జాతు విద్యాగమాలాపైః కదాచిచ్చిత్రవస్తుభిః
ఎప్పుడైనా విద్య, ఆచారాల గురించి మాట్లాడుతూ, మరికొన్నిసార్లు ఆశ్చర్యకరమైన వస్తువులతో,
పుష్పావచయనైర్జాతు కదాచిద్వారిఖేలనైః
ఎప్పుడైనా పువ్వులు ఏరుకుంటూ, మరికొన్నిసార్లు నీటిలో ఆడుకుంటూ,
మైనాకేనార్చితౌ జాతు మేనయా జాతు పూజితౌ
ఎప్పుడైనా మైనాకుడు ఆరాధించి, మరికొన్నిసార్లు మేనాదేవి పూజించి,
జాతు ద్యూతవినోదేన గతిగోష్ఠ్యా కదాచన 1.3.2.17.
ఎప్పుడైనా జూదంలో ఆనందిస్తూ, మరికొన్నిసార్లు ఉల్లాసంగా సంభాషిస్తూ,
ద్యూతనిర్జితమాచ్ఛిద్య పత్యురుత్సంగతాం గతమ్
జూదంలో కోల్పోయినదాన్ని తిరిగి తీసుకుని, ఆనందంతో భర్తవద్దకు వెళ్లింది.
ఇతి తౌ పితరౌ చరాచరాణాం నివసంతౌ కనకాచలాదికేషు
ఇలా, ఆ ఇద్దరు జగత్తుకు తల్లిదండ్రులుగా, బంగారు పర్వతాలు మొదలైనవాటిలో నివసించారు.
పక్వాన్నపానైస్సా తత్ర పర్య్యతర్పయత ప్రజాః
ఆమె అక్కడ ప్రజలకు వండిన అన్నం, పానీయాలతో తృప్తిపరిచింది.
జాతు సంధ్యానుసంధానముకులీకృతలోచనమ్
ఎప్పుడైనా సంధ్యాసమయంలో ధ్యానంలో కళ్లను మూసుకుని ఉండేది.
ధ్యాయతే నూనమధునా కాపి సౌభాగ్యశాలినీ
ఇప్పుడు ఎవరైనా అదృష్టశాలి మహిళ ధ్యానం చేస్తోంది అనిపిస్తోంది.
కథం విజ్ఞాయతే పుంసాం కుటిలా మానసీ స్థితిః
పురుషుల మనస్సులోని వంకర స్థితి ఎలా తెలుసుకోవచ్చు?
మయి దాక్షిణ్యమేవాస్య మన్యే మనసి చేద్రహః
ఈరోజు అతని మనసులో నాపట్ల దయ ఉంటే, అది నిజమేనని నేను అనుకుంటున్నాను.
అద్యప్రభృతి తే దాసస్తపోభిః క్రీత ఇత్యపి
ఈ రోజు నుండి, నేను నీకు తపస్సుతో సంపాదించబడిన దాసుడినని అతను అంటున్నాడు.
అసమానానురాగేషు నారీణాం మూఢచేతసామ్
మూఢమైన మనసున్న స్త్రీల ప్రేమ ఎప్పుడూ సమానంగా ఉండదు, స్థిరంగా ఉండదు.
ఇతి ప్రణయరోషేణ దేవ్యాః కలుషచేతసః
ప్రేమతో కూడిన కోపంతో ఆ దేవికి మనసు కలవరపడింది.
వాష్పవారిప్లవే తస్యా ఆతామ్రే చ విలోచనే
ఆమె కన్నులు కన్నీళ్లతో నిండిపోయి, ఎర్రగా మారాయి.
యత్తస్యాధీనతిలకం భ్రువోర్యుగమభజ్యత 1.3.2.18.
ఆమె కనుబొమ్మలపై ఆధారపడి ఉన్న తిలకం విడిపోయింది.
అంతర్మన్యుభరేణాస్యాః కంపతే స్మాధరచ్ఛదః
లోపలి కోపంతో ఆమె దిగువ పెదవి కంపించసాగింది.
అతీవ రజ్యమానే తత్పార్వత్యా గండమండలమ్
పార్వతిదేవికి ఆ క్షణంలో చెక్కిళ్లు బాగా ఎర్రగా మారాయి.
అంతర్వేపధుతౌ తస్యాశ్చకంపాతే పయోధరౌ
ఆమెకు లోపల వణుకు రావడంతో ఆమె వక్షోజాలు కంపించాయి.
అచింతయచ్చ సంభూయ సౌభాగ్యాభావతో నను
నా అదృష్టం లేకపోవడమే దీనికి కారణమని ఆమె మనసులో ఆలోచించింది.
తదైషా క్వాపి యాస్యామి కిమత్రాస్త్యేకయా మమ
ఇప్పుడు నేను ఎక్కడికైనా వెళ్ళిపోతాను; ఇక్కడ నాకు ఒంటరిగా ఏముంది?
నిమీలితాక్షిణ్యేవాస్య గంతవ్యం నిభృతం మయా
కళ్లను మూసుకొని, నిశ్శబ్దంగా వెళ్లిపోవాలని ఆమె నిర్ణయించింది.
వత్సౌ తు వర్ధయత్యేవ గంగేయమతివత్సలా
అయితే గంగా ఎప్పుడూ ప్రేమతో తన కుమారులను పెంచుతూనే ఉంది.
ఇతి నిశ్చిత్య దేవస్య పార్శ్వాదాశు నివృత్త్య సా
అలా నిర్ణయించుకొని, ఆమె పరమేశ్వరుని పక్కనుండి త్వరగా వెళ్లిపోయింది.
చలావతీ మాల్యవతీ మాలినీ విజయా జయా
చలావతి, మాల్యవతి, మాలిని, విజయ, జయ—
తత్ర సాపి గిరీన్పుణ్యాన్వనాని నగరాణి చ 1.3.2.18.
అక్కడ ఆమె పవిత్రమైన పర్వతాలు, అడవులు, పట్టణాలు తిరిగింది.
భ్రమంతీ సహ్యపాదేషు ద్రావిడాఖ్యే సునీవృతి
సహ్యపర్వతాల అడివుల్లో, ద్రావిడ దేశంలో, మంచి నివాసస్థలంలో ఆమె సంచరించింది.
దృశ్యోఽయం నాతిదూరేణ పురస్తాత్సకలారుణః
ఇదిగో, ముందుకు చాలా దూరంలో కాదు, అంతా ఎర్రగా ప్రకాశిస్తోంది.
ఉపత్యకాసు చైతస్య దృశ్యంతే తాపసాశ్రమాః
ఆ లోయల్లో తపస్సు చేసే ఋషుల ఆశ్రమాలు కనిపిస్తున్నాయి.
గత్వా నిరూపయామస్తానిమాన్పుణ్యాశ్రమాన్వయమ్
వెళ్లి, ఆ పవిత్ర ఆశ్రమాలను చూద్దాం.