ధర్మమర్థం చ కామం చ మోక్షం చ నాతురో యతః ౪౨.
వ్యాధితో బాధపడేవాడు ధర్మం, ధనం, కామం, మోక్షం ఏదీ సాధించలేడు.
వాతపిత్తకఫాదీనాం వైషమ్యం వ్యాధిరుచ్యతే ౪౨.
వాయు, పిత్తం, కఫం సమతుల్యం లేకపోతే దాన్నే వ్యాధి అంటారు.
తస్మాద్వ్యాధిమయం జ్ఞేయం శరీరమిదమాత్మనః ౪౨.
అందువల్ల, ఈ మన శరీరం వ్యాధులతో నిండినదిగా తెలుసుకోవాలి.
తాని న స్వాత్మవేద్యాని కిమన్యత్కథయామ్యహమ్ ౪౨.
ఇవి మనకు మనమే తెలుసుకోలేము; ఇంకేమి చెప్పగలను?
తత్రైకః కాలసంయుక్తః శేషాస్త్వాగంతవః స్మృతాః ౪౨.
వాటిలో ఒకటి కాలంతో కలిసివుంటుంది. మిగతావన్నీ తప్పించుకోవచ్చు అని చెప్పబడింది.
జపహోమప్రదానైశ్చ కాలమృత్యుర్న శామ్యతి ౪౨.
జపం, హోమం, దానం చేసినా కాలమృత్యువును ఆపడం సాధ్యం కాదు.
విషాణి చాభిచారాశ్చ మృత్యోర్ద్వారాణి దేహినామ్ ౪౨.
విషాలు, మంత్రాలు జీవులకు మరణానికి ద్వారాలవంటివి.
స్వస్థీకర్తుం న శక్నోతి కాలప్రాప్తం హి దేహినమ్ ౪౨.
కాలం వచ్చినవాడిని ఎవ్వరూ మళ్లీ ఆరోగ్యంగా చేయలేరు.
శక్నువంతి పరిత్రాతుం నరం కాలేన పీడితమ్ ౪౨.
కాలంతో బాధపడుతున్న మనిషిని కొందరు రక్షించగలుగుతారు.
కాలమృత్యురపి ప్రాజ్ఞైర్నీయతే నాపి సంయుతైః ౪౨.
కాలమృత్యువును తెలివైనవారు కూడా దూరం చేయలేరు, దానికి తోడుగా ఉన్నవారిని కూడా కాదు.
నాస్తి మృత్యుసమస్రాసః సర్వేషామపి దేహినామ్ ౪౨.
అన్ని జీవులకు మరణం కన్నా పెద్ద భయం మరొకటి లేదు.
ఆబద్ధాని స్నేహపాశైర్మృత్యుః సర్వాణి కృంతతి ౪౨.
ప్రేమ బంధాలతో కట్టబడ్డవన్నీ మరణం తెంచేస్తుంది.
జనాః శతాయుషః పంచభవంతి న భవన్తి వా ౪౨.
మనుషులు వందేళ్లు బ్రతకవచ్చు, అందులో ఐదుగురు మాత్రమే ఆ వయస్సు చేరవచ్చు లేదా చేరకపోవచ్చు.
పరమాయుః స్థితా షష్టిస్తదప్యస్తి న నిష్ఠితమ్ ౪౨.
ఎక్కువగా ఆరు పదులు బ్రతికే వయస్సు నిర్ణయించబడింది. అయినా అది కూడా ఖచ్చితంగా ఉండదు.
తస్యార్ధమాయుషో రాత్రిర్హరతే మృత్యురూపిణీ ౪౨.
ఆ ఆయుష్కు సగం రాత్రి రూపంలో మరణం తీసుకుపోతుంది.
వర్షాణాం వింశతిర్యాతి ధర్మకామార్థవర్జితః ౪౨.
ఇరవై సంవత్సరాలు ధర్మం, కామం, అర్థం లేకుండా గడిచిపోతాయి.
హ్రియతేర్ద్ధం హి తత్రాపి యచ్ఛేషం తద్ధి జీవితమ్ ౪౨.
దానిలో సగం మర్యాదకే పోతుంది. మిగిలింది నిజమైన జీవితం.
జాయతే యోనికోటీషు మృతః కర్మవశాత్పునః ౪౨.
చనిపోయినవాడు తన కర్మప్రభావంతో ఎన్నో జన్మల్లో పుడుతుంటాడు.
మరణం తద్వినిర్ద్దిష్టం న నాశః పరమార్థతః ౪౨.
మరణం అనేది నిర్ణయించబడింది కాని నిజానికి అంతమయిపోవడం లేదు.
యద్దుఃఖం మరణం జంతోర్న తస్యేహోపమా క్వచిత్ ౪౨.
జీవికి మరణంలో కలిగే బాధకు ఎక్కడా పోలికే లేదు.
మణ్డూక ఇవ సర్పేణ గీర్యతే మృత్యునా జనః ౪౨.
పాము బల్లిని మింగినట్టు, మరణం మనిషిని మింగేస్తుంది.
నిఃశ్వసన్దీర్ఘముష్ణం చ ముకేన పరిశుష్యతా ౪౨.
ఉద్వేగంతో ఊపిరి పొడవుగా, వేడిగా మారుతుంది. నోరు ఎండిపోతుంది.
సంమూఢః క్షిపతేత్యర్థం హస్తపాదావితస్తతః ౪౨.
అతడు మూర్ఖుడై, చేతులు కాళ్లతో కొలుస్తూ, తాను పడిపోతాడు.
వివస్త్రో ముక్తలజ్జశ్చ విష్ఠానులేపితః ౪౨.
అతడు దుస్తులు లేకుండా, సిగ్గు లేకుండా, మలంతో పూతపడి ఉంటాడు.
చింతయానః స్వవిత్తాని కస్యైతాని మృతే మయి ౪౨.
నేను చనిపోయిన తర్వాత ఈ సంపద ఎవరిదవుతుందో అని తన ధనాన్ని ఆలోచిస్తూ ఉంటాడు.
మ్రియతే పశ్యతామేవ గలే ఘుర్ఘురరావకృత్ ౪౨.
ఇతరులు చూస్తుండగానే, గొంతులో ఘఘర శబ్దం చేస్తూ అతడు మరణిస్తాడు.
సంప్రాప్యోత్తరమంశేన దేహం త్యజతి పూర్వకమ్ ౪౨.
తల భాగానికి చేరుకొని, తన పాత శరీరాన్ని వదిలిపెడతాడు.
క్షణికం మరణే దుఃఖమనంతం ప్రార్థనాకృతమ్ ౪౨.
మరణ సమయంలో బాధ క్షణకాలమే, కానీ కోరికలు మాత్రం అంతులేని విధంగా పుడతాయి.
న పరః ప్రార్థయేద్భూయస్తృష్ణా లాఘవకారణమ్ ౪౨.
ఇంకా కావాలని ఆశించకూడదు; చిన్న కారణాలకే తృష్ణ పెరుగుతుంది.
నిసర్గాత్సర్వభూతానామితి దుఃఖపరంపరా ౪౨.
ప్రకృతిగా అన్ని జీవులకు బాధలు వరుసగా వస్తూనే ఉంటాయి.