అథవా మద్విధానాం హి కేయం చింతా మహాత్మనామ్
లేదా, నా వంటి గొప్ప మనసున్నవారికి ఈ రకమైన ఆందోళన ఎందుకు?
గతే మునౌ నినిందస్వమతీవోద్విగ్నమానసః
ఆ ముని వెళ్లిపోయిన తర్వాత, వింధ్యుడు తీవ్రంగా కలతచెందిన మనసుతో తనను తాను నిందించుకున్నాడు.
వింధ్య ఉవాచ ధిగ్జీవితంశాస్త్రకలోజ్ఝితస్య ధిగ్జీవితం చోద్యమవర్జితస్య
వింధ్యుడు ఇలా అన్నాడు: జ్ఞానం, విద్య లేని వాడి జీవితం వృథా; ప్రయత్నం లేని వాడి జీవితం కూడా వృథానే.
కథం భునక్తి స దివా కథం రాత్రౌ స్వపిత్యహో
అటువంటి వాడు పగలు ఎలా తింటాడు? రాత్రి ఎలా నిద్రపోతాడు? హాయ్!
అహోదవాగ్నిదవథుస్తథామాం న స బాధతే
అటువంటి బాధ నాకు అడవి అగ్ని లేదా వ్యాధి కూడా ఇంతగా బాధించవు.
యుక్తముక్తం పురావిద్భిశ్చిన్తామూర్తిః సుదారుణా
పూర్వకాలంలో జ్ఞానులు చెప్పిన మాట నిజమే: ఆందోళన అనేది అత్యంత భయంకరమైన బాధ.
చిన్తాజ్వరో మనుష్యాణాం క్షుధాంనిద్రాంబలం హరేత్
మనుషులకు ఆందోళన అనే జ్వరం ఆకలి, నిద్ర, బలాన్ని పోగొడుతుంది.
జ్వరో వ్యతీతే షడహే జీర్ణజ్వర ఇహోచ్యతే 4.1.1.
ఒక జ్వరం ఆరు రోజులు కొనసాగితే, దీనిని ఇక్కడ దీర్ఘజ్వరం అంటారు.
ధన్యో ధన్వతరిర్నాత్ర చరకశ్చరతీహ న
ఇక్కడ ధన్వంతరి ధన్యుడు; కానీ చరకుడు ఇక్కడ సంచరించడు.
కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి కథం మేరుం జయామ్యహమ్
నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి పోవాలి? మేరు పర్వతాన్ని ఎలా జయించాలి?
శక్రం కోపయతా పూర్వమస్మద్గోత్రేణ కేనచిత్
ఇంతకుముందు మా వంశంలో ఎవరో ఒకరు ఇంద్రుడిని కోపగించేశారు.
అథవా స కథం మేరుస్తథోచ్చైః స్పర్ద్ధతే మయా
లేదా, మేరు నాతో ఇంత ఎత్తులో ఎలా పోటీ పడుతున్నాడు?
అలీకవాక్త్వమథవా సంభావ్యం నారదే కథమ్
లేదా, నారదుడు చెప్పిన మాటలు అబద్ధమా? అది ఎలా నమ్మాలి?
యుక్తాయుక్తవిచారోథ మాదృశేనోపయుజ్యతే
సరియైనది, తప్పైనదీ ఏంటో విచారించడం నా వంటి వాడికి అవసరమే.
అథవా చిన్తనైరేతైః కింవ్యర్థైర్విశ్వకారకమ్
లేకపోతే, ఈ వ్యర్థమైన ఆలోచనలు విశ్వాన్ని సృష్టించినవాడి గురించి ఎందుకు చేయాలి?
అనాథనాథః సర్వేషాం విశ్వనాథో హి గీయతే
అనాథలకు ఆశ్రయమైనవాడు, అందరికీ అధిపతిగా ఉన్నవాడు, ఆయనను విశ్వనాథుడు అని స్తుతిస్తారు.
ఏతదేవ కరిష్యామి నేష్టం కాలవిలంబనమ్
నేను ఇదే చేస్తాను; ఆలస్యం కావాలని నాకు ఇష్టం లేదు.
మేరుం ప్రదక్షిణీకుర్యాన్నిత్యమేవ దివాకరః 4.1.1.
ప్రతిరోజూ సూర్యుడు మెరుపర్వతాన్ని ప్రదక్షిణగా తిరుగుతూనే ఉంటాడు.
ఇతి నిశ్చిత్య విన్ధ్యాద్రిర్వవృధే స మృధేక్షణః
ఇలా నిశ్చయించుకుని, మృదువైన చూపుతో వింధ్యపర్వతం పెరుగడం మొదలుపెట్టింది.
కైశ్చిత్సార్ద్ధం విరోధో న కర్తవ్యః కేనచిత్క్వచిత్
కొంతమందితో కలసి ఎవరూ ఎప్పుడూ ఎక్కడా శత్రుత్వం చేయకూడదు.
నిరుధ్య బ్రాధ్నమధ్వానం కృతకృత్య ఇవాద్రిరాట్
సూర్యుని మార్గాన్ని ఆపేసి, పర్వతాధిపతి తన కార్యం పూర్తయినట్టు నిలిచిపోయాడు.
యమద్యయమకర్తాసౌ దక్షిణం ప్రక్రమిష్యతి
కష్టమైన పనులు చేసే వాడు, ఆయన దక్షిణ దిశగా పోతాడు.
యావత్స్వశ క్తిం శక్తోపి న దర్శయతి కర్హిచిత్
తనకు శక్తి ఉన్నా, ఎప్పుడూ తన శక్తిని చూపించడు.
ఇతి చింతామహాభారం త్యక్త్వా తస్థౌ స్థిరోద్యమః
ఇలాంటి భారమైన ఆందోళనలను వదిలేసి, అతడు దృఢంగా నిలిచిపోయాడు.
వ్యాస ఉవాచ ఉదియాయోదయగిరౌ శుచిప్రసృమరైః కరైః
వ్యాసుడు చెప్పాడు: ఉదయపర్వతంపై సూర్యుడు, తన స్వచ్ఛమైన ప్రకాశవంతమైన కిరణాలతో ఉదయించాడు.
సంవర్ధయన్సతాం ధర్మాన్త్యక్కుర్వంస్తామసీం స్థితిమ్
మంచివాళ్ల ధర్మాలను పెంపొందిస్తూ, అంధకారాన్ని తొలగించాడు.
హవ్యం కవ్యం భూతబలిం దేవాదీనాం ప్రవర్తయన్
దేవతలకు, పితృదేవతలకు హోమాలు, భూతాలకు బలిపూజలు జరిపించాడు.
అసతాం హృది వక్త్రేషు నిర్దిశంస్తమసః స్థితిమ్
దుష్టుల హృదయాల్లో, మాటల్లో అంధకారం ఎలా ఉంటుందో చూపించాడు.
యస్మిన్నభ్యుదితే జాతః సమ్యక్పుణ్యజనోదయః
ఆయన ఉదయించినప్పుడు, సజ్జనుల పుణ్యఫలం నిజంగా వికసిస్తుంది.
సాయమస్తమితః ప్రాతః కథం జీవేద్రవిః పునః
సాయంకాలం అస్తమించిన సూర్యుడు, మరుసటి ఉదయం ఎలా మళ్లీ జీవించగలడు?