శ్రమాంధచక్షుషస్తస్య పాతాలాంతరవర్త్తినః
ఆయన అలసటతో కన్నులు మూసుకుని, పాతాళంలోనే ఉండిపోయాడు.
కథంకథంచిదుత్తీర్ణో ఽప్యకూపారాదపారతః
ఎలాగోలా బయటికి వచ్చాడు కానీ బావి అంచుకు కాక, దూరంగా బయటపడ్డాడు.
రజ్జ్వేవ తేజఃస్తంభస్య ప్రభయా సానుబద్ధయా
ఆ తేజస్సు త్రునిగా నిలబడి, దాని ప్రకాశంతో అతడు పైకి వచ్చాడు.
నావైక్షి యన్మయా మూలమముష్య మహసాం నిధేః
అయితే ఆ మహా తేజస్సుకు మూలాన్ని నేను కనుగొనలేకపోయాను.
అముష్య మహసాం రాశేః ప్రాగభూద్యత్ర సంభవః
ఆ తేజస్సు గుంపుకు ముందుగా ఎటువంటి ఆది లేదు.
స హి విశ్వాధికో దేవశ్చిరం మోహాంధచక్షుషా
అన్ని లోకాలకన్నా గొప్పదైన ఆ దేవుడు చాలా కాలం మాయతో అంధుడై ఉన్నాడు.
ఏవం వినిర్ధార్య విముక్తదర్పో నివృత్తవానాశు సరోరుహాక్షః
ఇలా నిర్ణయించుకుని, అహంకారం వదిలి, కమలనేత్రుడు త్వరగా వెనక్కు వెళ్లిపోయాడు.
ఉత్పపాతోన్ముఖో వేగాన్నిరాలంబే నభస్తలే
అతడు ముఖం పైకి పెట్టుకుని, వేగంగా ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు.
ద్రుతముత్పతతస్తస్య పక్షావేగేన వారితాః
అతడు వేగంగా ఎగిరిపోతుండగా, అతని రెక్కలు నీటిని చల్లగా చీల్చాయి.
స వేగాదుత్పతన్దూరం నాక్ష్ణోర్విషయతామగాత్
వేగంగా పైకి ఎగిరి, కనబడని దూరానికి వెళ్లిపోయాడు.
మాయామరాలో దదృశే తేజఃస్తంభస్యపార్శ్వతః
ఆ తేజస్సు స్థంభం పక్కన ఒక మాయా హంస కనిపించింది.
ప్రాగత్యగాదుత్పతతాం తతోఽధ్వానం పయోముచామ్
అతడు ముందుగా మేఘాల మార్గాన్ని దాటి పైకి ఎగిరాడు.
తేజసాం యాని ధామాని హ్యత్యుచ్చాన్యూర్ధ్వచారిణామ్
ఎత్తుగా ఉండే వారి తేజస్సు లోకాలను అతడు దాటి వెళ్లాడు.
మరుతో మనసో వాపి జవః సూక్ష్మతరాకృతేః
గాలి లేదా మనస్సు వేగం ఎంత సున్నితమైనదైనా, అతని రూపం ఇంకా సూక్ష్మంగా ఉంది.
యథాయథా చోత్పపాత సుదూరం శ్రమితచ్ఛదః
అతడు ఎత్తుగా పైకి ఎక్కుతుండగా, అతని మీద ఉన్న ఆకుల దుస్తులు అలసిపోయి, దూరంగా వెళ్ళిపోయాయి.
అతీత్య మరుతాం స్కంధాన్సప్త సంప్రాప్తవిస్మయః
ఏడు గాలుల సమూహాలను దాటి, అతడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
కథం వాఽదృష్టమూలస్య స్థాతవ్యం పురతో హరేః 1.3.2.12.
వేర్లు కనిపించని హరి ముందు మనిషి ఎలా నిలబడగలడు?
అనిర్వ్యూఢప్రతిజ్ఞస్య దీర్ఘైః కిం వా మమాసుభిః
నా ప్రతిజ్ఞ నెరవేరని ఈ జీవితం ఎంతకాలమైనా నాకు ఉపయోగమేంటి?
అతిసంధిత్సతో విష్ణుం కస్సహాయో భవిష్యతి
విష్ణువును మించిపోవాలని ప్రయత్నించే వాడికి తోడుగా ఎవరు ఉంటారు?
ఛద్మనా వా తిరస్కుర్యాన్మానా హి మహతాం ధనమ్
ఏదైనా మాయతో దాచిపెట్టగలడేమో. ఎందుకంటే గర్వమే గొప్పవాళ్లకు ధనం.
ఆకాశే దదృశే నాతిదూరే కిమపి నిర్మలమ్
ఆకాశంలో, చాలా దూరంగా కాదు, ఏదో నిర్మలమైనది అతడు చూశాడు.
యద్వా మృణాలం తత్సింధౌ వియత్యస్యాం కుతస్తు సః
అది సముద్రంలో ఉన్న తామర కాండమా, లేక ఆకాశంలోదా? అది అక్కడ ఎలా ఉండగలదు?
అబోధి కేతకీబర్హమితి రాజీవజన్మనా
తామరలో జన్మించిన వాడు, అది కేతకీ ఆకు అని గ్రహించాడు.
హిరణ్యగర్భో విమలమగృహ్ణాత్కేతకచ్ఛదమ్
హిరణ్యగర్భుడు ఆ నిర్మలమైన కేతకీ ఆకును తీసుకున్నాడు.
వర్షాణాం శతసాహస్రముత్పత్యైవం విహాయసా
వెయ్యి శతాబ్దాలు అతడు ఇలానే ఆకాశంలో ఎగిరిపోతూ ఉన్నాడు.
అచింతయత్పద్మసూతిరత్యంతం విహతాశయః
తామరలో పుట్టిన వాడు, ఆశలు నశించి, లోతుగా ఆలోచించాడు.
అనిర్వ్యూఢప్రతిజ్ఞావాన్నీచతామపి సంశ్రితః 1.3.2.12.
తన ప్రతిజ్ఞ నెరవేరక, అతడు తక్కువ స్థాయిలో కూడా ఆశ్రయం తీసుకున్నాడు.
అహమేతత్పరీక్షాయాం క్వ పరిచ్ఛిన్న పౌరుషః ప్రధ్వంసంత ఇవాంగాని పతామీవాహమప్యధః
ఈ పరీక్షలో నా శక్తి ఎంత పరిమితమో! నా అవయవాలు కూలిపోతున్నట్టు, నేనూ క్రింద పడిపోతున్నట్టు అనిపిస్తోంది.
కిం వాన్యద్బహునోక్తేన సహ నిశ్వాసవాయుభిః
ఈ ఊపిరి నిట్టూర్పులతో పాటు, ఇంకా ఎన్నో మాటలు చెప్పడం వల్ల ప్రయోజనం ఏముంది?
అహంకారమదగ్రంథిరయం త్రుటతు చిత్తతః
నా మనసులో ఉన్న అహంకారపు ముద్రలు పూర్తిగా విరిగిపోవాలి.