నాస్తికానాం చ సర్పాణాం విషస్య చ గుణస్త్వయమ్ ౪౫.
ఇది నాస్తికులకు, పాములకు, విషానికి ఉండే లక్షణం.
ఆపో వస్త్రం తిలాస్తైలం గంధో వా స యథా తథా ౪౫.
నీటి సంబంధం బట్టతో, నూనె తిలాలతో, పరిమళం సుగంధద్రవ్యాలతో ఉన్నట్టే ఇది కూడా అలాగే ఉంటుంది.
మోహజాలస్య యో యోనిర్మూఢైరిహ సమాగమః ౪౫.
మూఢులు కలిసే చోటే మాయాజాలానికి మూలంగా ఉంటుంది.
తస్మాత్ప్రాజ్ఞైశ్చ వృద్ధైశ్చ శుద్ధభావైస్తపస్విభిః ౪౫.
కాబట్టి, జ్ఞానులు, వృద్ధులు, పవిత్రమైన మనసున్న తపస్వులు మాత్రమే దీనిని తెలుసుకోవాలి.
న నీచైర్నాప్యవిద్వద్భిర్నానాత్మజ్ఞైర్విశేషతః ౪౫.
చెడ్డవారు, అజ్ఞానులు, తమకే తెలిసిన వారిచేత కాదు — ముఖ్యంగా కాదు.
తాంశ్చ సేవేద్విశేషేణ శాస్త్రం యేషాం హి విద్యతే ౪౫.
శాస్త్రజ్ఞానం ఉన్నవారితోనే మనం స్నేహం చేయాలి.
ధర్మాచారాత్ప్రహీయంతే న చ సిధ్యంతి మానవాః ౪౫.
ధర్మబద్ధమైన ప్రవర్తన వల్ల తప్పులు పోతాయి; లేకపోతే మనుషులకు విజయము రాదు.
మధ్యైశ్చ మధ్యతాం యాతి శ్రేష్ఠతాం యాతి చోత్తమైః యన్నిన్దసి ద్విజానేవ యైరపేయోఽర్ణవః కృతః॥ ౪౫.
మధ్యస్థులతో ఉంటే మామూలుగా మారతారు; ఉత్తములతో ఉంటే గొప్పతనం వస్తుంది. నువ్వు ద్విజులను తప్పుబడుతున్నావు, వారు సముద్రాన్ని దాటి చూపించారు.
వేదాః ప్రమాణం స్మృతయః ప్రమాణం ధర్మార్థయుక్తం వచనం ప్రమాణమ్ ౪౫.
వేదాలు ప్రమాణం, స్మృతులు ప్రమాణం, ధర్మార్ధంతో కూడిన మాట కూడా ప్రమాణమే.
ఇతీరయిత్వా వచనం మహాత్మా స నందభద్రః సహసా తదైవ ౪౫.
ఇలా గొప్ప మనసున్న నందభద్రుడు ఆ మాటలు చెప్పి వెంటనే అక్కడే—
బహూదకస్య కుండస్య తీరస్థం లింగముత్తమమ్ ౪౬.
చాలా నీరు ఉన్న కుండకు ఒడ్డున ఒక అద్భుతమైన లింగం ఉంది.
ప్రణమ్య చాగ్రతస్తస్థౌ ప్రబద్ధకరసంపుటః ౪౬.
ఆయన నమస్కరించి, చేతులు జోడించి ఆ లింగం ముందే నిలబడ్డాడు.
స్రష్టారమస్య జగతశ్చేత్పశ్యామి సదాశివమ్ ౪౬.
ఈ జగత్తుకు సృష్టికర్త అయిన సదాశివుడిని నేను చూస్తున్నాను.
అపూర్యమాణం తవ కిం జగత్సంసృజనం వినా ౪౬.
ప్రపంచ సృష్టి లేకుండా, నీకు నిండకపోవడం వల్ల ఉపయోగం ఏముంది?
సచేతనేన శుద్ధేన రాగాదిరహితేన చ ౪౬.
స్పష్టమైన మనస్సుతో, నిర్మలంగా, మోహం లేని హృదయంతో,
నిర్వైరేణ సమేనాథ సుఖదుఃఖభవాభవైః ౪౬.
వైరము లేకుండా, ఆనందం, బాధ, జననం, అజననం అన్నిటిలో సమభావంతో, ఓ ప్రభూ,
కాంశ్చిత్స్వర్గేథ నరకే పాతయంస్త్వం సదాశివ ౪౬.
కొంతమందిని స్వర్గానికి, మరికొంతమందిని నరకానికి నీవే పంపిస్తావు, ఓ సదాశివా,
ఇష్టైః పుత్రాదిభిర్నాథ వియుక్తా మానవా హ్యమీ ౪౬.
ప్రభూ! ఈ మనుషులు తమకు ప్రియమైన కుమారులు మొదలైనవారి నుండి వేరుపడుతున్నారు,
అతీవ నోచితం సర్వమేతదీశ్వర సర్వథా ౪౬.
ఈ విధంగా జరిగేవి అన్నీ, ఓ ఈశ్వరా, ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ శ్రేయస్కరమైనవి కావు,
ఏవంవిధేన సంసారచారిత్రేణ విమోహితాః ౪౬.
ఇలాంటి లోకజీవితపు ప్రవర్తన వల్ల మనుషులు మోహమునకు లోనవుతున్నారు,
మరణాంతమేవ యాస్యామి స్థాస్యే సంచింతయన్నదః ౪౬.
ఆ ఆలోచనతోనే నేను మరణాంతం వరకు ఉంటాను, దానిని మనస్సులో ఉంచుకుంటాను,
తతశ్చతుర్థే దివసే బహూకతటే శుభే ౪౬.
అనంతరం, నాల్గవ రోజున, పవిత్రమైన నది ఒడ్డున,
కృశోతీవ గలత్కుష్ఠీ ప్రముహ్యంశ్చ పదేపేద ౪౬.
అతడు బలహీనంగా, కుష్టురోగం కరిగిపోతూ, నడవడంలో తడబడుతూ,
అహో సురూపసర్వాంగ కస్మాద్దుఃఖీ భవానపి ౪౬.
అయ్యో! నీవు అందమైన అవయవాలతో ఉన్నావు, అయినా ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
శ్రుత్వా తత్కారణం సర్వం బాలో దీనమనా బ్రవీత్ ౪౬.
అది విన్న బాలుడు, మనస్సు దిగులుతో, ఆ కారణాన్ని వివరించాడు,
సంపూర్ణేంద్రియగాత్రా యన్మర్తుమిచ్ఛంతి వై వృథా ౪౬.
అవయవాలు సంపూర్ణంగా ఉన్నవారు, మరణించాలనుకుంటే, అది వ్యర్థమే,
తదహో భారతం ఖండం సత్యాయుషి త్యజేద్ధి కః ౪౬.
నిజమైన ఆయుష్షుతో ఉన్నవాడు, భారతదేశాన్ని వదిలిపెట్టే వాడు ఎవరు?
అశక్తశ్చలితుం వాపి మర్తుమిచ్ఛామి నాపి చ ౪౬.
నడవలేకపోతున్న నేను, మరణించాలన్నా, చేయలేను, చేయాలన్నా, మనసు లేదు,
సంతోషోఽప్యుచితస్తుభ్యం దేహం యస్య దృఢం త్విదమ్ ౪౬.
బలమైన దేహం ఉన్న నీకు సంతృప్తి తగినదే,
క్షణేక్షణే చ తత్కుర్యాం భుజ్యతే యద్యుగేయుగే ౪౬.
ప్రతి క్షణం, ప్రతి యుగంలో అనుభవించదగినదైతే, దానిని చేయాలి,