సుచిరం నరకాన్భుక్త్వా మదిరాపానలంపటాః
మద్యం తాగడంలో మునిగిపోయినవారు నరకంలో చాలా కాలం బాధలు అనుభవిస్తారు.
అతఏవ పురాణేషు గాథేతి పరిగీయతే
అందుకే పురాణాలలో ఈ గాథ ప్రఖ్యాతి పొందింది.
క్వ మాంసం క్వ శివే భక్తిః క్వ మద్యం క్వ శివార్చనమ్ 4.1.3.
మాంసం ఎక్కడ, శివభక్తి ఎక్కడ? మద్యం ఎక్కడ, శివారాధన ఎక్కడ?
వినా శివప్రసాదం హి భ్రాంతిః క్వాపి న నశ్యతి
శివుని కృప లేకుండా మాయ ఎక్కడా తొలగదు.
ఇత్యాశ్రమచరాన్దృష్ట్వా తిర్యఞ్చోపి మునీనివ
ఇలా ఆశ్రమవాసులను చూసి జంతువులు కూడా మునుల్లా ప్రవర్తిస్తాయి.
యతో విశ్వేశ్వరేణైతే తిర్యఞ్చోప్యత్రవాసినః
విశ్వేశ్వరుడి దయతో ఇక్కడ నివసించే జంతువులు కూడా ఇలా మారతాయి.
జ్ఞాత్వా క్షేత్రస్య మాహాత్మ్యం యో వసేత్కృతనిశ్చయః
ఈ క్షేత్ర మహిమను తెలుసుకొని, దృఢనిశ్చయంతో ఇక్కడ నివసించేవాడు—
అవిముక్తరహస్యజ్ఞా ముచ్యంతే జ్ఞాని నో నరాః
అవిముక్త రహస్యాన్ని తెలిసినవారు విముక్తి పొందుతారు; తెలియని వారు కాదు.
ఇత్యాశ్చర్యపరా దేవా యావద్యాంత్యాశ్రమం మునేః
దేవతలు ఆశ్చర్యపడి, మునివారి ఆశ్రమానికి చేరేవరకు అక్కడే ఉంటారు.
సారసో లక్ష్మణాకంఠే కంఠమాధాయ నిశ్చలః ౬౭ కండూయమానా వరటా స్వచంచుపుటకోటిభిః
ఒక సారసము లక్ష్మణుని మెడను నోటిలో పట్టుకుని కదలకుండా ఉంది; జలజంతువులు తమ నోటితో తామే తాము గోక్కుంటున్నాయి.
నిరుద్ధ్యమాన చక్రేణ చక్రీక్రేంకితభాషణైః
చక్రాన్ని పట్టుకుని ఆపుతున్నవాడు, చక్ర ధ్వనితో మాటలాడుతున్నాడు.
కలకంఠః కిలోత్కంఠం మంజుగుంజతి కుంజగః 4.1.3.
నలుపు గొంతు కలిగిన కోయిల తన జత కోసం తపిస్తూ, తోటలో మధురంగా కూస్తోంది.
కేకీకేకాం పరిత్యజ్య మౌనం తిష్ఠతి తద్భయాత్
నెమలి భయంతో తన కేకను వదిలిపెట్టి మౌనంగా నిలబడింది.
పఠంతీ సారికాసారం శుకంసంబోధయత్యహో
సారిక పక్షి సారిక గీతాన్ని పాడుతూ, శుకపక్షికి బోధిస్తోంది.
కోకిలః కోమలాలాపైః కలయన్కిలకాకలీమ్
కోయిల పక్షి తన మృదువైన స్వరాలతో మధురమైన పాటను ఆలపిస్తుంది.
మృగాణాం పక్షిణామిత్థం దృష్ట్వా చేష్టాం త్రివిష్టపమ్
ఆ మృగాలు, పక్షులు ఇలా ప్రవర్తిస్తున్నదాన్ని చూసి, దేవతలు—
వరమేతేపక్షిమృగాః పశవః కాశివాసినః
ఈ పక్షులు, మృగాలు లేదా కాశీలో నివసించే జంతువులు కావడం మంచిది.
కాశీస్థైః పతితైస్తుల్యా న వయం స్వర్గిణః క్వచిత్
కాశీలో పడిపోయినవారితో మనం ఎప్పటికీ సమానం కాదు, దేవతలైనా సరే.
వరం కాశీపురీ వాసో మాసోపవసనాదిభిః
మాసం పొడవున ఉపవాసాలు చేయడంకన్నా, కాశీపట్నంలో నివసించడం మేలైనది.
శశకైర్మశకైః కాశ్యాం యత్పదం హేలయాప్యతే
శశకాలు, దోమలు కాశీలో నిర్లక్ష్యంగా అడుగుపెట్టే ప్రదేశం కూడా—
వరం వారాణసీరంకో నిఃశంకోయో యమాదపి
యముని అధికారంలో ఉండడంకన్నా, వారాణసిలో భయములేని కప్పవాడిగా ఉండటం మేలు.
బ్రహ్మణో దివసాష్టాంశేషపదమైంద్రం వినశ్యతి 4.1.3.
బ్రహ్మదేవుని ఒక రోజు ఎనిమిదవ భాగంలో ఇంద్రుని పదవి నశిస్తుంది.
పరార్ధద్వయనాశేపి కాశీస్థో యో న నశ్యతి
రెండు పరార్ధాలు నశించినా, కాశీలో నివసించేవాడు నశించడు.
యత్సుఖం కాశివాసేత్ర న తద్బ్రహ్మాండమండపే
కాశీలో ఉండే ఆనందం, బ్రహ్మాండపు మహాప్రాసాదంలో కూడా దొరకదు.
జన్మాంతరసహస్రేషు యత్పుణ్యం సముపార్జితమ్
వెయ్యి జన్మల్లో సంపాదించిన పుణ్యఫలం—
లబ్ధోపి సిద్ధిం నో యాయాద్యది కుద్ధ్యేత్త్రిలోచనః
అది లభించినా, త్రినేత్రుడు కోపించుకుంటే సిద్ధి కలగదు.
ధర్మార్థకామమోక్షాఖ్యం పురుషార్థచతుష్టయమ్
ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం అనే మనుష్యుని నాలుగు లక్ష్యాలు—
ఆలస్యేనాపి యో యాయాద్గృహాద్విశ్వేశ్వరాలయమ్
వెళ్లాలనే ఆసక్తి లేకుండా, ఆలస్యంగా అయినా ఇంటి నుంచి విశ్వేశ్వరాలయానికి వెళ్లినవాడు—
యః స్నాత్వోత్తరవాహిన్యాం యాతి విశ్వే శదర్శనే
ఉత్తరదిశగా ప్రవహించే నదిలో స్నానం చేసి, విశ్వేశ్వరుని దర్శించడానికి వెళ్లినవాడు—
స్వర్ధునీ దర్శనాత్స్పర్శాత్స్నానాదాచమనాదపి
స్వర్గనదిని చూడటం, తాకడం, స్నానం చేయడం లేదా నీళ్లు మింగడం వలన—