఇతర చోట్ల కాదు.
అసిం హ్యుపస్పృశ్య పునఃపునర్మునిః ప్రాసాదమాలాః పరితో విలోకయన్
ఆ ముని, మళ్లీ మళ్లీ నీటిని తాకి, చుట్టూ ఉన్న గుడుల వరుసలను చూసాడు.
స్వైరం హసంత్వద్య విధాయ తాలికాం మిథఃకరేణాపి కరం ప్రగృహ్య
ఈరోజు వారు హాయిగా నవ్వుతూ, చేతులు చప్పట్లు కొడుతూ, పరస్పరం చేతులు పట్టుకుని ఆనందంగా ఆడుకోవచ్చు.
ఇత్థం విలప్య బహుశః స మునిస్త్వగస్త్యస్తత్క్రౌంచయుగ్మవదహో అబలాసహాయః 4.1.5.
అలా పదే పదే విలపిస్తూ, ఆ ముని అగస్త్యుడు తన ప్రియమైన భార్య లేక ఒంటరిగా, విడిపోయిన క్రౌంచ పక్షుల జంటలా మిగిలిపోయాడు.
స్థిత్వా క్షణం శివశివేతి శివేతి చోక్త్వా యావఃప్రియేతి కఠినాహి దివౌకసస్తే
ఒక క్షణం నిలబడి, 'శివా శివా' అని, 'ప్రియమైనవాడా' అని, గొంతు కట్టుకుని దేవతలను పిలిచాడు.
యావద్వ్రజేత్త్రిచతురాణి పదాని ఖేదాత్స్వేదోదబిందుకణికాంచితభాలదేశః
మూడు నాలుగు అడుగులు వేసేలోపే, అలసటతో అతని నుదుటిపై చెమటబిందువులు మెరిసాయి.
తపోయానమివారుహ్య నిమేషార్ధేన వై మునిః
తపస్సు అనే రథాన్ని ఎక్కి, ఆ ముని క్షణంలో అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయాడు.
చకంపే చాచలస్తూర్ణం దృష్ట్వైవాగ్రస్థితమ మునిమ్
ఆ ముని శిఖరంపై నిలబడిన దృశ్యం చూసి, ఆ పర్వతం బలంగా కంపించిపోయింది.