అథవా చిత్తనిర్వృత్యై జ్ఞాతుమిచ్ఛసి భారత
లేకపోతే, నీ మనసుకు సంతృప్తి కోసం తెలుసుకోవాలని అనుకుంటే, ఓ భారతా—
ఏకోఽహమేవ సంగ్రామే సర్వే తిష్ఠంతు తే రథాః
యుద్ధంలో నేను ఒక్కడే ఉంటాను; నీ రథాలన్నీ పక్కన నిలిపివేయి.
ఇత్యర్జునవచః శ్రుత్వా స్మయన్దామోదరోఽబ్రవీత్
అర్జునుడు చెప్పిన మాటలు విని, దామోదరుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
తతశ్చ శంఖాన్భేరీశ్చ శతశశ్చైవ పుష్కరాన్
ఆ తర్వాత శంఖాలు, బేరీలు, వందలాది పుష్కరాలు మోగించబడ్డాయి.
యేన తప్తం గుప్తక్షేత్రే యేన దేవ్యః సుతోషితాః 1.2.66.
ఎవడు రహస్య స్థలాన్ని తపించి, ఎవడు దేవతలను సంతోషపరిచాడో—
యద్బ్రవీమి వచః సత్యం శృణుధ్వం తన్నరాధిపాః
నేను చెప్పేది నిజమే—దీనిని వినండి, ఓ రాజులారా.
యదార్యేణ ప్రతిజ్ఞాతమర్జునేన మహాత్మనా
ఆర్యుడైన మహాత్ముడు అర్జునుడు చేసిన ప్రతిజ్ఞ—
సర్వే భవంతస్తిష్ఠంతు సార్జునాః సహకేశవాః
అర్జునుడు, కేశవుడు ఉన్న వారందరూ అక్కడే ఉండండి.
మయి తిష్ఠతి కేనాపి శస్త్రగ్రాహ్యం న క్షత్రియైః
నేను ఇక్కడ ఉన్నంతవరకు, ఏ క్షత్రియుడూ ఆయుధాన్ని ఎత్తకూడదు.
పశ్యధ్వం మే బలం బాహ్వోర్దేవ్యారాధనసంభవమ్
దేవిని ఆరాధించి పొందిన నా బాహువుల బలాన్ని చూడండి.
పశ్యధ్వం మే ధనుర్ఘోరం తూణీరావక్షయౌ తథా
నా భయంకరమైన ధనుస్సును, అలాగే ఎప్పటికీ ఖాళీ కాకపోయే నా తుణీరులను చూడండి.
ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా క్షత్రియా విస్మయం యయుః
అతని మాటలు విని, క్షత్రియులు ఆశ్చర్యపోయారు.
తమాహ లలితం కృష్ణః ఫాల్గునం పరమం వచః
ఆ తర్వాత కృష్ణుడు ఫల్గుణునికి మృదువుగా పరమమైన మాటలు చెప్పాడు.
నవకోటియుతోఽనేన పలాశీ నిహతః పురా
అతడు గతంలో తొంభై కోట్లతో కూడిన పలాశిని సంహరించాడు.
పునః ప్రక్ష్యామదే త్వేనం క్వేనోపాయేన కౌరవాన్ 1.2.66.
మళ్ళీ అడుగుతాను, కౌరవులను ఎలా ఓడించవచ్చో చెప్పు.
తతః స్మరన్యాదవేంద్రో భైమిపుత్రమభాషత
ఆ తర్వాత, యాదవుల అధిపతి గుర్తు చేసుకొని, భీముని కుమారునితో మాట్లాడాడు.
భీప్మద్రోణకృపద్రౌణికర్ణదుర్యోధనాదిభిః
భీముడు, మద్రుడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు, ద్రౌణి, కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు మరియు మరికొందరిచేత—
అయం మహాన్విస్మయస్తే వచసో భైమినందన
భీముని ఆనందమా, నీకు ఈ మాటలు గొప్ప ఆశ్చర్యంగా ఉన్నాయి.
తద్బ్రూహి కేనోపాయేన ముహూర్తాద్ధంసి కౌరవాన్
అయితే, కౌరవులను ఒక్క క్షణంలో ఎలా సంహరించవచ్చో చెప్పు.
సింహవక్షాః పర్వతాభో నానాభూషణభూషితః
సింహపు ఛాతీతో, కొండలా ఆకారంతో,色色 అలంకారాలతో అలంకరించబడి,
ఘటాస్యో ఘటహాసశ్చ ఊర్ధ్వకేశోఽతిదీప్తి మాన్
ఒక మడకలా ముఖం, మడకలా నవ్వు, పైకి లేచిన జుట్టుతో, అపూర్వ తేజస్సుతో,
దేవీదత్తాతులబలో బర్బరీకోఽభ్యభాషత
దేవతల వరంతో అసమాన బలాన్ని పొందిన బర్బరీకుడు మాట్లాడాడు.
తదహం దర్శయామ్యేష పశ్యధ్వం సహకేశవాః నిఃశల్యం చాపి సంపూర్ణం సిందూరాభేణ భస్మనా
ఇప్పుడు నేను ఇది చూపిస్తాను; కేశవుని తోడులారా, చూడండి, సైన్యం బాణాల్లేకుండా, సింధూరపు రంగు బూడిదతో నిండిపోయింది.
ఆకర్ణమాకృప్య చ తం ముమోచ ముఖాదథోద్భూతమభూచ్చ భస్మ
తన చెవివరకు ఎక్కించి, దాన్ని వదిలాడు; అప్పుడు అతని నోటిలోంచి బూడిద వెలువడింది.
సేనాద్వయే తచ్చ పపాత శీఘ్రం యస్యైవ యత్రాస్తి చ మృత్యుమర్మ 1.2.66.
ఆ బూడిద రెండు సైన్యాల మధ్య వేగంగా పడింది, మరణానికి ముఖ్యమైన చోటల్లా.
ఊరౌ దుర్యోధనస్యాపి శల్యస్యాపి చ వక్షసి
దుర్యోధనుని తొడలపై, శల్యుని ఛాతిపై,
కృష్ణస్య పాదతల లకే కంఠే ద్రుపదమత్స్యయోః
కృష్ణుని పాదతలంపై, ద్రుపదుడు, మత్స్యుని మెడలపై,
పపాత రక్తం తద్భస్మ యత్ర యేషాం చ మర్మ చ
వాళ్లకు ప్రాణమార్గాలు ఎక్కడైతే ఉన్నాయో అక్కడ ఆ ఎర్ర బూడిద పడింది.
ఇతి కృత్వా తతో భూయో బర్బరీకోఽభ్యభాషత
ఇలా చేసి, మళ్లీ బర్బరీకుడు మాట్లాడాడు.
అధునా పాతయిష్యామి మర్మస్వేషాం శితాఞ్ఛరాన్
ఇప్పుడు నేను వాళ్ల ప్రాణమార్గాలపై పదునైన బాణాలు వేసేస్తాను.