తేషాం గుణాన్మమ బ్రూహి కింగుణా నను తే ద్విజాః
వారి గుణాలు నాకు చెప్పు. వారిలో ఏమి విశేషతలు ఉన్నాయి? వారు బ్రాహ్మణులు కదా?
యది తాన్భోః ప్రశంసామి స్వీయాన్స్తౌతీతి వాచ్యతా
వారిని నేను పొగిడితే, నా వర్గాన్ని నేనే మెచ్చుకుంటున్నానని అనుకోవచ్చు.
అథవా పారమాహాత్మ్యే సతి తేషాం మహాత్మనామ్
లేకపోతే, వారు నిజంగా గొప్పవారు అయితే—
మదర్చితద్విజేంద్రాణాం యది స్యాచ్ఛ్రవణేప్సుతా
నన్ను ఆరాధించిన ఆ బ్రాహ్మణాధిపతుల గురించి వినాలనే ఆసక్తి ఉంటే—
ఇతి శ్రుత్వా మమ వచో రవిరాసీత్సువిస్మితః
నా మాటలు విని, రవి ఆశ్చర్యంతో మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
సోఽథ విప్రతనుం కృత్వా మాం విసర్జ్యైవ భాస్కరః
ఆ తరువాత, భాస్కరుడు బ్రాహ్మణ రూపం ధరించి, నన్ను విడిచిపెట్టి వెళ్లిపోయాడు.
జటాం త్రిషవణస్నానపింగలాం ధారయన్నథ
అతను రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేయడం వల్ల జుట్టు పసుపు రంగులో ముడివేసి ఉండేది.
తతో హారీతప్రముఖాః ప్రహర్షోత్ఫుల్లలోచనాః
అంతట హారీతుడు ముందుండగా, అందరి కళ్ళు ఆనందంతో వికసించాయి.
నమస్కృత్య ద్విజాగ్ర్యం తే ప్రహర్షాదిదమబ్రువన్ ।।1.2.49.
వారు ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడికి నమస్కరించి, ఆనందంతో ఇలా అన్నారు.
అద్య నో దివసః పుణ్యః స్థానమద్యోత్తమం త్విదమ్
ఈ రోజు మనకు పవిత్రమైన రోజు; ఈ స్థలం నిజంగా ఉత్తమమైనది అయింది.
ధన్యస్య హి గృహస్థస్య కృపయైవ ద్విజోత్తమాః
ధన్యుడైన గృహస్థుని దయవల్లే, ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా—
తత్త్వం గేహాని చాస్మాకం పాదచంక్రమణేన చ
ఆ సత్యం మా ఇళ్లలోకి ప్రవేశిస్తుంది, మీ పాదస్పర్శతో కూడి.
తదహం సమ్యగిచ్ఛామి దత్తం పరమభోజనమ్
అందుకే, నేను మనస్ఫూర్తిగా ఉత్తమమైన భోజనం సమర్పించాలనుకుంటున్నాను.
ఇత్యేతదతిథేః శ్రుత్వా హారీతః పుత్రమబ్రవీత్
అతిథి ఇలా అన్న మాటలు విని, హారీతుడు తన కుమారుడితో మాట్లాడాడు.
ద్విజం చ తర్పయిష్యామి దత్త్వా పరమభోజనమ్
నేను ఆ బ్రాహ్మణునికి ఉత్తమమైన భోజనం ఇచ్చి సంతృప్తిపరచుతాను.
సుతేన కిల జాతేన జాయతే చానృణః పితా
కుమారుడు పుట్టినప్పుడు తండ్రి ఋణముక్తుడవుతాడని అంటారు.
భోజనం ద్విప్రకారం చ ప్రవిభాగస్తయోరయమ్
భోజనం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది; వాటి విభజన ఇదే.
తత్ర యత్ప్రాకృతం నామ ప్రకృతిప్రముఖస్య తత్
వాటిలో సాధారణమైనదాన్ని ప్రకృతి ప్రధానునికి అంటారు.
షడ్రసం భోజనం తచ్చ పంచభేదం వదంతి చ 1.2.49.
ఆరు రుచులు కలిగిన ఆహారం ఐదు విధాలుగా ఉంటుందని చెబుతారు.
యథాపరం పరంనామ ప్రోక్తం పరమభోజనమ్
అందులో అత్యుత్తమమైన ఆహారాన్ని 'పరమం' అని అంటారు.
తతో నానాప్రకారస్య ధర్మస్య శ్రవణం హి యత్
అతర్వాత అనేక విధాల ధర్మాన్ని వినడం జరుగుతుంది.
తద్దాస్యామి ద్విజాగ్ర్యాయ పృచ్ఛ విప్ర యదిచ్ఛసి
ఆ ధర్మాన్ని నేను ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి అందిస్తాను; బ్రాహ్మణా, నీవు ఏది కావాలనుకుంటే అడుగు.
మనసైవ ప్రశస్యాముం ప్రశ్నమేనమథాకరోత్
మనసులో అతన్ని ప్రశంసించి, ఆ తరువాత ఈ ప్రశ్నను అడిగాడు.
కథం సంజాయతే జంతుః కథం చాపి ప్రలీయతే
జీవి ఎలా పుడుతుంది? అలాగే ఎలా లయమవుతుంది?
ఛందోగీతమముం ప్రశ్నం శక్త్యా వక్ష్యామి తే ద్విజ
ఈ ప్రశ్నకు నా శక్తికి తగినట్లు ఛందోబద్ధంగా సమాధానం చెబుతాను బ్రాహ్మణా.
జననే త్రివిధం కర్మ హేతుర్జంతోర్భవేత్కిల
జననానికి జీవికి మూడు విధాల కర్మలు కారణమవుతాయి.
తత్ర యః సాత్త్వికో నామ స స్వర్గం ప్రతిపద్యతే
అందులో సాత్వికమైన కర్మలు చేసే వాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
తథా యస్తామసో నామ నరకం ప్రతిపద్యతే
అలాగే తామసికమైన కర్మలు చేసే వాడు నరకాన్ని పొందుతాడు.
మహతాం దర్శనస్పర్శైరుపభోగసహాసనైః 1.2.49.
మహానుభావుల దర్శనం, స్పర్శ, అనుభవం, నవ్వుల ద్వారా,
సోఽపి దుఃఖదరిద్రాద్యైర్వేష్టితో వికలేంద్రియః
అతడూ బాధ, దారిద్ర్యం, వికలమైన ఇంద్రియాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాడు.