నిరుధ్య బ్రాధ్నమధ్వానం కృతకృత్య ఇవాద్రిరాట్
సూర్యుని మార్గాన్ని ఆపేసి, పర్వతాధిపతి తన కార్యం పూర్తయినట్టు నిలిచిపోయాడు.
యమద్యయమకర్తాసౌ దక్షిణం ప్రక్రమిష్యతి
కష్టమైన పనులు చేసే వాడు, ఆయన దక్షిణ దిశగా పోతాడు.
యావత్స్వశ క్తిం శక్తోపి న దర్శయతి కర్హిచిత్
తనకు శక్తి ఉన్నా, ఎప్పుడూ తన శక్తిని చూపించడు.
ఇతి చింతామహాభారం త్యక్త్వా తస్థౌ స్థిరోద్యమః
ఇలాంటి భారమైన ఆందోళనలను వదిలేసి, అతడు దృఢంగా నిలిచిపోయాడు.
వ్యాస ఉవాచ ఉదియాయోదయగిరౌ శుచిప్రసృమరైః కరైః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఉదయపర్వతంపై సూర్యుడు, తన స్వచ్ఛమైన ప్రకాశవంతమైన కిరణాలతో ఉదయించాడు.
సంవర్ధయన్సతాం ధర్మాన్త్యక్కుర్వంస్తామసీం స్థితిమ్
మంచివాళ్ల ధర్మాలను పెంపొందిస్తూ, అంధకారాన్ని తొలగించాడు.
హవ్యం కవ్యం భూతబలిం దేవాదీనాం ప్రవర్తయన్
దేవతలకు, పితృదేవతలకు హోమాలు, భూతాలకు బలిపూజలు జరిపించాడు.
అసతాం హృది వక్త్రేషు నిర్దిశంస్తమసః స్థితిమ్
దుష్టుల హృదయాల్లో, మాటల్లో అంధకారం ఎలా ఉంటుందో చూపించాడు.
యస్మిన్నభ్యుదితే జాతః సమ్యక్పుణ్యజనోదయః
ఆయన ఉదయించినప్పుడు, సజ్జనుల పుణ్యఫలం నిజంగా వికసిస్తుంది.
సాయమస్తమితః ప్రాతః కథం జీవేద్రవిః పునః
సాయంకాలం అస్తమించిన సూర్యుడు, మరుసటి ఉదయం ఎలా మళ్లీ జీవించగలడు?
యామం భుక్త్వా తథాగ్నేయీం జ్వలంతీం విరహాదివ
అగ్నిమార్గాన్ని దాటి, వేరుపడినట్టు ప్రకాశిస్తూ ముందుకు సాగుతాడు.
తాంబూలీరాగరక్తౌష్ఠీం ద్రాక్షాస్తబకసుస్తనీమ్
తాంబూలం, కర్పూరం వల్ల పెదాలు ఎర్రగా, ద్రాక్షగుచ్ఛాలతో పోషితుడై ఉంటాడు.
మలయానిల నిఃశ్వాసాం క్షీరోదకవరాంబరామ్
మలయ పర్వతపు గాలి ఊపిరితో, పాల సముద్రపు ఉత్తమ వస్త్రాలతో అలంకరించబడింది.
కావేరీగౌతమీజంఘాం చోలచోలాం శుకావృతామ్ 4.1.2.
కావేరి, గౌతమీ నదులు ఆమె కాళ్లుగా, చోళ దేశాలతో ఆమెను కప్పి, పచ్చ పక్షులతో అలంకరించబడింది.
సుకోమలమహారాష్ట్రీవాగ్విలాసమనోహరామ్
మహారాష్ట్ర భాషలోని మృదువైన మాటలతో ఆకర్షణీయంగా, మృదువుగా, ఆనందంగా ఉంది.
సుదక్షదక్షిణామాశామాశానాథః ప్రతస్థివాన్
అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన దక్షిణ దిశవైపు దిక్పతి ప్రయాణం ప్రారంభించాడు.
న శేకురగ్రతో గంతుం తతోఽనూరుర్వ్యజిజ్ఞపత్
వారు ముందుకు వెళ్లలేకపోయారు. అప్పుడు అనూరురు మాట్లాడాడు.
అనూరురువాచ భానో మానోన్నతో విన్ధ్యో నిద్ధ్యయ గగనం స్థితః
అనూరురు చెప్పాడు: "ఓ భాను, గర్వంతో ఉన్న వింధ్య పర్వతం ఆకాశాన్ని ఆపివేసి నిలబడి ఉంది."
అన్రూరువాక్యమాకర్ణ్య సవితా హృద్యచిన్తయత్
అనూరురుని మాటలు విని, సూర్యుడు తన హృదయంలో ఆలోచించాడు.
వ్యాస ఉవాచ సూరః శూరోపి కిం కుర్యాత్ప్రాంతరే వర్త్మనిస్థితః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: "దారి మధ్యలో అడ్డంకి వచ్చినప్పుడు, వీరుడు అయినా ఏమి చేయగలడు?"
గృహ్యత్రాప్రత్యూష్టేః క్షణం నావతిష్ఠతి
ప్రయాణానికి సమయం రాకపోతే, క్షణమంతకూ అక్కడ ఉండడు.
యోజనానాం సహస్రే ద్వే ద్వే శతే ద్వే చ యోజనే
రెండు వేల, రెండు వందలు, రెండు యోజనాల దూరం ఉంది.
గతే బహుతిథేకాలే ప్రాచ్యౌదీచ్యాం భృశార్దితాః
చాలా కాలం గడిచిన తర్వాత, తూర్పు, ఉత్తర దిశల్లో ఉన్నవారు తీవ్రమైన బాధను అనుభవించారు.
పాశ్చాత్యా దక్షిణాత్యాశ్చ నిద్రాముద్రితలోచనాః 4.1.2.
పడమర, దక్షిణ దిశల్లో ఉన్నవారు నిద్రలో కన్నులు మూసుకున్నారు.
అహోనాహస్కరాభావాన్నిశానైవాఽనిశాకరాత్
పగలు సూర్యుడు లేక, రాత్రి చంద్రుడు లేక, అంధకారం మాత్రమే ఉంది.
బ్రహ్మాండం కిమకాండే వై లయమేష్యతి తత్కథమ్
బ్రహ్మాండం కూలిపోకపోతే, ఈ జగత్తు ఎలా లయమవుతుంది?
స్వాహాస్వధావషట్కారవర్జితే జగతీతలే
స్వాహా, స్వధా, వషట్ లేని భూమిపై,
సూర్యోదయాత్ప్రవర్తంతే యజ్ఞాద్యాః సకలాః క్రియాః
సూర్యోదయంతోనే యజ్ఞాది అన్ని కర్మలు ప్రారంభమవుతాయి.
చిత్రగుప్తాదయః సర్వే కాలం జానంతి సూర్యతః
చిత్రగుప్తుడు మొదలుకుని అందరూ కాలాన్ని సూర్యుని ద్వారా తెలుసుకుంటారు.
తత్సూర్యస్య గతిస్తంభాత్స్తంభితం భువనత్రయమ్
సూర్యుని ప్రయాణం ఆగిపోవడంతో, మూడు లోకాలు కూడా నిలిచిపోయాయి.