సదా శుచిర్దేవయాజీ తీర్థసారం గృహేగృహ ౪౫.
అతడు ఎప్పుడూ పవిత్రుడు, దేవతలను ఆరాధించేవాడు, ప్రతి ఇంట్లో తీర్థసారంగా ఉంటాడు.
ఆత్మా పునాతి పాపాని యది పాపాన్నివర్తతే ౪౫.
పాపకార్యాలనుంచి దూరంగా ఉంటే, ఆత్మ పాపాలను పవిత్రం చేస్తుంది.
ఏకీకృత్య సదా ధీమాన్నందభద్రః సమాస్థితః ౪౫.
నందభద్రుడు ఎప్పుడూ జ్ఞానంతో, అన్నింటినీ ఏకం చేసి స్థిరంగా ఉండేవాడు.
వాసవప్రముఖాః సర్వే విస్మయం చ పరం యయుః ౪౫.
వాసవుడు ముందుండి అందరూ గొప్ప ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు.
స నందభద్రం ధర్మిష్ఠం పునః పునరసూయత ౪౫.
ఆయన ధర్మపరుడు అయిన నందభద్రుడిని మళ్లీ మళ్లీ జన్మింపజేశాడు.
స సదా నందభద్రస్య విలోకయతి చాంతరమ్ ౪౫.
ఆయన ఎప్పుడూ నందభద్రుని హృదయాన్ని పరిశీలిస్తూ ఉండేవాడు.
స్వభావ ఏవ క్రూరాణాం నాస్తికానాం దురాత్మనామ్ ౪౫.
క్రూరులు, నాస్తికులు, దుష్టుల స్వభావం ఇలానే ఉంటుంది.
తతస్త్వేవం వర్తతోఽస్య నందభద్రస్య ధీమతః ౪౫.
అలా ధీమంతుడు అయిన నందభద్రుడు తన విధిగా జీవించుచుండగా,
తచ్చ దైవకృతం మత్వా న శుశోచ మహామతిః ౪౫.
అది దైవకృత్యమని భావించి, ఆ మహామతి దుఃఖించలేదు.
తతోఽస్య సుప్రియా భార్యా సర్వైః సాధ్వీగుణైర్యుతా ౪౫.
ఆ తరువాత అతనికి ప్రియమైన భార్య, అన్ని సద్గుణాలతో కూడినవారు,
వినాశమాగతా పార్థ కనకానామ నామతః ౪౫.
పార్థా! కనక అనే పేరుగల ఆమె నాశనమయ్యింది.
శుశోచ హా కష్టమితి పాపోహమితి చాసకృత్ ౪౫.
అతడు మళ్లీ మళ్లీ 'హాయో! ఎంత కష్టమో! నేను పాపినినే' అని విలపించసాగాడు.
ఉపావ్రజ్య చ హా కష్టం బ్రువంస్తం నందభద్రకమ్ ౪౫.
నందభద్రుని దగ్గరకు వెళ్లి, 'హాయో! ఎంత కష్టమో!' అని పదే పదే చెప్పసాగాడు.
హా నందభద్ర యద్యేవం తవాప్యేవంవిధం ఫలమ్ ౪౫.
'హాయో నందభద్రా! నీకూ ఇదే విధమైన ఫలితం వస్తే ఎలా?' అని అన్నాడు.
ఇత్యాది బహుధా ప్రోచ్య తత్తద్వాక్యం తతస్తతః ౪౫.
ఇలా ఎన్నో విధాలుగా, ఎన్నో మాటలు మళ్లీ మళ్లీ చెప్పసాగాడు.
నందభద్ర సదా తుభ్యం వక్తుకామోస్మి కించన ౪౫.
నందభద్రా! నేను ఎప్పుడూ నీకు ఏదో ఒకటి చెప్పాలని కోరుకుంటున్నాను.
అప్రస్తావం బ్రువన్వాక్యం బృహస్పతిరపిధ్రువమ్ ౪౫.
బృహస్పతి కూడా ఎప్పుడో సందర్భానికి అతీతంగా మాటలు చెప్పేవాడే.
బ్రూహిబ్రూహి న మే కించిత్సాధు గోప్యం ప్రియం పరమ్ ౪౫.
చెప్పు, చెప్పు! నాకు దాచాల్సిన మంచి విషయం, ప్రియమైనది ఏమీలేదు.
నవభిర్నవభిశ్చైవ విముక్తం వాగ్విదూషణైః ౪౫.
పదకొండు పదకొండు వాక్యదోషాల నుంచి విముక్తమైన మాటలు,
సౌక్ష్మ్యం సంఖ్యాక్రమశ్చాపి నిర్ణయః సప్రయోజనః ౪౫.
సూక్ష్మత, లెక్కింపు, క్రమం, నిర్ణయం, ప్రయోజనం — ఇవన్నీ కలిగి ఉండాలి.
ధర్మమర్థం చ కామం చ మోక్షం చోద్దిశ్య చోచ్యతే ౪౫.
ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం విషయాలను ఉద్దేశించి మాట్లాడతారు.
ధర్మార్థకామమోక్షేషు ప్రతిజ్ఞాయ విశేషతః ౪౫.
ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షాల విషయంలో ప్రత్యేకంగా ప్రతిజ్ఞ చేసి మాట్లాడతారు.
ఇదం పూర్వమిదం పశ్చాద్వక్తవ్యం యత్క్రమేణ హి ౪౫.
ముందుగా ఇది చెప్పాలి, తరువాత అది చెప్పాలి. ఎందుకంటే, అన్నీ ఒక క్రమంలోనే చెప్పాలి.
దోషాణాం చ గుణానాం చ ప్రమాణం ప్రవిభాగతః ౪౫.
దోషాలు, గుణాలు ఎంతవరకు ఉన్నాయో స్పష్టంగా గుర్తించాలి.
వాక్యజ్ఞేయేషు భిన్నేషు యత్రాభేదః ప్రదృశ్యతే ౪౫.
అర్థం చేసుకోవాల్సిన మాటల్లో వేర్వేరు ఉన్నా, ఎక్కడా తేడా కనిపించకపోతే,
ఇతి వాక్యగుణానాం చ వాగ్దోషాన్ద్వినవ శ్రృణు ౪౫.
ఇప్పుడు మాటలకు ఉన్న గుణాలు, రెండు రకాల దోషాలు ఏమిటో విను.
అశ్లక్ష్ణం చాపి సందిగ్ధం పదాంతే గురు చాక్షరమ్ ౪౫.
కఠినంగా, సందిగ్ధంగా, లేదా పదం చివర బరువైన అక్షరంతో ఉండే మాటలు,
విరుద్ధం యత్త్రివర్గేణ న్యూనం కష్టాతిశబ్దకమ్ ౪౫.
మూడు లక్ష్యాలకు విరుద్ధంగా, తక్కువగా, లేదా చాలా కఠినంగా ఉండే మాటలు,
నిష్కారణం చ వాగ్దోషాన్బుద్ధిజాఞ్ఛృణు త్వం చ యాన్ ౪౫.
ఎటువంటి కారణం లేకుండా, తెలియకపోవడం వల్ల వచ్చే మాటల దోషాలు కూడా విను.
హీనానుక్రోశతో మానాన్న చ వక్ష్యామి కించన ౪౫.
దయ లేకపోవడం వల్లా, గర్వం వల్లా, నేను ఏమీ చెప్పను.