మధ్యే క్లీబస్తు వామే స్త్రీ దక్షిణే పురుషస్తథా
మధ్యలో ఉంటే నపుంసకం, ఎడమవైపు ఉంటే స్త్రీ, కుడివైపు ఉంటే పురుషుడు అవుతాడు.
యస్యాం తిష్ఠత్యసౌ యోనౌ తాం చ వేత్తి న సంశయః
అది యోనిలో ఎక్కడ ఉన్నదో స్పష్టంగా తెలిసిపోతుంది, సందేహం లేదు.
అంధే తమసి కిం దృశ్యో గంధాన్మోహం దృఢం లభేత్
చీకటి లోపల ఏమి కనిపించదు; వాసనల వల్ల గాఢమైన మోహం కలుగుతుంది.
వ్యాయామే లభతే మాతుః క్లేశం వ్యాధేశ్చ వేదనామ్
కదలిక వల్ల తల్లి బాధను, వ్యాధి వల్ల నొప్పిని అనుభవిస్తుంది.
సౌకుమార్యాద్రుజం తీవ్రాం జనయంతి చ తస్య తే
అది చాలా మృదువుగా ఉండటం వల్ల ఆ నొప్పులు దానికి తీవ్రమైన బాధను కలిగిస్తాయి.
సంతప్యతే భృశం గర్భే కర్మభిశ్చ పురాతనైః
గర్భంలో పూర్వకర్మల వల్ల అది బాగా బాధపడుతుంది.
జన్మ చేదహమాప్స్యామి మానుష్యే జీవితం తథా
నేను జన్మ పొందితే, అలాగే మానవ జన్మ కూడా వస్తే—
ఏవం తు చింతయానస్య సీమంతోన్నయనాదను
ఇలా ఆలోచిస్తూ, తలవెంట్రుకలు విడిపోతున్న సమయంలో—
తతః స్వకాలే సంపూర్ణే సూతిమారుతచాలితః ।।1.2.49.
తరువాత, సమయం పూర్తయినప్పుడు, ప్రసవవాయువు తో అది కదులుతుంది.
అధోముఖః సంకటేన యోనిద్వారేణ నిఃసరేత్
తలకిందుగా, ఇరుకైన మార్గం ద్వారా యోని ద్వారం బయటకు వస్తుంది.
కరపత్రసమస్పర్శం కరసంస్పర్శనాదికమ్
పొడవాటి ఆకుల మాదిరి తాకే స్పర్శను, చేతి తాకిడిని అనుభవిస్తుంది.
ప్రాక్కర్మవశగస్యాస్య గర్భజ్ఞానం చ నశ్యతి
పూర్వకర్మ ప్రభావంతో, గర్భంలో ఉన్న జ్ఞానం అది మర్చిపోతుంది.
అస్థిపట్టతులాస్తంభస్నాయుబంధేన యంత్రితమ్
ఎముకలు, పట్టీలు, స్థంభాలు, స్నాయులతో బంధించబడి, అది కట్టుబడి ఉంటుంది.
సప్తభిత్తిసుసంబద్ధం ఛన్నం రోమ తృణైరపి
ఏడు గోడలతో బలంగా కలిపి, గడ్డి లాంటి రోమాలతో కూడా కప్పబడి ఉంటుంది.
ఓష్ఠద్వయకపాటం చ దంతార్గలవిముద్రితమ్
రెండు పెదాలు గుమ్మంలా ఉంటాయి, అవి పళ్లతో మూసివేయబడి ఉంటాయి.
జరాశోకసమావిష్టం కాలవక్త్రానలస్థితమ్
ఈ శరీరం వృద్ధాప్యంతో, దుఃఖంతో బాధపడుతూ, కాలమహా అగ్నిలోనే ఉంటుంది.
ఏవం సంజాయతే పుంసో దేహగేహమిదం ద్విజ
ఇలా, ద్విజుడా, ఈ శరీరమనే ఇల్లు మనిషికి ఏర్పడుతుంది.
మోక్షం స్వర్గం చ నరకమాస్తే సంసాధయన్నపి
ఇహలోకంలో పనులు చేస్తూనే, అతడు మోక్షాన్ని, స్వర్గాన్ని లేదా నరకాన్ని పొందుతాడు.
శరీరలక్షణం శ్రోతుం పునరిచ్ఛామి తద్వద
శరీర లక్షణాలు మళ్లీ వినాలనుకుంటున్నాను; వాటిని వివరించు.
పాదమూలం చ పాతాలం ప్రపదం చ రసాతలమ్
పాదాల తాడులు పాతాళానికి, పాదాల ముందు భాగం రసాతలానికి సమానం.
తలాతలం తథా గుల్ఫౌ జంఘే చాస్య మహాతలమ్
అడివేలు తలాతలానికి, కాళ్ల మడమలు మహాతలానికి అంటారు.
నాభిం మహీతలం ప్రాహుర్భువర్లోకమథోదరమ్
నాభి భూమికి, పొత్తికడుపు భువర్లೋಕానికి అంటారు.
నేత్రే తపః సత్యలోకం శీర్షదేశం వదంతి చ
కళ్లను తపోలೋಕంగా, తల భాగాన్ని సత్యలోకంగా చెబుతారు.
తథాత్ర ధాతవః సప్త నామతస్తాన్నిబోధ మే
ఇక్కడ ఏడు రకాల ధాతువులు ఉన్నాయి; వాటి పేర్లు విను.
అస్థ్నామత్ర శతాని స్యుస్త్రీణి షష్ట్యధికాని చ
ఇక్కడ ఎముకలు మూడువందల అరవై ఉంటాయని చెబుతారు.
షట్పంచాశత్సహస్రాణి తథాన్యాని నవైవ తు
ఇంకా యాభై ఆరు వేల తొమ్మిది ఇతర భాగాలు కూడా ఉన్నాయి.
సార్ధాభిస్తిసృభిశ్ఛన్నం సమంతాద్రోమకోటిభిః
ఇవి మూడు సగం రెట్లు ఎక్కువ రోమకూపాలతో చుట్టూ కప్పబడి ఉంటాయి.
షడంగాని ప్రధానాని కథ్యమానాని మే శృణు 1.2.50.
ప్రధానమైన ఆరు అవయవాలను నేను చెప్పబోతున్నాను; విను.
అంత్రాణ్యత్ర తథా త్రీణి సార్ధవ్యామత్రయాణి చ
ఇక్కడ మూడు పేగులు ఉంటాయి; ఒక్కొక్కటి ఒకన్నర ముద్దల పొడవుంటుంది.
ఊర్ధ్వనాలమధోవక్త్రం హృది పద్మం ప్రకీర్త్యతే
పై భాగం నాళం, కింద భాగం నోరు; హృదయంలో కమలం ఉంది అని అంటారు.