మహీనగరకే లింగం పాతాలాత్సుమనోహరమ్
మహానగరంలో, పాతాళం నుండి అద్భుతంగా, అందంగా లింగం వెలిసింది.
నమస్తే భగవన్రుద్ర భాస్కరామితతేజసే
ఓ భగవంతుడా, రుద్రుడా, భాస్కరుని వంటి అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్నవాడా, నీకు నమస్కారం.
శర్వాయ క్షితిరూపాయ సదా సురభిణే నమః
భూమిరూపుడైన శర్వుడికి, ఎప్పుడూ మంగళకరుడైనవాడికి నా నమస్కారాలు.
పశూనాం పతయే చాపి పావకాయాతితేజసే
పశువుల అధిపతికి, అపూర్వమైన తేజస్సుతో ఉన్న పవకుడికి కూడా నమస్కారం.
మహాదేవాయ సోమాయ అమృతాయ నమోఽస్తు తే
మహాదేవుడికి, సోమునికి, అమృత స్వరూపుడైన నీకు నా వందనాలు.
ఇత్యేవం నామభిర్దివ్యైః స్తవ ఏష ఉదీరితః
ఈ విధంగా దివ్యమైన పేర్లతో ఈ స్తోత్రం చెప్పబడింది.
హాటకేశ్వరలింగస్య నిత్యం చ ప్రయతో నరః
హాటకేశ్వర లింగాన్ని ఎప్పుడూ భక్తితో పూజించే మనిషి
హాటకేశ్వరలింగం చ ప్రయతో యః స్మరేదపి
లేదా హాటకేశ్వర లింగాన్ని భక్తితో స్మరించినవాడు కూడా
ఏవంవిధాని తీర్థాని మహీసాగరసంగమే
భూమి సముద్ర సంగమంలో ఇలాంటి పవిత్ర స్థలాలు ఉన్నాయి.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం ప్రథమే మాహేశ్వరఖణ్డే కౌమారికాఖణ్డే స్తమ్భతీర్థమాహాత్మ్యే సోమనాథవృత్తాంతవర్ణనంనామాష్టచత్వారింశోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో, తొంభై ఒకటి వేల శ్లోకాల సమాహితిలో, మొదటి భాగమైన మాహేశ్వర ఖండంలో, కౌమారికా ఖండంలో, స్థంభతీర్థ మహిమను వివరించే సోమనాథ వృత్తాంతం పేరుగల నలభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
శ్రుత్వా తవ ముఖాంభోజాద్భృశం మే హృష్యతే మనః
నీ పద్మపు వదనంనుండి వినగానే నా మనసు ఎంతో ఆనందంగా మారింది.
మహీనగరకస్యాపి స్థాపితస్య త్వయా మునే
మహీనగరాన్ని కూడా నువ్వే స్థాపించావు, మునీశ్వరా.
తాని వక్ష్యామి యత్రాస్తే జయా దిత్యో రవిః ప్రభుః
జయాదిత్యుడు, ప్రకాశవంతుడైన ప్రభువు ఉన్న చోట్లను నేను నీకు చెబుతాను.
జయాదిత్యస్య యో నామ కీర్తయేదిహ మానవః
ఇక్కడ ఎవరు జయాదిత్యుని పేరును జపిస్తారో,
యస్య సందర్శనాదేవ కల్యాణైరపి పూర్యతే
అతన్ని కేవలం చూచినద్వారా కూడా మంగళకరమైన ఆశీర్వాదాలు లభిస్తాయి.
తస్య దేవస్య చోత్పత్తిం శృణు పార్థ వదామి తే
పార్థా, ఆ దేవుని ఉద్భవాన్ని ఇప్పుడు విను; నేను నీకు చెబుతాను.
అహం సంస్థాప్య సంస్థానమేతత్కాలేన కేనచిత్
నేను ఒక కాలంలో ఈ స్థలాన్ని స్థాపించాను.
స మాం ప్రణతమాసీనమభ్యర్చ్యార్ఘేణ భాస్కరః
నేను ధ్యానంలో కూర్చున్నప్పుడు, సూర్యుడు నన్ను పూజించి అర్ఘ్యం సమర్పించాడు.
కుత ఆగమ్యతే విప్ర క్వ చ వా ప్రతిగమ్యతే
బ్రాహ్మణా, నువ్వు ఎక్కడినుండి వచ్చావు? ఎక్కడికి పోతావు?
భారతే విహృతః ఖణ్డే మహీనగరకాదపి 1.2.49.
భారత దేశంలోని భాగాల్లో, మహీనగరంనుండి కూడా నేను సంచరించాను.
తేషాం గుణాన్మమ బ్రూహి కింగుణా నను తే ద్విజాః
వారి గుణాలు నాకు చెప్పు. వారిలో ఏమి విశేషతలు ఉన్నాయి? వారు బ్రాహ్మణులు కదా?
యది తాన్భోః ప్రశంసామి స్వీయాన్స్తౌతీతి వాచ్యతా
వారిని నేను పొగిడితే, నా వర్గాన్ని నేనే మెచ్చుకుంటున్నానని అనుకోవచ్చు.
అథవా పారమాహాత్మ్యే సతి తేషాం మహాత్మనామ్
లేకపోతే, వారు నిజంగా గొప్పవారు అయితే—
మదర్చితద్విజేంద్రాణాం యది స్యాచ్ఛ్రవణేప్సుతా
నన్ను ఆరాధించిన ఆ బ్రాహ్మణాధిపతుల గురించి వినాలనే ఆసక్తి ఉంటే—
ఇతి శ్రుత్వా మమ వచో రవిరాసీత్సువిస్మితః
నా మాటలు విని, రవి ఆశ్చర్యంతో మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.
సోఽథ విప్రతనుం కృత్వా మాం విసర్జ్యైవ భాస్కరః
ఆ తరువాత, భాస్కరుడు బ్రాహ్మణ రూపం ధరించి, నన్ను విడిచిపెట్టి వెళ్లిపోయాడు.
జటాం త్రిషవణస్నానపింగలాం ధారయన్నథ
అతను రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేయడం వల్ల జుట్టు పసుపు రంగులో ముడివేసి ఉండేది.
తతో హారీతప్రముఖాః ప్రహర్షోత్ఫుల్లలోచనాః
అంతట హారీతుడు ముందుండగా, అందరి కళ్ళు ఆనందంతో వికసించాయి.
నమస్కృత్య ద్విజాగ్ర్యం తే ప్రహర్షాదిదమబ్రువన్ ।।1.2.49.
వారు ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడికి నమస్కరించి, ఆనందంతో ఇలా అన్నారు.
అద్య నో దివసః పుణ్యః స్థానమద్యోత్తమం త్విదమ్
ఈ రోజు మనకు పవిత్రమైన రోజు; ఈ స్థలం నిజంగా ఉత్తమమైనది అయింది.