ఉత్పత్తిశ్చాపి భంగశ్చ విశ్వస్యైతద్ద్వయం మృషా ౪౫.
ఈ విశ్వానికి ఉద్భవం, లయం రెండూ కూడా అబద్ధమే.
స్వభావతో విశ్వమిదం హి వర్తతే స్వభావతః సూర్యముఖా భ్రమంత్యమీ ౪౫.
ఈ జగత్తు తన స్వభావంతోనే ఉంది; సూర్యుని ముఖమున్నవారు కూడా తమ స్వభావంతోనే తిరుగుతారు.
స్వభావతో రోహతి ధాన్యజాతం స్వభావతో వర్షశీతాతపత్వమ్ ౪౫.
పంటలు తమ స్వభావంతోనే పెరుగుతాయి; వాన, చలి, వేడి కూడా తమ స్వభావంతోనే వస్తాయి.
స్వభావతః పర్వతా భాంతి నిత్యం స్వభావతో వారిధిరేష సంస్థితః ౪౫.
పర్వతాలు ఎప్పుడూ తమ స్వభావంతో వెలిగిపోతుంటాయి; ఈ సముద్రం కూడా తన స్వభావంతోనే నిలిచిఉంది.
యథా స్వభావేన భవంతి వక్రా ఋతుస్వబావాద్బదరీషు కణ్టకాః ౪౫.
ఎలా అయితే కొన్ని వక్రతలు స్వభావంగా వస్తాయో, అలాగే ఋతువుల స్వభావంతో బదరి చెట్లకు ముల్లు వస్తాయి.
తదేవం సంస్థితే లోకే మూఢో ముహ్యతి మత్తవత్ ౪౫.
ఇలా ఏర్పడిన లోకంలో మూర్ఖుడు పిచ్చివాడిలా మాయలో పడిపోతాడు.
మానుష్యాన్న పరం కష్టం వైరిణాం నో భవేద్ధి తత్ ౪౫.
శత్రువులకు మానవ జన్మకన్నా పెద్ద బాధ మరొకటి లేదు.
మానుష్యం హి స్మృతాకారం సభాగ్యోఽస్మాద్విముచ్యతే ౪౫.
మానవ జన్మ ఒక రూపంగా గుర్తించబడుతుంది; అదృష్టవంతుడు దానినుండి విముక్తి పొందుతాడు.
అబద్ధా విహరంత్యేతే యోనిరేషాం సుదుర్లభా ౪౫.
ఈ ప్రాణులు బంధనాలు లేకుండా సంచరిస్తుంటాయి; వీరి జన్మ చాలా అరుదైనది.
బహునా కిం మనుష్యేభ్యః సర్వో ధన్యోఽన్యయోనిజః ౪౫.
మనుషుల గురించి ఎక్కువగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు; ఇతర యోనులలో జన్మించినవారు అందరూ ధన్యులు.
యదేకే స్థావరాః కీటాః పతంగా మానుషాదికాః పిబ క్రీడనకైః సార్ధం భోగాన్సత్యమిదం భువి॥ ౪౫.
కొంతమంది స్థావరాలు, పురుగులు, పక్షులు, మనుషులు మొదలైనవారు ఈ భూమిపై ఆటపాటలతో కూడిన సుఖాలను అనుభవిస్తున్నారు — ఇది నిజం.
ఇత్యేతైరముఖైర్వాక్యైరయుక్తైరసమంజసైః॥ ౪౫.
ఇలాంటి ముఖం లేని, అనర్ధకమైన, అసంబద్ధమైన మాటలతో,
సత్యవ్రతస్య నాకమ్పన్నందభద్రో మహామనాః ౪౫.
సత్యవ్రతుడు మహాత్ముడు కదలలేదు, నందభద్రుడూ స్థిరంగా ఉన్నాడు.
యద్భవానాహ ధర్మిష్ఠాః సదా దుఃఖస్య భాగినః ౪౫.
మీరు చెప్పింది, ధర్మబద్ధులు ఎప్పుడూ దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తారని.
వధబంధపరిక్లేశాః పుత్రదారాది పంచతా ౪౫.
హత్య, బంధనం, బాధలు, కుమారులు భార్య మొదలైనవారి నష్టం —
అయం సాధురహో కష్టం కష్టమస్య మహాజనాః ౪౫.
ఈ సద్గుణుడు ఎంత బాధపడుతున్నాడో చూడండి; గొప్పవారు కూడా ఎక్కువగా బాధపడతారు.
దారాదిద్రవ్యలోభార్యం విశతః పాపినో గృహే ౪౫.
భార్యలు ఇతర వస్తువుల పట్ల లోభంతో పాపులు ఇళ్లలోకి ప్రవేశిస్తారు.
యథాస్య జగతో బ్రూషే నాస్తి హేతుర్మహేశ్వరః ౪౫.
ఈ లోకానికి కారణం లేదని మీరు అంటారు; కాని మహేశ్వరుడే కారణం.
యచ్చ బ్రవీషి పాషాణం మిథ్యా లింగం సమర్చసి ౪౫.
నీవు చెబుతున్నదీ, నీవు ఒక రాయి ని శివలింగంగా పూజిస్తున్నావని —
బ్రహ్మాదాయః సురా సర్వే రాజానశ్చ మహర్ద్ధికాః ౪౫.
బ్రహ్మ మొదలుకొని అన్ని దేవతలు, మహారాజులు —
స్వనామకాని చిహ్నాని తేషాం లింగాని సంతి చ ౪౫.
వారివారి పేర్లు, గుర్తులు ఉన్న లింగాలు ఉన్నాయి —
ప్రతిష్ఠాప్య పురా బ్రహ్మా పుష్కరే నీలలోహితమ్ ౪౫.
పూర్వం బ్రహ్మ, పుష్కరంలో నీలం-ఎరుపు రంగు లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు —
విష్ణునాపి నిహత్యాజౌ రావణం పయసాంనిధేః ౪౫.
విష్ణువు, పాలసముద్రం దగ్గర రావణుడిని సంహరించి —
వృత్రం హత్వా పురా శక్రో మహేంద్రే స్థాప్య శంకరమ్ ౪౫.
ఇంద్రుడు, పురాతన కాలంలో వృత్రాసురుడిని సంహరించి, మహేంద్రపర్వతంలో శంకరుని ప్రతిష్ఠించాడు —
స్థాపయిత్వా శివం సూర్యో గంగాసాగరసంగమే ౪౫.
సూర్యుడు, గంగాసముద్ర సంగమంలో శివుని ప్రతిష్ఠించాడు —
కాశ్యాం యమశ్చ ధనదః సహ్యే గరుడకశ్యపౌ ౪౫.
కాశీలో యముడు, సహ్యపర్వతంలో కుబేరుడు, గరుడుడు, కశ్యపుడు —
అస్మిన్నేవ స్తంభతీర్థే కుమారేణం గుహో విభుః ౪౫.
ఇక్కడే ఈ స్థంభతీర్థంలో కుమారుడు, గుహుడు మహాశక్తితో ప్రతిష్ఠించాడు —
ఏవమన్యైః సురైర్యాని పార్థివైర్మునిభిస్తథా ౪౫.
ఇలా, ఇతర దేవతలు, రాజులు, మునులు కూడా —
పృథివీవాసినః సర్వే యే చ స్వర్గనివాసినః ౪౫.
భూమిపై నివసించే వారు, స్వర్గంలో ఉండే వారందరూ —
యచ్చ బ్రవీషి గీర్వాణా న సంతి సన్తి చేత్కుతః ౪౫.
నీవు చెబుతున్నదీ, గంధర్వులు లేరు అంటావు — వారు లేరు అయితే, వారు ఎక్కడి నుండి వచ్చారు —