అతలం వితలం చైష సుతలం నితలం తథా
అతడు అతల, విటల, సుతల, అలాగే నితల లోకాలను చూశాడు.
దదర్శ సప్త పాతాలానపి వారిజలోచనః
పద్మనేత్రుడు ఆ ఏడుపాతాళాలను కూడా దర్శించాడు.
అత్యగాద్భోగవత్యాఖ్యాం పురీం వైరోచనీమపి
భోగవతీ అనే వైరోచనీ పురిని కూడా ఆయన దాటి వెళ్లాడు.
ఇదం దృష్టమిదం దృష్టమిత్యుపారూఢకౌతుకః
తనలో ఆసక్తి పెరుగుతూ, 'ఇది చూశాను, ఇది చూశాను' అని పదే పదే అన్నాడు.
అధస్తాదపి గాఢేన పయోధేస్తేన పోత్రిణా
దాని కింద కూడా, తన బలమైన ముక్కుతో, ఆయన ఘనమైన సముద్రాన్ని చీల్చాడు.
దలితా కేవలం పృష్వీ పాథోరాశిర్విలోలితః
భూమి మాత్రమే చీలిపోయింది, సముద్రం మాత్రం బలంగా అలలతో ఉలికిపడింది.
ఇత్థం వర్షసహస్రాణి భ్రాంత్యా సంభ్రాంతమానసః
అలా వేల సంవత్సరాలు అతని మనసు అయోమయంగా తిరుగుతూ ఉండింది.
అవరుగ్ణఖురః క్షుణ్ణదంష్ట్రో విధ్వస్తవిగ్రహః
అతని కాళ్ల గోర్లు ముడిపడి, పళ్ళు విరిగిపోయి, శరీరం పూర్తిగా బలహీనమైపోయింది.
శ్రాంత్యా నిశ్వసతస్తస్య తాదృగ్దర్పో విశృంఖలః 1.3.2.11.
అతడు అలసటతో ఊపిరాడక, అతని అహంకారం పూర్తిగా నశించిపోయింది.
అనిర్వ్యూఢప్రతిజ్ఞోఽపి ప్రత్యావర్తితుముత్సకః
తాను చేసిన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చకపోయినా, వెనక్కి తిరిగి రావాలని అతడు తహతహలాడాడు.
శ్రమాంధచక్షుషస్తస్య పాతాలాంతరవర్త్తినః
ఆయన అలసటతో కన్నులు మూసుకుని, పాతాళంలోనే ఉండిపోయాడు.
కథంకథంచిదుత్తీర్ణో ఽప్యకూపారాదపారతః
ఎలాగోలా బయటికి వచ్చాడు కానీ బావి అంచుకు కాక, దూరంగా బయటపడ్డాడు.
రజ్జ్వేవ తేజఃస్తంభస్య ప్రభయా సానుబద్ధయా
ఆ తేజస్సు త్రునిగా నిలబడి, దాని ప్రకాశంతో అతడు పైకి వచ్చాడు.
నావైక్షి యన్మయా మూలమముష్య మహసాం నిధేః
అయితే ఆ మహా తేజస్సుకు మూలాన్ని నేను కనుగొనలేకపోయాను.
అముష్య మహసాం రాశేః ప్రాగభూద్యత్ర సంభవః
ఆ తేజస్సు గుంపుకు ముందుగా ఎటువంటి ఆది లేదు.
స హి విశ్వాధికో దేవశ్చిరం మోహాంధచక్షుషా
అన్ని లోకాలకన్నా గొప్పదైన ఆ దేవుడు చాలా కాలం మాయతో అంధుడై ఉన్నాడు.
ఏవం వినిర్ధార్య విముక్తదర్పో నివృత్తవానాశు సరోరుహాక్షః
ఇలా నిర్ణయించుకుని, అహంకారం వదిలి, కమలనేత్రుడు త్వరగా వెనక్కు వెళ్లిపోయాడు.
ఉత్పపాతోన్ముఖో వేగాన్నిరాలంబే నభస్తలే
అతడు ముఖం పైకి పెట్టుకుని, వేగంగా ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు.
ద్రుతముత్పతతస్తస్య పక్షావేగేన వారితాః
అతడు వేగంగా ఎగిరిపోతుండగా, అతని రెక్కలు నీటిని చల్లగా చీల్చాయి.
స వేగాదుత్పతన్దూరం నాక్ష్ణోర్విషయతామగాత్
వేగంగా పైకి ఎగిరి, కనబడని దూరానికి వెళ్లిపోయాడు.
మాయామరాలో దదృశే తేజఃస్తంభస్యపార్శ్వతః
ఆ తేజస్సు స్థంభం పక్కన ఒక మాయా హంస కనిపించింది.
ప్రాగత్యగాదుత్పతతాం తతోఽధ్వానం పయోముచామ్
అతడు ముందుగా మేఘాల మార్గాన్ని దాటి పైకి ఎగిరాడు.
తేజసాం యాని ధామాని హ్యత్యుచ్చాన్యూర్ధ్వచారిణామ్
ఎత్తుగా ఉండే వారి తేజస్సు లోకాలను అతడు దాటి వెళ్లాడు.
మరుతో మనసో వాపి జవః సూక్ష్మతరాకృతేః
గాలి లేదా మనస్సు వేగం ఎంత సున్నితమైనదైనా, అతని రూపం ఇంకా సూక్ష్మంగా ఉంది.
యథాయథా చోత్పపాత సుదూరం శ్రమితచ్ఛదః
అతడు ఎత్తుగా పైకి ఎక్కుతుండగా, అతని మీద ఉన్న ఆకుల దుస్తులు అలసిపోయి, దూరంగా వెళ్ళిపోయాయి.
అతీత్య మరుతాం స్కంధాన్సప్త సంప్రాప్తవిస్మయః
ఏడు గాలుల సమూహాలను దాటి, అతడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
కథం వాఽదృష్టమూలస్య స్థాతవ్యం పురతో హరేః 1.3.2.12.
వేర్లు కనిపించని హరి ముందు మనిషి ఎలా నిలబడగలడు?
అనిర్వ్యూఢప్రతిజ్ఞస్య దీర్ఘైః కిం వా మమాసుభిః
నా ప్రతిజ్ఞ నెరవేరని ఈ జీవితం ఎంతకాలమైనా నాకు ఉపయోగమేంటి?
అతిసంధిత్సతో విష్ణుం కస్సహాయో భవిష్యతి
విష్ణువును మించిపోవాలని ప్రయత్నించే వాడికి తోడుగా ఎవరు ఉంటారు?
ఛద్మనా వా తిరస్కుర్యాన్మానా హి మహతాం ధనమ్
ఏదైనా మాయతో దాచిపెట్టగలడేమో. ఎందుకంటే గర్వమే గొప్పవాళ్లకు ధనం.