నాస్తి మృత్యుసమస్రాసః సర్వేషామపి దేహినామ్ ౪౨.
అన్ని జీవులకు మరణం కన్నా పెద్ద భయం మరొకటి లేదు.
ఆబద్ధాని స్నేహపాశైర్మృత్యుః సర్వాణి కృంతతి ౪౨.
ప్రేమ బంధాలతో కట్టబడ్డవన్నీ మరణం తెంచేస్తుంది.
జనాః శతాయుషః పంచభవంతి న భవన్తి వా ౪౨.
మనుషులు వందేళ్లు బ్రతకవచ్చు, అందులో ఐదుగురు మాత్రమే ఆ వయస్సు చేరవచ్చు లేదా చేరకపోవచ్చు.
పరమాయుః స్థితా షష్టిస్తదప్యస్తి న నిష్ఠితమ్ ౪౨.
ఎక్కువగా ఆరు పదులు బ్రతికే వయస్సు నిర్ణయించబడింది. అయినా అది కూడా ఖచ్చితంగా ఉండదు.
తస్యార్ధమాయుషో రాత్రిర్హరతే మృత్యురూపిణీ ౪౨.
ఆ ఆయుష్కు సగం రాత్రి రూపంలో మరణం తీసుకుపోతుంది.
వర్షాణాం వింశతిర్యాతి ధర్మకామార్థవర్జితః ౪౨.
ఇరవై సంవత్సరాలు ధర్మం, కామం, అర్థం లేకుండా గడిచిపోతాయి.
హ్రియతేర్ద్ధం హి తత్రాపి యచ్ఛేషం తద్ధి జీవితమ్ ౪౨.
దానిలో సగం మర్యాదకే పోతుంది. మిగిలింది నిజమైన జీవితం.
జాయతే యోనికోటీషు మృతః కర్మవశాత్పునః ౪౨.
చనిపోయినవాడు తన కర్మప్రభావంతో ఎన్నో జన్మల్లో పుడుతుంటాడు.
మరణం తద్వినిర్ద్దిష్టం న నాశః పరమార్థతః ౪౨.
మరణం అనేది నిర్ణయించబడింది కాని నిజానికి అంతమయిపోవడం లేదు.
యద్దుఃఖం మరణం జంతోర్న తస్యేహోపమా క్వచిత్ ౪౨.
జీవికి మరణంలో కలిగే బాధకు ఎక్కడా పోలికే లేదు.
మణ్డూక ఇవ సర్పేణ గీర్యతే మృత్యునా జనః ౪౨.
పాము బల్లిని మింగినట్టు, మరణం మనిషిని మింగేస్తుంది.
నిఃశ్వసన్దీర్ఘముష్ణం చ ముకేన పరిశుష్యతా ౪౨.
ఉద్వేగంతో ఊపిరి పొడవుగా, వేడిగా మారుతుంది. నోరు ఎండిపోతుంది.
సంమూఢః క్షిపతేత్యర్థం హస్తపాదావితస్తతః ౪౨.
అతడు మూర్ఖుడై, చేతులు కాళ్లతో కొలుస్తూ, తాను పడిపోతాడు.
వివస్త్రో ముక్తలజ్జశ్చ విష్ఠానులేపితః ౪౨.
అతడు దుస్తులు లేకుండా, సిగ్గు లేకుండా, మలంతో పూతపడి ఉంటాడు.
చింతయానః స్వవిత్తాని కస్యైతాని మృతే మయి ౪౨.
నేను చనిపోయిన తర్వాత ఈ సంపద ఎవరిదవుతుందో అని తన ధనాన్ని ఆలోచిస్తూ ఉంటాడు.
మ్రియతే పశ్యతామేవ గలే ఘుర్ఘురరావకృత్ ౪౨.
ఇతరులు చూస్తుండగానే, గొంతులో ఘఘర శబ్దం చేస్తూ అతడు మరణిస్తాడు.
సంప్రాప్యోత్తరమంశేన దేహం త్యజతి పూర్వకమ్ ౪౨.
తల భాగానికి చేరుకొని, తన పాత శరీరాన్ని వదిలిపెడతాడు.
క్షణికం మరణే దుఃఖమనంతం ప్రార్థనాకృతమ్ ౪౨.
మరణ సమయంలో బాధ క్షణకాలమే, కానీ కోరికలు మాత్రం అంతులేని విధంగా పుడతాయి.
న పరః ప్రార్థయేద్భూయస్తృష్ణా లాఘవకారణమ్ ౪౨.
ఇంకా కావాలని ఆశించకూడదు; చిన్న కారణాలకే తృష్ణ పెరుగుతుంది.
నిసర్గాత్సర్వభూతానామితి దుఃఖపరంపరా ౪౨.
ప్రకృతిగా అన్ని జీవులకు బాధలు వరుసగా వస్తూనే ఉంటాయి.
స చాన్నౌషధిలేపేన క్షణమాత్రం ప్రశామ్యతి ౪౨.
ఆహారం మందు వాడితే ఆ బాధ క్షణం మాత్రమే తగ్గుతుంది.
తయాభిభూతో మ్రియతే యథాన్యైర్వ్యాధిభిర్న్నరః ౪౨.
ఆ బాధకు లోనై, మిగతా వ్యాధిలా మనిషి చనిపోతాడు.
సర్వమాభరణం భారం సర్వమాలేపనం మమ ౪౨.
అన్ని అలంకారాలు భారమే, అన్ని పూతలు నాదే.
ఇత్యేవం రాజ్యసంభోగైః కుతః సౌఖ్యం విచారతః ౪౨.
ఇలా రాజసుఖాలను ఆలోచిస్తే, నిజమైన ఆనందం ఎక్కడ ఉంది?
ప్రాయేణ శ్రీమదాలేపాన్నహుషాద్యా మహానృపాః ౪౨.
ధనానికి గర్వంతో, నహుషుడు వంటి గొప్ప రాజులు ఎక్కువగా నాశనం అయ్యారు.
ఉపర్యుపరి దేవానామన్యోన్యాతిశయే స్థితమ్ ౪౨.
దేవతల్లో ఒకరు మరొకరిని మించేందుకు ఎప్పుడూ ప్రయత్నిస్తారు.
న చాన్యత్క్రియతే కర్మ సోఽత్ర దోషః సుదారుణః ౪౨.
ఇక్కడ వేరే పనేమీ చేయరు; ఇదే అత్యంత భయంకరమైన దోషం.
పుణ్యమూలక్షయే తద్వత్పాతయంతి దివౌకసః ౪౨.
పుణ్యమూలం తక్కువైతే, దేవతలు కూడా అలాగే పడిపోతారు.
తథా నారకిణాం దుఃఖం ప్రసిద్ధం కిం చ వర్ణ్యతే ౪౨.
నరకంలో ఉన్నవారి బాధలు అందరికీ తెలిసినవే; ఇంకా చెప్పాల్సినదేముంది?
కుఠారైశ్ఠేదనం తీవ్రం వల్కలానాం చ తక్షణమ్ ౪౨.
అక్కడ గొడ్డళ్లతో తీవ్రంగా కోయడం, వృక్షచర్మాలను చీల్చడం జరుగుతుంది.