గభాత్కోటిగుణం దుఃఖం జాయమానస్య జాయతే ౪౨.
పుట్టే సమయంలో కలిగే బాధ, గర్భంలో ఉన్నదానికంటే కోటి రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది.
స్పృష్టమాత్రస్య బాహ్యేన వాయునా మూఢతా భవేత్ ౪౨.
బయట గాలికి తగిలిన వెంటనే, మూర్ఛ కలుగుతుంది.
స్మృతిభ్రంశాత్తతస్తస్య పూర్వకర్మవశేన చ ౪౨.
తర్వాత, జ్ఞాపకం పోయిపోవడం వల్ల, మునుపటి కర్మల ప్రభావంతో,
రక్తో మూఢశ్చ లోకోయమకార్యే సంప్రవర్తతే ౪౨.
ఆయన మాయలో పడి, లోకంలో తప్పుడు పనుల్లో నిమగ్నమవుతాడు.
న శ్రృణోతి పరం శ్రేయః సతి చక్షుషి నేక్షతే ౪౨.
అతడు పరమ శ్రేయస్సు వినడు, కళ్లుండి కూడా చూడడు.
సత్యాం బుద్ధౌ న జానాతి బోధ్యమానో బుధైరపి ౪౨.
బుద్ధి ఉన్నా, పండితులు బోధించినా, అతడు గ్రహించలేడు.
గర్భస్మృతేరభావేన శాస్త్రముక్తం మహర్షిభిః ౪౨.
గర్భంలో ఉన్నప్పుడు మనకు జ్ఞాపకం ఉండదు కాబట్టి, మహర్షులు చెప్పిన శాస్త్రాలను నమ్మాలి.
యే శాస్త్రజ్ఞానే సత్యస్మిన్సర్వకర్మార్థసాధకే ౪౨.
శాస్త్ర జ్ఞానం నిజంగా ఉన్నవారు, అన్ని పనులను సాధించగలవారు, వారు నిజమైన మార్గంలో నిలిచివుంటారు.
అవ్యక్తేన్ద్రియవృత్తిత్వాద్బాల్యే దుఃఖం మహత్పునః ౪౨.
చిన్నప్పట్లో ఇంద్రియాలు పూర్తిగా పనిచేయని కారణంగా, మళ్లీ గొప్ప బాధలు కలుగుతాయి.
దంతోత్థానే మహద్దుఃఖం మౌలేన వ్యాధినా తథా ౪౨.
పళ్లొచ్చే సమయంలో, తల నొప్పి లేదా వ్యాధుల వల్ల కూడా, చాలా బాధలు కలుగుతాయి.
తృడ్బుభుక్షాపరీతాంగః క్వచిత్తిష్ఠతి రారటన్ ౪౨.
దాహం, ఆకలితో శరీరం బాధపడుతూ, కొన్ని సార్లు ఏడుస్తూ ఉంటుంది.
కౌమారే కర్ణవేధేన మాతాపిత్రోర్వితాడనైః ౪౨.
పిల్లవయసులో చెవి కుట్టించడంవల్ల, తల్లిదండ్రుల దెబ్బల వల్ల కూడా బాధ కలుగుతుంది.
ప్రమత్తేంద్రియవృత్తైశ్చ కామరాగప్రపీడనాత్ ౪౨.
ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకోకపోవడం, కోరికలు, మోహాల వల్ల కూడా బాధలు కలుగుతాయి.
ఈర్ష్యయా సుమహద్దుఃఖం మోహాద్రక్తస్య జాయతే ౪౨.
ఈర్ష్య వల్ల చాలా పెద్ద బాధ కలుగుతుంది, మోహంతో కూడినవారికి మరింత బాధ కలుగుతుంది.
న రాత్రౌ విందతే నిద్రా కామాగ్నిపరిఖేదితః ౪౨.
కామాగ్ని బాధతో రాత్రిపూట నిద్ర పట్టదు.
నారీషు త్వనుభూతాసు సర్వదోషాశ్రయాసు చ ౪౨.
అనుభవించిన స్త్రీలలో, అన్ని దోషాలు ఉండే వారిలో—
సన్మానమపమానేన వియోగేనేష్టసంగమః ౪౨.
అపమానంతో గౌరవం పోతుంది, ఇష్టమైనవారితో విడిపోవడం వల్ల కలిసే ఆనందం పోతుంది.
వలీపలితకాయేన శిథిలీకృతవిగ్రహః ౪౨.
ముడతలు, తెల్ల జుట్టుతో శరీరం బలహీనంగా మారిపోతుంది.
స్త్రీపుంసోర్యౌవనం రూపం యదన్యోన్యాశ్రయం పురా ౪౨.
పురుషుడు, స్త్రీ ఇద్దరి యవ్వనం, అందం ఒకరిపై ఒకరు ఆధారపడి ఉండేవి—
జరాభిభూతఃపురుషః పత్నీపుత్రాదిబాంధవైః ౪౨.
వృద్ధాప్యం వచ్చినప్పుడు, భార్య, పిల్లలు, ఇతర బంధువులు వదిలిపోతారు.
ధర్మమర్థం చ కామం చ మోక్షం చ నాతురో యతః ౪౨.
వ్యాధితో బాధపడేవాడు ధర్మం, ధనం, కామం, మోక్షం ఏదీ సాధించలేడు.
వాతపిత్తకఫాదీనాం వైషమ్యం వ్యాధిరుచ్యతే ౪౨.
వాయు, పిత్తం, కఫం సమతుల్యం లేకపోతే దాన్నే వ్యాధి అంటారు.
తస్మాద్వ్యాధిమయం జ్ఞేయం శరీరమిదమాత్మనః ౪౨.
అందువల్ల, ఈ మన శరీరం వ్యాధులతో నిండినదిగా తెలుసుకోవాలి.
తాని న స్వాత్మవేద్యాని కిమన్యత్కథయామ్యహమ్ ౪౨.
ఇవి మనకు మనమే తెలుసుకోలేము; ఇంకేమి చెప్పగలను?
తత్రైకః కాలసంయుక్తః శేషాస్త్వాగంతవః స్మృతాః ౪౨.
వాటిలో ఒకటి కాలంతో కలిసివుంటుంది. మిగతావన్నీ తప్పించుకోవచ్చు అని చెప్పబడింది.
జపహోమప్రదానైశ్చ కాలమృత్యుర్న శామ్యతి ౪౨.
జపం, హోమం, దానం చేసినా కాలమృత్యువును ఆపడం సాధ్యం కాదు.
విషాణి చాభిచారాశ్చ మృత్యోర్ద్వారాణి దేహినామ్ ౪౨.
విషాలు, మంత్రాలు జీవులకు మరణానికి ద్వారాలవంటివి.
స్వస్థీకర్తుం న శక్నోతి కాలప్రాప్తం హి దేహినమ్ ౪౨.
కాలం వచ్చినవాడిని ఎవ్వరూ మళ్లీ ఆరోగ్యంగా చేయలేరు.
శక్నువంతి పరిత్రాతుం నరం కాలేన పీడితమ్ ౪౨.
కాలంతో బాధపడుతున్న మనిషిని కొందరు రక్షించగలుగుతారు.
కాలమృత్యురపి ప్రాజ్ఞైర్నీయతే నాపి సంయుతైః ౪౨.
కాలమృత్యువును తెలివైనవారు కూడా దూరం చేయలేరు, దానికి తోడుగా ఉన్నవారిని కూడా కాదు.