తలాతలం తథా గుల్ఫౌ జంఘే చాస్య మహాతలమ్
అడివేలు తలాతలానికి, కాళ్ల మడమలు మహాతలానికి అంటారు.
నాభిం మహీతలం ప్రాహుర్భువర్లోకమథోదరమ్
నాభి భూమికి, పొత్తికడుపు భువర్లೋಕానికి అంటారు.
నేత్రే తపః సత్యలోకం శీర్షదేశం వదంతి చ
కళ్లను తపోలೋಕంగా, తల భాగాన్ని సత్యలోకంగా చెబుతారు.
తథాత్ర ధాతవః సప్త నామతస్తాన్నిబోధ మే
ఇక్కడ ఏడు రకాల ధాతువులు ఉన్నాయి; వాటి పేర్లు విను.
అస్థ్నామత్ర శతాని స్యుస్త్రీణి షష్ట్యధికాని చ
ఇక్కడ ఎముకలు మూడువందల అరవై ఉంటాయని చెబుతారు.
షట్పంచాశత్సహస్రాణి తథాన్యాని నవైవ తు
ఇంకా యాభై ఆరు వేల తొమ్మిది ఇతర భాగాలు కూడా ఉన్నాయి.
సార్ధాభిస్తిసృభిశ్ఛన్నం సమంతాద్రోమకోటిభిః
ఇవి మూడు సగం రెట్లు ఎక్కువ రోమకూపాలతో చుట్టూ కప్పబడి ఉంటాయి.
షడంగాని ప్రధానాని కథ్యమానాని మే శృణు 1.2.50.
ప్రధానమైన ఆరు అవయవాలను నేను చెప్పబోతున్నాను; విను.
అంత్రాణ్యత్ర తథా త్రీణి సార్ధవ్యామత్రయాణి చ
ఇక్కడ మూడు పేగులు ఉంటాయి; ఒక్కొక్కటి ఒకన్నర ముద్దల పొడవుంటుంది.
ఊర్ధ్వనాలమధోవక్త్రం హృది పద్మం ప్రకీర్త్యతే
పై భాగం నాళం, కింద భాగం నోరు; హృదయంలో కమలం ఉంది అని అంటారు.
మజ్జాతో మేదసశ్చైవ వసాయాశ్చ తథా ద్విజ
మజ్జ, మేద, వసా — ఇవన్నీ ఇక్కడ ఉంటాయని, ద్విజుడా,
రక్తస్య చరమస్యాత్ర గర్తా ద్వ్యంజలయః స్మృతాః
ఇక్కడ చివరి రక్తానికి గుహ రెండు ముద్దల పరిమాణంలో ఉంటుందని అంటారు.
సీవన్యశ్చ తథా సప్త పంచ మూర్ధానమాస్థితాః
అలాగే, ఏడుగురు శీవన్యలు, ఐదుగురు తలపై ఉన్నారు.
నాడ్యః సర్వాః ప్రవర్తంతే నాభిపద్మాత్తథాత్ర చ
అన్ని నాడులు ఇక్కడ నాభిపద్మం నుండి ఉద్భవిస్తాయి.
నాసికాద్వారమాసాద్య సంస్థితే దేహవర్ధనే
నాసిక ద్వారం చేరిన తర్వాత, అవి శరీర వృద్ధిలో స్థిరంగా ఉంటాయి.
ప్రాణాపానసమానాశ్చ ఉదానో వ్యాన ఏవ చ
ప్రాణం, అపానం, సమానం, ఉదానం, వ్యానం కూడా ఉన్నాయి.
ఉచ్ఛ్వాసశ్చైవ నిఃశ్వాసో హ్యన్నపానప్రవేశనమ్
ఉపిరి లోపలికి తీసుకోవడం, బయటికి వదిలిపెట్టడం, అన్నపానీయాలు లోపలికి పోవడం జరుగుతాయి.
త్యాగో విణ్మూత్రశుక్రాణాం గర్భవిస్రవణం తథా 1.2.50.
విసర్జన ద్వారా మలము, మూత్రం, శుక్రం, అలాగే గర్భం బయటకు పోతాయి.
సమానో ధారయత్యన్నం వివేచయతి చాప్యథ
సమానం అన్నాన్ని పట్టుకొని, దాన్ని వేరు చేస్తుంది.
వాక్ప్రవృత్తిప్రదోద్గారే ప్రయత్నే సర్వకర్మణామ్
ఇది మాట మాట్లాడే శక్తిని, ఉబ్బసం రావడాన్ని, అన్ని పనుల్లో శ్రమను కలుగజేస్తుంది.
వ్యానో హృది స్థితో నిత్యం తథా దేహచరోపి చ
వ్యానం ఎప్పుడూ హృదయంలో ఉండి, శరీరమంతా సంచరిస్తుంది.
పాచకో రజకశ్చైవ సాధకాలోచకౌ తథా
పాచకుడు, రాజకుడు, సాధకుడు, ఆలోచకుడు అనే పేర్లతో ఇవి పిలవబడతాయి.
పాచకస్తు పచత్యన్నం నిత్యం పక్వాశయే స్థిత.
పాచకుడు కడుపులో ఉండి, అన్నాన్ని ఎప్పుడూ జీర్ణించేస్తాడు.
సాధకో హృదిసంస్థశ్చ బుద్ధ్యాద్యుత్సాహకారకః
సాధకుడు హృదయంలో ఉండి, బుద్ధి మరియు ఉత్సాహానికి కారణమవుతాడు.
త్వక్సంస్థో భ్రాజకో దేహం భ్రాజయేన్నిర్మలీకృతః
భ్రాజకుడు చర్మంలో ఉండి, శరీరాన్ని ప్రకాశవంతంగా, శుద్ధంగా చేస్తాడు.
ఆలంబకస్తథా దేహే పంచధా సోమ ఉచ్యతే
ఆలంబకుడు శరీరంలో ఉండి, సోమం అయిదు విధాలుగా ఉంటుందని అంటారు.
బోధకో రసనాస్థశ్చ రసానామవబోధకః
బోధకుడు నాలుకలో ఉండి, రుచులను గ్రహించేవాడు.
సర్వసంధిగతశ్చైవ శ్లేష్మణః శ్లేష్మకృత్తథా 1.2.50.
అది అన్ని సంధుల్లో ఉండి, శ్లేష్మాన్ని కలిగించేది, ఉత్పత్తి చేయేది కూడా.
ఏవం వాయ్వగ్నిసోమైశ్చ దేహః సంధారితస్త్వసౌ
ఇలా, వాయువు, అగ్ని, సోమం వల్ల శరీరం నిలబడుతుంది.
పార్థివానీహ జానీహి ఘ్రాణకేశనఖాని చ
ఇక్కడ భూమి తత్వాలను, ముక్కు, జుట్టు, గోళ్ళను తెలుసుకో.