సహసా పతితౌ భూమౌ స్థూణపాదౌ విమూర్ఛితౌ 1.2.48.
అప్పుడే అకస్మాత్తుగా వారి కాళ్లు బలహీనంగా మారి, ఇద్దరూ భూమిపై పడిపోయి, జ్ఞానం కోల్పోయారు.
కించిద్విశ్వస్య ధైర్యాచ్చ సఖే కిం న శ్రుతం త్వయా
కొంత ధైర్యం వచ్చాక, అతడు ఇలా అన్నాడు: 'స్నేహితా, నువ్వు వినలేదా?''
తథాతథా భవేద్దానైర్దీనః సోమేశ్వరో హరః
ఇలా దానం చేస్తే, సోమేశ్వరుడు అయిన హరుడు దయతో ఉంటాడు.
లుంఠమానో జగామైవ ప్రాలేయః కించిదంతరే
దోచుకుంటూ ఉండగా, ప్రాలేయుడు కొంత దూరం వెళ్లిపోయాడు.
ఖే వాణీ చాభవత్తత్ర పుష్పవర్షపురఃసరా ఉత్థితం సాగరతటే లింగం తిష్ఠాత్ర సువ్రత
అక్కడ ఆకాశంలో పుష్పవర్షంతో కూడిన వాణి వినిపించింది: 'సముద్ర తీరంలో లింగం ఉద్భవించింది, ఓ సద్భక్తా, ఇక్కడే ఉండు.'
ప్రభాసాయ ప్రయాతవ్యం యదాఽఽ మృత్యోర్మయా స్ఫుటమ్
నాకు మరణం సమీపంలో స్పష్టంగా తెలిసినప్పుడు, 'ప్రభాసకు వెళ్లాలి' అని చెప్పబడింది.
అపశ్యదుత్థితం లింగం స చైవం ప్రత్యపద్యత
అతడు లింగాన్ని పైకి వచ్చినదిగా చూసి, దానిని అంగీకరించాడు.
దృష్ట్యా తనూ తతో యాతౌ ప్రభాసం శివసద్మ చ
వారు చూపుతో ప్రభాసానికి, శివాలయానికి వెళ్లారు.
ఊర్జయంతః ప్రతీచ్యాం చ ప్రాలేయస్యేశ్వరోఽపరః
ప్రతీచి దిశలో ప్రార్థిస్తూ, అక్కడ మరో ప్రాలేయేశ్వరుడు ఉన్నాడు.
సోమనాథద్వయం పశ్యేజ్జన్మపాపాత్ప్రముచ్యతే 1.2.48.
రెండు సోమనాథ లింగాలను దర్శిస్తే, జన్మపాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
మహీనగరకే లింగం పాతాలాత్సుమనోహరమ్
మహానగరంలో, పాతాళం నుండి అద్భుతంగా, అందంగా లింగం వెలిసింది.
నమస్తే భగవన్రుద్ర భాస్కరామితతేజసే
ఓ భగవంతుడా, రుద్రుడా, భాస్కరుని వంటి అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్నవాడా, నీకు నమస్కారం.
శర్వాయ క్షితిరూపాయ సదా సురభిణే నమః
భూమిరూపుడైన శర్వుడికి, ఎప్పుడూ మంగళకరుడైనవాడికి నా నమస్కారాలు.
పశూనాం పతయే చాపి పావకాయాతితేజసే
పశువుల అధిపతికి, అపూర్వమైన తేజస్సుతో ఉన్న పవకుడికి కూడా నమస్కారం.
మహాదేవాయ సోమాయ అమృతాయ నమోఽస్తు తే
మహాదేవుడికి, సోమునికి, అమృత స్వరూపుడైన నీకు నా వందనాలు.
ఇత్యేవం నామభిర్దివ్యైః స్తవ ఏష ఉదీరితః
ఈ విధంగా దివ్యమైన పేర్లతో ఈ స్తోత్రం చెప్పబడింది.
హాటకేశ్వరలింగస్య నిత్యం చ ప్రయతో నరః
హాటకేశ్వర లింగాన్ని ఎప్పుడూ భక్తితో పూజించే మనిషి
హాటకేశ్వరలింగం చ ప్రయతో యః స్మరేదపి
లేదా హాటకేశ్వర లింగాన్ని భక్తితో స్మరించినవాడు కూడా
ఏవంవిధాని తీర్థాని మహీసాగరసంగమే
భూమి సముద్ర సంగమంలో ఇలాంటి పవిత్ర స్థలాలు ఉన్నాయి.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం ప్రథమే మాహేశ్వరఖణ్డే కౌమారికాఖణ్డే స్తమ్భతీర్థమాహాత్మ్యే సోమనాథవృత్తాంతవర్ణనంనామాష్టచత్వారింశోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో, తొంభై ఒకటి వేల శ్లోకాల సమాహితిలో, మొదటి భాగమైన మాహేశ్వర ఖండంలో, కౌమారికా ఖండంలో, స్థంభతీర్థ మహిమను వివరించే సోమనాథ వృత్తాంతం పేరుగల నలభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
శ్రుత్వా తవ ముఖాంభోజాద్భృశం మే హృష్యతే మనః
నీ పద్మపు వదనంనుండి వినగానే నా మనసు ఎంతో ఆనందంగా మారింది.
మహీనగరకస్యాపి స్థాపితస్య త్వయా మునే
మహీనగరాన్ని కూడా నువ్వే స్థాపించావు, మునీశ్వరా.
తాని వక్ష్యామి యత్రాస్తే జయా దిత్యో రవిః ప్రభుః
జయాదిత్యుడు, ప్రకాశవంతుడైన ప్రభువు ఉన్న చోట్లను నేను నీకు చెబుతాను.
జయాదిత్యస్య యో నామ కీర్తయేదిహ మానవః
ఇక్కడ ఎవరు జయాదిత్యుని పేరును జపిస్తారో,
యస్య సందర్శనాదేవ కల్యాణైరపి పూర్యతే
అతన్ని కేవలం చూచినద్వారా కూడా మంగళకరమైన ఆశీర్వాదాలు లభిస్తాయి.
తస్య దేవస్య చోత్పత్తిం శృణు పార్థ వదామి తే
పార్థా, ఆ దేవుని ఉద్భవాన్ని ఇప్పుడు విను; నేను నీకు చెబుతాను.
అహం సంస్థాప్య సంస్థానమేతత్కాలేన కేనచిత్
నేను ఒక కాలంలో ఈ స్థలాన్ని స్థాపించాను.
స మాం ప్రణతమాసీనమభ్యర్చ్యార్ఘేణ భాస్కరః
నేను ధ్యానంలో కూర్చున్నప్పుడు, సూర్యుడు నన్ను పూజించి అర్ఘ్యం సమర్పించాడు.
కుత ఆగమ్యతే విప్ర క్వ చ వా ప్రతిగమ్యతే
బ్రాహ్మణా, నువ్వు ఎక్కడినుండి వచ్చావు? ఎక్కడికి పోతావు?
భారతే విహృతః ఖణ్డే మహీనగరకాదపి 1.2.49.
భారత దేశంలోని భాగాల్లో, మహీనగరంనుండి కూడా నేను సంచరించాను.