క్రోడీకృత్య క్రోడపోతం తరక్షుః క్రీడయత్యహో
పులి ఒక పంది పిల్లను పట్టుకుని, ఆటగా దానితో ఆడుకుంటుంది.
చలత్పుచ్ఛోథ పిబతి ఫేనిలేనాననేన వై
వాలుతున్న తోకతో, నోట్లో నురుగు పెట్టుకుని అది తాగుతుంది.
యూకా సంవీక్ష్యవీక్ష్యైవ భక్షయేద్దంతకోటిభిః
పిప్పి చూసి, పరిశీలించి, దంతాల చివరలతో తినబడుతుంది.
జాతిస్వభావమాత్సర్యం త్యక్త్వైకత్ర రమంతి చ 4.1.3.
వారంతా జన్మ, స్వభావం, అసూయ అన్నవి వదిలేసి, ఒక చోట కలిసి ఆనందంగా ఉంటారు.
ఆఖుశ్చాఖుభుజః కర్ణం కండూయేత చలాననః
ఒక ఎలుక, మరో ఎలుక చెవిని, ముఖాన్ని కదిలిస్తూ గోకుతుంది.
స్వకంఠం ఘర్షయత్యేవ కేకికంఠే భుజంగమః
పాము తన మెడను, నక్క మెడకు రుద్దుతుంది.
వైరం పరిత్యజ్య లుఠేదుత్ప్లుత్యోత్ప్లుత్య లీలయా
వైరాన్ని వదిలేసి, ఆటగా ఎగిరి ఎగిరి, కలిసిపడి తిరుగుతారు.
క్షుధాంధోపి న గృహ్ణాతి సోపి తస్మాద్బిభేతి నో
బాగా ఆకలితో ఉన్నా, పట్టుకోడు; అతడిని కూడా భయపడడు.
తద్దృష్టిపాతం ముంచన్వై వ్యాఘ్రో దూరం వ్రజత్యహో ఉభే కథయతో ఽన్యోన్యం సఖ్యావివముదాన్వితే
వ్యాఘ్రుడు చూపును మరల్చి, దూరంగా వెళ్తాడు; ఇద్దరూ స్నేహితుల్లా ఆనందంగా పరస్పరం మాట్లాడుకుంటారు.
దృష్ట్వాప్యుద్దండకోదండం శబరం శంబరోమృగః
వేటగాడు విల్లు పైకి ఎత్తి ఉన్నా, మృగం పారిపోదు.
రోహితోఽరణ్యమహిషముద్ధర్షతి నిరాకులః
ఎర్ర జింక అడవిలో మేకపోతు దగ్గరికి భయపడకుండా చేరుతుంది.
హుండౌ చ ముండ యుద్ధాయ న సజ్జేతే జయైషిణౌ
పోరుబాటలో తల ముండగా, తల ముండగా ఉన్నవారు, గెలవాలని ఆశించినా, యుద్ధానికి సిద్ధపడరు.
తృణ్వంతి తృణగుల్మాదీన్శ్వాపదాస్త్వాపదాస్పదమ్ 4.1.3.
మృగాలు ప్రమాదం ఉన్న చోటే, గడ్డి, పొదలు తింటూ తిరుగుతాయి.
యః స్వార్థం మాంసపచనం కురుతే పాపమోహితః
తన ప్రయోజనం కోసం, పాపంతో మాయలో పడి మాంసాన్ని వండేవాడు—
పరప్రాణైస్తు యే ప్రాణాన్స్వాన్పుష్ణం తి హి దుర్ధియః
ఇతరుల ప్రాణాలతో, తమ ప్రాణాలను పోషించేవారు, చెడ్డ మనసు కలవారు—
జాతుమాంసం న భోక్తవ్యం ప్రాణైః కంఠగతైరపి
జన్మించిన మాంసాన్ని, ప్రాణం గొంతులోకి వచ్చినా, తినకూడదు.
వరమేతేశ్వాపదా వై మైత్రావరుణి సేవయా
మైత్రావరుణీ! ఈ కష్టాలు కూడా సేవ చేయడం వల్ల మంచివే.
బకోపి పల్వలే మత్స్యాన్నాశ్నాత్యగ్రేచరానపి
ఒక బకా కూడా చెరువులో ముందుగా కదులుతున్న చేపలను తినదు.
ఏకతః సర్వమాంసాని మత్స్యమాంసం తథకైతః
ఒకవైపు అన్ని రకాల మాంసాలు, మరోవైపు చేప మాంసం—ఇలా తేడా ఉంది.
శ్యేనోపి వర్తికాం దృష్ట్వా భవత్యేష పరాఙ్ముఖః
ఒక గద్ద కూడా వట్టికను చూసి దాని వైపు తిరిగి చూడదు.
సుచిరం నరకాన్భుక్త్వా మదిరాపానలంపటాః
మద్యం తాగడంలో మునిగిపోయినవారు నరకంలో చాలా కాలం బాధలు అనుభవిస్తారు.
అతఏవ పురాణేషు గాథేతి పరిగీయతే
అందుకే పురాణాలలో ఈ గాథ ప్రఖ్యాతి పొందింది.
క్వ మాంసం క్వ శివే భక్తిః క్వ మద్యం క్వ శివార్చనమ్ 4.1.3.
మాంసం ఎక్కడ, శివభక్తి ఎక్కడ? మద్యం ఎక్కడ, శివారాధన ఎక్కడ?
వినా శివప్రసాదం హి భ్రాంతిః క్వాపి న నశ్యతి
శివుని కృప లేకుండా మాయ ఎక్కడా తొలగదు.
ఇత్యాశ్రమచరాన్దృష్ట్వా తిర్యఞ్చోపి మునీనివ
ఇలా ఆశ్రమవాసులను చూసి జంతువులు కూడా మునుల్లా ప్రవర్తిస్తాయి.
యతో విశ్వేశ్వరేణైతే తిర్యఞ్చోప్యత్రవాసినః
విశ్వేశ్వరుడి దయతో ఇక్కడ నివసించే జంతువులు కూడా ఇలా మారతాయి.
జ్ఞాత్వా క్షేత్రస్య మాహాత్మ్యం యో వసేత్కృతనిశ్చయః
ఈ క్షేత్ర మహిమను తెలుసుకొని, దృఢనిశ్చయంతో ఇక్కడ నివసించేవాడు—
అవిముక్తరహస్యజ్ఞా ముచ్యంతే జ్ఞాని నో నరాః
అవిముక్త రహస్యాన్ని తెలిసినవారు విముక్తి పొందుతారు; తెలియని వారు కాదు.
ఇత్యాశ్చర్యపరా దేవా యావద్యాంత్యాశ్రమం మునేః
దేవతలు ఆశ్చర్యపడి, మునివారి ఆశ్రమానికి చేరేవరకు అక్కడే ఉంటారు.
సారసో లక్ష్మణాకంఠే కంఠమాధాయ నిశ్చలః ౬౭ కండూయమానా వరటా స్వచంచుపుటకోటిభిః
ఒక సారసము లక్ష్మణుని మెడను నోటిలో పట్టుకుని కదలకుండా ఉంది; జలజంతువులు తమ నోటితో తామే తాము గోక్కుంటున్నాయి.